hazarlar 7yy – 9 yy don, volga, kuzey kafkasya
bulan, ubaca, menaşe II
•   kafkaslarda müslüman araplarla savaştılar
•   üst tabakanın çoğu museviliği benimsemiştir (musevi olan tek türk topluluğu)
•   8. ve 9. yy için hazar barışı denilmiştir.
•   Ticaret oldukşça gelişmiştir.
•   Başkentleri itil şehrinde çeşitli dini meaknlar yanyana yaşamıştır.
•   Dini hoşgörü yargı sistemine de yansımıştır.
•   Hakimler kurulunda müslüman hristiyan musevi ve şaman yargışlar bulunmuştur.