Vakum Nedir

[boxcigar]

Boşluk, havasızlık anlamında kullanılan 'vakum' terimi çoğu kez yanlışanlaşılır. Normal şartlarda, deniz seviyesinde, vücudumuzun hersantimetrekaresi üzerinde l kilogram hava basıncı vardır. Parmağınıza lkilogramlık bir yük taksanız zor taşırsınız ama parmağınızın minik birbozuk para büyüklüğünde olan kısmı üzerinde her zaman bu ağırlıkvardır. Bir de bütün vücudun üzerinde olanı düşünün.

Üzerimizdeki atmosfer tabakasının ağırlığının yarattığı bu hayli yüksekbasınç altında ezilmeyiz hatta hissetmeyiz bile. Vücudumuz buna göreayarlanmıştır. Bu basınç biraz artarsa (denize daldığımızda) veya birazazalırsa (uçakta veya yüksek dağlara çıkıldığı zaman) vücudumuz,kulaklarımız başta olmak üzere bunu hemen algılar.

İşte basıncın, santimetrekareye l kilogram (1000 gram) olan atmosferbasıncının altına düşmesine vakum denilir. Örneğin santimetrekarede 0,8kilogramlık (800 gram) bir basınç pratikte atmosfer basıncının ne kadaraltında ise o kadar yani l 000-800= 200 milibar vakum olarak ifadeedilir.

Vakumda, yani hava basıncı atmosfer basıncından daha düşük olduğundaüzerimizdeki basınç da azalmış yükümüz hafiflemiş olduğuna görevücudumuz da daha rahat etmez mi? Hayır, tersine. Vücudumuzun içbasıncı atmosfer basıncına göre ayarlıdır. Dışımızdaki basınç düşerse,denge bozulacağından ve iç basıncımız fazla geleceğinden baştadamarlarımız olmak üzere tüm organlarımız zarar görebilir, devam etmesidurumunda ise insanı ölüme götürebilir.

Hakiki veya mutlak vakum tam sıfır hava basıncına ulaşmaktır ki, bupratikte mümkün değildir. Uzayda bile hakiki vakum yoktur. Bir ortamınhakiki yani mutlak vakumda olması için içinde molekül, atom, elektron,ve atomun diğer küçük parçacıklarından hiçbirinin olmaması gerekir.Uzayda 'neutrinus' denilen partiküller vardır, bu nedenle uzayda bilehakiki vakum vardır diyemiyoruz. Ancak uzay o kadar büyük, parçacıklarda o kadar küçüktürler ki yüzde 99,9999....vakumdur diyebiliriz.

Elinize bir şişe alıp havasını boşaltıp, ağzını da sızdırmaz şekildekapatırsanız şişenin içinde vakum oluşmuştur diyebiliriz. Şişeninkapağında bir delik açarsanız dışarıdaki hava derhal içeri hücum eder,içerdeki vakumun yerini alır. O halde dünyamızı çevreleyen havatabakası niçin uzayın boşluğuna, vakumlu ortamına kaçmıyor?

Örnekteki havanın, şişenin içine dalmasına sebep üzerindeki atmosferikbasınçtır. Atmosferde 10 000 metreye çıkıldığında (yolcu uçaklarınınnormal uçuş yüksekliği) hava basıncı santimetrekarede 0,3 kilograma, 16000 metrede 0,1 kilograma düşer.

Atmosferin üst katmanlarına gittikçe de hava basıncı sıfıra yaklaşır.Havanın vakumlu ortama kaçmasını yaratacak bir hava basıncı yoktur, bunedenle uzayın boşluğu hava moleküllerini çekemez, atmosfer tabakamızda uzayın boşluğuna kaçıp gitmez. Tabii dünyanın çekim gücünü deunutmamak lazım.