Sismograf

[boxcigar]

Depremleri kaydeden, şiddetini, uzaklığını gösteren alete "sismograf"(depremyazar) denir. Sismograf, sarkaç esasına dayanır. Yer sarsıldığısırada, sarkacın ucundaki yuvarlak ağır topuz, süredurum kanununauyarak, hareketsiz kalır. Yeryüzünde duran bir kimse, yerle birliktegidip geldiği için, sarkacı hareket eder gibi görür. Topuzun ucunda birkalem vardır. Kalemin ucu bîr makara üzerinde sanlı duran kâğıda değer.Yer sarsılınca kâğıt da sağa, sola, yukarı aşağı gidip geleceği, topuzise hareketsiz duracağı için, kalem kâğıda bu hareketleri çizer.

Bu basit esas üzerine yapılmış olan ilk sismograflar sonradan çok dahagelişmiş, pek duyarlı sismograflar yapılmıştır. Bu arada, bugünrasathanelerde, bir depremi gereği gibi kaydedebilmek için, genelolarak, üç ayrı sismograf kullanılır. Bunlardan biri dikey, ikisi deyatak hareketleri kaydeder. Böylece, bir depremin yönleri belirtilmişolur.

Sismograflardan petrol aramalarında da faydalanılır: Petrol arananyerde 20-30 m. derinlikte bir çukur kazılır. Buraya dinamit sarkıtılıpateşlenir. Bu patlamanın etkisiyle yeraltında ses dalgalan meydanagelir. Ses dalgalarının çeşitli tabakalarda ayrı ayrı hızı olduğunagöre, sarsıntıların sismografla kaydedilen hızından, ses dalgalarınınbir petrol tabakasından geçip geçmediği anlaşılır.