|
boxcigar
|
 |
« :» |
|
Türkiye’nin Coğrafi Konumu ve Özellikleri
Türkiye Kuzey Yarım Küre’de, eski dünya karalarının birbirine en çokyaklaştıkları stratejik bir bölgede yer alır. Buna bağlı olarakmatematiksel ve özel konumu ülkenin sosyal, politik ve ekonomik durumuüzerinde etkili
olmaktadır.
Türkiye’nin Matematiksel Konumu
Türkiye 36° - 42° Kuzey enlemleri, 26°-45° Doğu boylamları arasında yeralır. Buna bağlı olarak; Türkiye dört mevsimin belirgin olarakyaşandığı ılıman kuşakta yer alır
Güneş ışınları yıl içinde düz zeminlere dik gelmez. Bu nedenle yatay düzleme dik duran cisimlerin gölge boyları sıfır olmaz.
Ülkenin doğusu ile batısı arasında 76 dakikalık zaman farkı vardır.
Türkiye’nin Özel Konumu
Türkiye’nin eski dünya karaları olan Asya ve Avrupa kıtalarındatoprakları bulunur. Üç tarafı denizlerle çevrili yarımada özelliğitaşır. Ortalama yüksekliği fazla olup (1130 m), yükseklik batıdandoğuya doğru artar.
Yakın jeolojik zamanda oluştuğundan kırıklı arazisi fazladır. Bunedenle tektonik depremler sık görülür. Maden çeşitleri fazladır.Ortadoğu ve Asya petrollerine yakınlığı, boğazlara sahip olmasıjeopolitik önemini artırır.
Türkiye’yi Çevreleyen Denizler
Karadeniz
Sularının Özellikleri
Karadeniz, bol su taşıyan akarsularla beslendiğinden ve bol yağışlı bir bölgede bulunduğundan su seviyesi yüksektir.
Bulunduğu enlem nedeniyle suların sıcaklığı Akdeniz sularına göre dahadüşüktür. Derinlerde kükürtlü hidrojen gazının bulunması, 200 m’ninaltındaki derinliklerde deniz canlılarının yaşamını engeller. Tuzlulukoranı, %o 18’dir.
Akıntılar
Karadeniz’in su seviyesinin yüksek ve tuzluluk oranının düşük olmasınedeniyle Karadeniz’den Marmara Denizi’ne doğru bir üst akıntıbulunmaktadır. Marmara Denizi’nden de Karadeniz’e doğru alt akıntıbulunur.
Kıyı Tipi
Karadeniz’in Anadolu kıyıları, dağlar kıyıya paralel uzandığındangenellikle dik ve yüksek kıyılar şeklindedir. Boyuna kıyı tipiözelliğindedir. Bu nedenle, Anadolu kıyılarının gerçek uzunluğu ile kuşuçuşu uzunluğu arasındaki fark azdır.
Marmara Denizi
Sularının Özellikleri
Marmara Denizi sularının özelliği bakımından, Akdeniz ile Karadenizarasında bir geçiş özelliği gösterir. Karadeniz’den olan üst akıntınedeniyle yüzeyde %o 23 tuzluluk oranı, Akdeniz’den olan alt akıntınınetkisiyle
derinlerde %o 36 civarındadır.
Akıntılar
Akdeniz’in tuzlu suları alt akıntı ile Karadeniz’in az tuzlu suları ise üst akıntı ile Marmara Denizi sularına karışır.
Kıyı Tipi
Marmara Denizi kıyılarında birden fazla kıyı tipi görülmektedir.
Örneğin, İstanbul ve Çanakkale Boğazı kıyılarında ria kıyı tipi,İzmit-Yalova arasında enine kıyı tipi, kuzey kıyılarında limanlı kıyıtipi görülür.
Ege Denizi
Sularının Özellikleri
Sularının özellikleri bakımından Akdeniz’e benzerlik gösterir.
Tuzluluk oranı, Ege Denizi’nin kuzeyinde yaklaşık %o33, güneyinde ise yaklaşık
%o 37 dir.
Akıntılar
Akdeniz’in tuzlu suları alt akıntı ile Ege Denizi sularınakarışmaktadır. Karadeniz’den ise Ege Denizi’ne doğru üst akıntıbulunmaktadır.
Kıyı Tipi
Ege Denizi’nin Edremit – Kuşadası arası, dağlar kıyıya dik uzandığındanenine kıyı tipindedir. Güneybatı Anadolu kıyıları ise (Bodrum,Marmaris, Datça) ria tipi kıyılardır.
Akdeniz
Sularının Özellikleri
Akdeniz sularının sıcaklığı diğer denizlerimizden daha yüksektir.
Bulunduğu enlem nedeniyle sıcaklık ve buharlaşma fazladır. Buna bağlı olarak, tuzluluk oranı %o 36 ilse %o 39 arasında değişir.
Akıntılar
Akdeniz’in çok tuzlu yoğun suları dip akıntı ile Marmara Denizi’ne ulaşır.
Kıyı Tipi
Akdeniz’in Anadolu Kıyıları genlikle boyuna kıyı özelliğindedir.
Finike – Kaş arasında Dalmaçya kıyı tipi görülür.
Türkiye’nin Sınırları ve Komşuları
Türkiye’nin kara ve deniz sınırlarının toplam uzunluğu yaklaşık
11.000 km’dir. Burada Türkiye’nin kara sınırları ve komşuları incelenecektir.
Sınırları
Türkiye’nin kara sınırları yaklaşık 2753 km’dir. Irak ve İran sınırlarıdoğal sınır özelliği taşımaktadır. Diğer sınırlarımız yer yer bazıengellerden geçseler bile büyük çoğunluğu politik sınır özelliğindedir.En uzun sınırımız 877 km’lik Suriye, en kısa sınırımız 18 km’likNahçıvan sınırıdır.
Komşuları
Asya ile Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan bir köprü özelliğindekiTürkiye, Asya’da Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan, İran, Irak, Suriye,Avrupa’da Yunanistan ve Bulgaristan ile sınır komşusudur.
Türkiye’nin Coğrafi Bölgeleri
Türkiye’nin bölgelerini incelerken öncelikle bazı kavramların bilinmesigerekir. Bunlar coğrafi bölge, coğrafi bölüm ve yöredir.
Coğrafi Bölge : Taşıdığı belirli Coğrafi özellikleri ileçevresinden ayrılan, kendi içinde benzerlik gösteren en geniş coğrafibirimdir. Coğrafi bölgelerin sınırları belirlenirken doğal koşullar,sosyal ve ekonomik
özellikler temel alınır.
Coğrafi Bölüm : Bir coğrafi bölge içinde doğal koşullar, sosyal ve ekonomik özellikler bakımından farklılık gösteren küçük birimlerdir.
Yöre : Bölüm içerisinde farklı özelliklere sahip, bölümden daha küçük birimlerdir. Iğdır Yöresi, Göller Yöresi, Menteşe Yöresi gibi.
|
