|
boxcigar
|
 |
« : Temmuz 25, 2007, 04:25:31 ÖS » |
|
Koruyucu sağlık hizmetlerinin türleri
Koruyucu sağlık hizmetleri çevreye ve kişiye yönelik olmak üzere iki grupta toplanır.
A- Çevreye yönelik hizmetler:
Buhizmetlerin amacı, çevrede sağlığı olumsuz etkileyen biyolojik,kimyasal ve fiziksel etkenleri yok ederek veya bu etkenlerin kişilerietkilemelerini önleyerek çevreyi olumlu hale getirmektir. Bu hizmetlereçevre sağlığı hizmetleri denir.Bu hizmetler, bu konuda özel eğitimalmış mühendis, kimyager, veteriner, biyolog, çevre sağlık teknisyenive benzeri meslek mensupları tarafından sağlanır. Çevre sağlığıhizmetleri kapsamında yürütülen hizmetlerin bir kısmı aşağıdasıralanmıştır.
1- Su kaynaklarının sağlanması ve denetimi
2- Katı atıkların denetimi
3- Zararlı canlılarla (haşere) mücadele
4- Besin sanitasyonu
5- Hava kirliliğinin denetimi
6- Radyolojik zararlıların denetimi
7- Gürültü kirliliğinin denetimi
8- İş sağlığı
B- Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri:
Buhizmetler hekim, hemşire gibi sağlık meslekleri üyelerinin yürüttüğü vedoğrudan bireylere götürülen hizmetlerdir. Bu hizmetler şunlardır.
1- Bağışıklama
2- Beslenmeyi düzenleme
3- Hastalıkların erken tanı ve tedavisi
4- Ana çocuk sağlığı hizmetleri
5- Aşırı doğurganlığın denetimi
6- İlaçla koruma
7- Kişisel hijyen
8- Sağlık Eğitimi
Bağışıklama:Bulaşıcı hastalıklardan korunmada en etkili yollardan biridir. Aktifbağışıklama ‘Aşılama= İmmunizasyon’ yoluyla. Pasif bağışıklama isehazır antikorları içeren serumların sağlam kişilere verilmesi‘Seroproflaksi’ ile olur. Bağışıklama yoluyla toplumun %85-90ı birhastalığa karşı bağışık duruma getirilirse o hastalık kontrol altınaalınabilir.
İlaçla koruma: Her hastalığın aşısı yoktur, bu gibi durumlarda tehlike altındaki kişileri ilaçla korumak ‘Kemoproflaksi’ mümkündür.
Erken tanı:Hastalıklar ne kadar erken dönemde teşhis edilirse tedavileri de okadar kolay, başarılı ve ekonomik olur. Kişiler bu konuda eğitilmeli vesağlık personeli de bu konuya önem vermelidir.
İyi beslenme:Pek çok hastalığın altında yatan temel ve hazırlayıcı neden yetersiz vedengesiz beslenmedir. Tüm enfeksiyon hastalıkları kötü beslenenkişilerde daha ağır klinik tablolar gösterir. O halde kişilerinbeslenmelerinin düzeltilmesi, böylece bünyelerinin güçlendirilmesionları hastalıklardan ölüm ve sakatlıklardan koruyabilir.
Aile planlaması:Çok ve sık doğum yapan kadınların ve bu kadınlardan doğan çocuklarınsağlıklarının tehlike altında olduğu yapılan pek çok araştırma iledefalarca kanıtlanmıştır. Ayrıca pek çok kadın istemediği halde gebekaldıktan sonra düşük yapmak isterken ya sakat kalmakta ya da hayatınıkaybetmektedir. İşte bu olumsuz durumlardan korunabilmek için aileplanlaması hizmetleri önemli bir faktördür.
Sağlık eğitimi:Kişilerin kendi sağlıklarını nasıl koruyabilecekleri ve sağlıkhizmetlerini uygun bir biçimde nasıl kullanabilecekleri konusundabilgilendirilmeleri ve olumlu davranışlar kazandırılmaları için yapılanplanlı çabalara ‘Sağlık Eğitimi’ denir. Sağlık eğitimi aynı zamandakişilere, kendi sağlıklarından sorumlu oldukları bilincini de sağlamayıamaçlar. Çünkü bir toplumun sağlık düzeyinin yükseltilmesi, otoplumdaki bireylerin bu iyileşmeyi gerçekten istemeleri, yani; kendisağlıklarının sorumluluğunun benimsemeleri ile sağlanabilir.
