Yüzyıllar boyu yağmurun, rüzgârın, don olaylarının, hattâ insanlarınetkisiyle yerkabuğunun görünümü yavaş yavaş değişmiştir. Bütün bu doğalya da yapay kuvvetler zamanla en sert kayaları bile parçalayabilir veböylece Dünya'nın yüzey şekillerini tümüyle değiştirebilir.
Bitmez Tükenmez Bir Etki
Yerkürenin bizim bulunduğumuz bölgelerinde su en önemli aşındırmaetkenidir. Yağmur suları vadilerin yamaçlarından dereler halinde akarve ırmaklarla akarsuların yataklarında toplanarak geçtiği yerde vadileraçar. Suyun bazı kayaları (özellikle kireçtaşı kayalarını) oyarakdüdenler ve mağaralar meydana getirdiği de olur. Aynı şekilde denizsuları da yalıyarların tabanlarını aşındırır ve sonunda yalıyar çökerek«geriler».
Dağlarda ve soğuk iklimli bölgelerde don olayının aşındırıcı etkisi çokgüçlüdür. Toprağın çatlaklarından içeriye sızan su donunca hacmigenişler ve kayaları içten parçalar. Bu soğuk bölgelerde karlarınoluşturduğu buzullar da geniş vadiler oyan önemli bir etkendir.
Özellikle hızını ve şiddetini kesecek hiç bir engelin bulunmadığıçöllerde rüzgârın etkisi çok fazla olur. Yerden kaldırdığı kumtanelerini yüzey şekillerinin üzerine savuran rüzgâr, kayalarındiplerini aşındırır ve koskoca kayaları bir mantar biçimine sokabilir.
Nihayet, çevresindeki doğadan düşüncesizce yararlanmağa kalkışarak,rüzgârın önüne büyük bir engel olarak çıkan tepeleri ya da ormanlarıortadan kaldıran, suların toprağa sızmasını kolaylaştıracak galerileraçan insanoğlu da, bütün bu aşındırma olaylarının etkisini arttırmaktayardımcı olur. Böylece aşındırma olayları hiç durmaksızın '''Dünya'nınyüzey şekillerini bozar ve değiştirir; yeryüzünün görünümünü durmadandeğiştirir.
Toprak Aşınmasına Karşı Korunma
İnsanoğlu, tarlasını ve evini korumak için toprak aşınmasıyla savaşmakzorundadır. Dağların yamaçlarında, yağmur ve kar sularının akıp gitmesiiçin enlemesine hendekler^ açar. Ovalarda, rüzgârı engelleyecek sırahalinde ağaçlar diker. Tepelerin eteklerini ve kıyı kumullarınıağaçlandırarak toprağın ya da kumun kaymasını önler. Deniz akıntılarınıyavaşlatan dalgakıranlarla kıyıları denizin etkisinden korur.
(Solda) Nevada'da (A.B.D.) «Fil Kayası». Don, yağmur suları vetoz-toprak taneciklerini de sürükleyen şiddetli rüzgâr el ele vererek,bu kaya parçasını bir heykeltıraş gibi yontmuş ve ortaya, pek dedengeli olmayan biçimiyle âdeta bîr sanat eseri çıkmıştır: gününbirinde, doğanın yonttuğu bu taştan hayvan da, aşınma etkisiyle yokolacaktır.
(Sağda) Nevşehir dolaylarındaki ünlü peribacaları, toprak aşınmasınınen belirgin görüntülerindendir. Kiminin tepesinde sert kayaparçalarından birer takke bulunan, kiminin içi oyularak konut veyakilise haline getirilmiş bu garip taşlar, yağmur sularının aşındırdığıtüflerden (yumuşak yanardağ kayacı) oluşmuştur.
