Ses Dalgalari

[boxcigar]

Ses dalgaları, en önemli boyuna dalga örnekleridir. Bu dalgalar,herhangi bir ortamda (yani gazlar, katılar ve sıvılar), ortamınözelliklerine bağlı olan bir hızla yayılırlar. Ses dalgası, bir ortamdayayılırken; ortamın parçacıkları, dalganın hareket doğrultusu boyuncayoğunluk ve hacim değişiklikleri üreterek titreşir. Bu, parçacıkhareketi, dalga hareketinin yönüne dik olan enine dalga hareketindekidurumun tersidir.

Ses dalgaları şeklinde ortaya çıkan yer değiştirmeler, denge konumundanitibaren her bir molekülün boyuna yer değiştirmesini gerektirir. Busıkışma ve genişleme şeklinde yüksek ve alçak basınç bölgelerininoluşumuna yol açar. Bir mikrofonun diyaframındaki gibi, ses dalgasıkaynağı sinüsel olarak titreşirse, basınç değişimleri desinüsel olur.Harmonik ses dalgalarının matematiksel tanımının, teldeki harmonikdalgaya özdeş olduğunu göreceksiniz.

Frekanslarına göre, boyuna mekanik dalgalar, üç gruba ayrılır:

İşitilebilir dalgalar, insan kulağının duyarlılık sınırları içinde olanses dalgalarıdır. Bu dalgalar 20 Hz ile 20.000 Hz frekanslarıarasındadır. Bu sesler, değişik yollarla yaratıyabilir: müzikaletleriyle, boğazdaki ses telleriyle ve hoparlör ile.

Sesaltı (infrasonic) dalgalar, işitilebilir mertebenin altındakifrekansta olan boyuna dalgalardır. Deprem dalgaları bu dalgalaraörnektir.

Sesüstü (ultrasonik) dalgalar, işitilebilir mertebenin üstündefrekansları olan boyuna dalgalardır. Örneğin, bu dalgalar, bir kuartzkristaline, alternatif elektrik alanın uygulanmasıyla elde edilebilir.

Gücü, bir halden diğerine dönüştüren herhangi bir aygıt, transducer(dönüştürücü) olarak adlandırılır. Mikrofon ve kuartz kristal gibi,seramik ve magnetik fonograf pikaplar da ses dönüştürücülerine aitgenel örneklerdir. Bazı dönüştürücüler, ultrasonik dalgalaryaratabilirler. Böyle aygıtlar, ultrasonik temizleyicilerde ve sualtıdenizciliğinde kullanılır.

Ses, sıfır derecedeki havada, saniyede 331 m, 20 derecedeki havada 343m, sıfır derecedeki helyum gazı içinde 972 m ve sıfır derecedekihidrojen gazı içinde 1286 m; 25 derecedeki suda 1493 m, deniz suyunda1533 m; alüminyumda 5100 m, bakırda 3560 m ve yapay kauçukta 54 m hızlailerler.