Koruyucu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri
1. Koruyucu Sağlık hizmetlerinin sunumu tedavi edici hizmetlere göre daha ucuzdur.
2. Koruyucu Sağlık hizmetleri daha etkindir.
3. Koruyucu Sağlık hizmetlerinin uygulanışı daha kolaydır.
4. Koruyucu Sağlık hizmetlerinin sunumunda fazla araç-gerece gerek yoktur.
5. Koruyucu Sağlık hizmetlerinin sunumunda fazla personele de yoktur.
6. Koruyucu Sağlık hizmetlerinin sunumunda görev alan sağlık personelinin niteliğinin de pek yüksek olması gerekmez.
7. Koruyucu Sağlık hizmetlerinin sunumunda kullanılan teknoloji basit, dolayısıyla ucuzdur.
8. Koruyucu Sağlık hizmetleri hastanelere gelen hasta yükünü azaltır.
9. Koruyucu Sağlık hizmetleri sunumunda az yatırım gereklidir.
10. Koruyucu Sağlık hizmetleri çalışma ve işgücü kaybını en aza indirir.
11. Koruyucu Sağlık hizmeti sunumunda çevre de düzeltilmiş olur.
Koruyucu Sağlık Hizmeti Sunan Kurumlar
1. Sağlık Evi
2. İşyeri Reviri
3. Sağlık Ocağı
4. Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezleri
5. Dispanserler
6. laboratuarlar
7. Çevre Sağlığı Birimleri
Sağlık Evi
Kırsalbölgelerde coğrafya ve yol durumu göz önüne alınarak 2-3 bin nüfus içinbir sağlık evi yaptırılmıştır. Sağlık evleri, sağlık ocaklarına bağlıolarak çok yönlü hizmet sunan kuruluşlardır. Sağlık evlerinde en önemligörev ana çocuk sağlığı hizmetleri ile toplumsal ve kişisel temizlik,uygun ve ekonomik beslenme, kadınların analık ve ev kadınlığıkonularında eğitilmeleri, aşı uygulamaları, ölüm, doğum ve göçlerinsaptanması, izlenmesidir.
1- Ana çocuk sağlığı hizmetleri(gebe ve çocuk izleme)
2- Sıtma eradikasyon hizmetleri
3- Hasta takibi ve eğitimi
4- Aşılama
5- Aile planlaması hizmetleri
6- Çevre düzenlemesi ve korunması
7- Sağlık eğitimi hizmetleri
8- İlk yardım ve acil tedavi hizmetleri
9- Sosyal yardım hizmetleri
10- Diğer hizmetler
Sağlık Ocağı
Sağlık ocağı sağlık evlerine oranla çok daha geniş kapsamda hizmet vermektedir. Sağlık ocaklarının başlıca görevleri şunlardır.
1- Ana çocuk sağlığı hizmetleri
2- Sıtma eradikasyon hizmetleri
3- Verem, trohom, frengi ve lepra savaş hizmetleri
4- Bulaşıcı hastalıklarla mücadele
5- Aile planlaması
6- Çevre sağlığı hizmetleri
7- Bağışıklama
8- Okul sağlığı hizmetleri
9- Laboratuar hizmetleri
10- Sağlık eğitimi hizmetleri
11- Hasta bakımı ve sevk hizmetleri
12- İlk yardım ve acil tedavi hizmetleri
13- Sağlık evi hizmetlerinin eş güdümü ve desteklenmesi
14- Sosyal yardım hizmetleri
Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezleri (AÇSAP)
1- Aile sağlığı hizmetleri
2- Çocuk ve adölesan sağlığı hizmetleri
3- Kadın ve erkek üreme sağlığı hizmetleri
4- Aile planlaması hizmetleri
5- Ağız ve diş sağlığı hizmetleri
6- Poliklinik hizmetleri
7- Laboratuar hizmetleri
8- Eğitim hizmetleri
9- Hizmet içi eğitim hizmetleri
10- Halk eğitim hizmetleri
11- Mezuniyet öncesi uygulamalı eğitim hizmetleri
12- Erken teşhis hizmetleri
13- Danışmanlık hizmetleri
14- Kayıt bildirim ve değerlendirme hizmetleri
Sağlıkevi, sağlık ocakları ve Açsap merkezleri, ağırlıklı olarak bireye veçevreye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri sağlamaları yanında, sınırlıölçüde teşhis ve tedavi hizmetleri de sağlamaktadırlar.
Dispanserler
Dispanserlerdekonunun uzmanı hekim ve ilgili diğer sağlık personeli görev yaparlar.Dispanserde halka eğitimler verilir.Teşhis ve tedavi hizmetleri sunulur.
Tedavi Edici Sağlık Hizmetleri;
• Birinci basamak:Hastaların tedavilerinin evde ve ayaktan yapıldığı sağlıkkuruluşlarıdır. Sağlık Ocağı, Ana Çocuk Sağlığı Merkezleri, KurumHekimlikleri birinci basamak tedavi edici hizmetlerin verildiğiyerlerdir. Birinci basamaktaki imkanlarla tanı ya da tedavisiyapılamayan hastalar ikinci basamağa sevk edilirler.
• İkinci basamak: Hastaların yatırılarak tanı ve tedavi hizmetlerinin verildiği hastanelerdir.
• Üçüncü basamak: Özel dal hastaneleridir. En yüksek tıp teknolojilerinin uygulandığıgelişmiş tedavi merkezleridir. Kanser hastaneleri, ruh sağlığıhastaneleri, sanatoryumlar, kalp-damar hastaneleri ... gibi.
Tedaviedici hizmetlerin basamaklar halinde ele alınmasının nedeni, bubasamaklar arasında bir hasta sevk sisteminin gerekliliğini vurgulamakiçindir.
Rehabilite edici sağlık hizmetleri;
Bedenya da ruhça sakat kalmış kişilerin başkalarına bağımlı olmaksızınyaşayabilmelerini sağlamak amacıyla yapılan çalışmalardır. İki tiprehabilitasyon vardır.
• Tıbbi rehabilitasyon: Bedensel sakatlıkların olabildiğince düzeltilmesini içerir
• Sosyal (Mesleki) rehabilitasyon: Sakatlıkları nedeniyle eski işleriniyapamayanlara ya da belli bir işte çalışamayanlara iş öğretme, iş bulmave işe uyum sağlamalarına yönelik hizmetlerdir.
|
