|
boxcigar
|
 |
« :» |
|
Pek çoğumuz, yeni doğan Ay'ı izlemekten hoşlanır, bundan zevk alırız.Pek az doğa olayı bu kadar romantiktir. Ay, bu sırada kan kırmızıgöründüğü gibi, oldukça da büyüktür. Bu göz yanılması, yani Ay'ın ufkayakınken daha büyük görünmesi, Aristo'dan Leonardo da Vinci'ye kadarpek çok filozofun ilgisini çekmiş. Aslında o zamanlar da bunun bir gözyanılması olduğu biliniyor olmasına karşılık, nedeni bilinmiyordu.Ancak, bu olayın asıl nedeni daha yeni keşfedildi.
1960'larda, Lloyd Kaufman ve Irvin Rock adlı iki bilim adamı, "GörünürUzaklık Kuramı" diye bir kuram geliştirdiler. Bu kurama göre,beynimizin uzaklık belirleme mekanizması, Ay, ufka yakın olduğunda vegökyüzünde yüksekte bulunduğunda farklı çalışıyordu.
Birincisinde, yani Ay, ufka yakın olduğunda görüş alanında başkacisimler de olduğundan beynimiz onu bu cisimlerle karşılaştırarak dahauzak olarak algılıyor. Bu, beynimizin otomatik olarak yaptığı birişlem. Örneğin, uzaktaki bir ağaca baktığımızda, ağaç uzaklığınedeniyle gözümüze çok küçük göründüğü halde, beynimiz onun gerçekbüyüklüğünü hesaplayabiliyor. Bu, geleneksel varsayıma aykırı birdüşünce; çünkü, Ay, büyük göründüğünden, daha yakın gibi gelir bize.
New York, Long Island Üniversitesi'nden Llyod Kaufman ve IBM AlmadanAraştırma Laboratuvarı'ndan James Kaufman, bu göz yanılmasını çözmekiçin bir deney yaptılar. Deney, gerçek gökyüzü altında, sanal Ay'larlayapıldı. Gözlemciler, yarıgeçirgen aynalardan hem gökyüzünü ve ufku,hem de sanal ay görüntülerini görebiliyorlardı.
Deneylerde iki Ay görüntüsü kullanıldı. Bu görüntülerden herbiri, ikiayrı projektörden gelen görüntülerle oluşturuluyordu. Böylece üçboyutlu bir Ay görüntüsü oluşturulabiliyor; ayların uzaklığıdeğiştirilebiliyordu. Ayrıca, deneyi yapanlar, sanal aylarıngözlemcilere tam olarak ne kadar uzak göründüklerini ölçebiliyorlardı.
Deneyde, aylardan birisi sabit bir uzaklığa yerleştirildi ve her birgözlemciden öteki ayı sabit ayın uzaklığının tam yarısı uzaklığayerleştirmesi istendi. Bunu, bir el kumanda aletiyle yapabiliyorlardı.Deney, ay, ufka yakınken ve uzakken tekrarlandı. Deneyde, aylarınbüyüklüğü sabit tutuldu.
Deneyin sonucunda, denekler, her seferinde ufka yakın Ay'ı,yüksektekine göre daha uzağa (yaklaşık dört katı kadar) yerleştirdiler.Yani, ufka yakın olan Ay, gözümüze daha yakın değil; gerçekte daha uzakgörünüyordu.
|
