Yerden yükseldikçe havanin sogumasi

[boxcigar]

Dünyamızdaki ısının kaynağı güneş olduğuna göre ve bir dağın tepesigüneşe daha yakın iken orada hava niçin daha soğuk oluyor? Öncelikleşunu söyleyelim ki, güneş ile dünya arasındaki mesafeyi düşünürsek, birdağın tepesine çıkmakla bu mesafedeki azalış çok önemsiz kalır. Güneşdünyamızdan 149,5 milyon kilometre uzakta iken dünyamızdaki en yüksekdağın yüksekliği 9 kilometreyi bile bulmaz. (Everest: 8.846 metre)

Biz zaten her gün evimizde otururken dünyanın kendi çevresindedönmesinden dolayı, dünyanın çapı kadar, güneşe 12 bin kilometreyaklaşıp uzaklaşıyoruz. Elips şeklindeki yörüngesinde dünya güneşinetrafında dönerken güneşe en fazla yaklaştığı mesafe 147 milyon, enuzaklaştığı mesafe ise 152 milyon kilometredir. Yani dünya zaten biryıl içinde güneşe 5 milyon kilometre yaklaşıp uzaklaşmaktadır. Bu durumdünyamızdaki ısıyı pek etkilemez, mühim olan ışınların dik gelmesidir.

Güneşin dünyamızda yarattığı sıcaklık, ışınlarının yeryüzündenyansıması ile olur. Ondan sonra yükseldikçe nemli havada her birkilometrede yaklaşık 6-7 derece düşer. Yani Everest'in dibi ile tepesiarasında 50 dereceden fazla sıcaklık farkı olması doğal. Bu sıcaklıkdüşüşü atmosferin birinci katmanına kadar böyle sürüyor. Yaniyeryüzünde ısı 25 derece iken 11 kilometre tepemizde -50 dereceye kadardüşüyor. Bundan sonra sıcaklık değişiminin akıl almaz dansı başlıyor.

Atmosferin ikinci tabakası olan ve içinde ozon tabakası da bulunan 11.ve 48. kilometreler arasında hava ısısı bu sefer tam tersi yükseldikçeartıyor, tekrar sıfır dereceye kadar çıkıyor. 48. kilometreyi geçip 3.tabakaya girince ta 88. kilometreye gelene kadar tekrar düşüşe geçiyor.Bu tabakanın sonunda, yani 88. kilometrede -80 derecelere kadardüşüyor. Bundan sonra da sürekli yükselişe geçerek güneşe yaklaştıkçaartıyor.

Güneşin yüzeyinden 2 milyon derece sıcaklıkla çıkan ışığın 149,5kilometre yol kat ettikten sonra dünyamız yüzeyine yaşayabileceğimizbir ortamı yaratacak şekilde bu kadar ince ayarla gelmesi hakikateninanılmaz.

Yeryüzünde ısınan havanın yükseldiği doğrudur, ama hava bu enerjisiniyükselirken harcar ve dağın tepesine ulaştığında çevre hava ısısı ileaynı ısı derecesine gelir. Dağ tepelerinin soğuk olmasının bir başkanedeni dağ yüzeylerinin şekilleri dolayısıyla güneş ışıklarını dikalamamalarıdır. Bu nedenle dağların etekleri bile serin olur, buradaısınıp yükselen bir hava tabakası bile oluşamaz. Ayrıca dağdakikayalarla birlikte kar ve buz da güneş ışınlarını fazla emmez ve çoğunuyansıtırlar.

Yeryüzünün ısınmasında bulutlar da önemli rol oynarlar. Dikkatederseniz bulutsuz geceler, bulutlu gecelerden daha soğuktur. Çünkübulutlar yerden gelen ısıyı tekrar yere yansıtırlar. Dağ zirvelerindeise ne bu sıcaklığı yere tekrar yansıtacak bulut vardır, ne de onututacak yoğunlukta atmosfer.