SAĞLIK KURUMLARINDA STRATEJİK YÖNETİM

[boxcigar]

SAĞLIK KURUMLARINDA STRATEJİK YÖNETİM

   “Savaş yada anlaşmaya başlamadan önce tüm olasılıkları göz önüne almak akıllılıktır; bunları iyice düşünün, hareketlerinizin doğuracağı sonuçları gözden geçirin böylece en kötü duruma hazırlıklı olursunuz.”
   Büyük Hun İmparatoru Atilla
Savaşın beş kuralı
   Ölçme
   Değerlendirme
   Hesaplama
   Kıyaslama
   Zafer
“Mevzilenme ölçmeyi,
Ölçme değerlendirmeyi,
Değerlendirme hesaplamayı,
Hesaplama kıyaslamayı,
Kıyaslama ise zaferi doğurur.”
Çinli savaşçı ve Filozof SunTzu- Savaş Sanatı   


Strateji
   Yol, sevk etme, yöneltme, götürme
   Düşmanın ne yapabileceğini veya ne yapamayacağını belirleyerek, buna göre bir plan yapmak, kendi güçlerini yerleştirerek gerektiğinde harekete geçmek
   İşletmenin belli başlı politika ve amaçlarının bir bütünü

Stratejik yönetim
   İşletme ile çevresi arasındaki ilişkileri analiz ederek işletmenin yönünün ve amaçlarının belirlenmesi
   bunları gerçekleştirecek faaliyetlerin tespiti
   örgütün yeniden düzenlenerek gerekli kaynakların tahsis edilmesi
   “Etkili stratejiler geliştirmeye, uygulamaya ve sonuçları değerlendirerek kontrol etmeye yönelik kararlar ve faaliyetler bütünü”


Stratejik yönetimin temel ögeleri :
   Stratejistler (Tepe yöneticileri ve diğerleri)
   Örgüt misyonu ve temel amaçlar (ne tür bir işletmede yapılan işin ne olduğu, niye yapıldığı)   
   Dış çevre
   Mamul/pazar stratejisi (faaliyet sahası belirlendikten sonra gerekli yönün tespiti, faaliyetler arası sinerjinin yakalanması )   
   Uygun kaynak dağıtımı
Stratejik Yönetim Süreci Modeli
Stratejik Yönetim Sürecinin Bileşenleri
   Strateji formulasyonu / kurgu
   Strateji uygulaması
   Stratejik kontrol
   (stratejik amaç ve hedef belirlenmesi, işletmenin amaçları doğrultusunda dış çevre analizi, işletme içi kaynak ve kabiliyetlerin analizi ile işletme değerlemesi, alternatif stratejilerin incelenmesi, en uygununun seçimi, uygulanması, kontrolü)

Stratejik formulasyon
   İşletmenin vizyonunun, misyonunun ve amaçlarının belirlenmesi
   Dışsal analiz
   İçsel analiz
   Stratejik seçimler
   Stratejik prosedürler

Strateji uygulaması
   İşletme düzeyinde uygulama
   Bölüm düzeyinde uygulama
   Fonksiyon/işlev düzeyinde uygulama
   Pazarlama politikası
   Finansal politika
   Operasyonel politika
   İnsan kaynakları politikası
Stratejik kontrol
   Örgütsel yapının uyarlanması
   Entegrasyon ve kontrol sistemlerinin seçimi
   Strateji, yapı ve kontrolün uyumu
   Çatışma, politika ve değişim
   Geri besleme sistemi
Stratejinin işletmeye sağlayacağı yararlar
   Çevreyi değerlendirme ve geleceği tahmin imkanı
   İşletmeye kendi kendini değerlendirme imkanı
   İşletme içinde bir bütün olarak ortak amaca yönelme ve tutarlılık
   Strateji ve politikalarda belirli bir alana sevk ve planlar için bir çerçeve oluşturma
   İşletmenin kararlarının ve projelerinin kalitesinde yükselme   
Tanımlar
   İşletme Politikası:Yöneticiye karar vermesinde rehberlik eden bir ilke veya ilkeler dizisi
   Strateji : İşletmenin amaçlarını gerçekleştirmek için sahip olduğu kaynakları tahsis etmesiyle ilgili genel kararlar
   Taktik: Değişen duruma uygun olarak alınan kısa dönemli kararlar, tahsis edilen bu kaynakların harekete geçirilmesi
   Yöntem: İşletmenin her kademesinde kullanılan araç ve planlar
   (Strateji, politika, yöntem, program)

Strateji ile politika arasındaki fark
   Politikalar karar vermede düşünme rehberidir. Strateji bu rehber doğrultusunda amaçların oluşturulması ve kaynak kullanma kararlarının verilmesini sağlar
   Strateji sürekli değişen durumlarla ilgilidir. Politikalar açıkça tanımlanabilen ve sık sık değişmeyen durumlarla ilgilidir
   Stratejiler dinamik, politikalar ise emir ve kurallardan oluşur
   Stratejiler amaçlarla daha yakından ilgilidir   
Tanımlar
   Bütçe: Yapılan planların ve beklenen sonuçların rakamlarla ifadesi
   Plan : Amaçlara ulaşmak için araçlar ve yolların kararlaştırılması, neyin nasıl yapılacağının saptanması
   Stratejik Planlama: Yazılı hale getirilerek kesin kimlik kazandırılan strateji
   Stratejist :Üst düzey beyin takımı, icracı yöneticiler, planlama bölümü uzmanları, danışmanlar
Tanımlar
   Şirket stratejisi: Farklı işletmeler ve değişik iş gruplarına sahip şirketin bütün olarak stratejisi
   İşletme stratejisi: Belirli bir mamul pazar bölümünde nasıl rekabet edileceği, ve ne tür faaliyetler yapılacağı kararı
   Fonksiyonel strateji: Kaynak verimliliğinin artışına yönelik işletme içindeki fonksiyonel birimlere ait karar (taktik).
    Bir üst seviyedeki strateji daha alt düzeydeki strateji için bağlayıcı karardır; her kademedeki strateji, alt stratejilere rehberlik yapar.
Vizyon
   Mevcut gerçekler, umutlar, hayaller, tehlike ve fırsatların bir araya gelmesiyle oluşan, örgütün bir bütün olarak geleceğini tanımlaması için bilinenden bilinmeyene doğru zihni bir bakış
   Bir şirketin ne olabileceğine dair ileri bir görüş, onun gelecekteki durumu ve başarısı ile ilgili bir rüya, firmanın potansiyel geleceğini gösteren bir fotoğraf
Vizyonu oluşumu   
Vizyon:
   Her yönetici/lider için orjinaldir
   Gelecekte yapılacak tüm faaliyetleri algılanmasını ve değerlendirilmesini sağlar
   Her yöneticinin kendi imkanları ile yapabileceklerini, varsa yurtdışı faaliyet yapma eğilimlerini açıklamasını gerektirir.
   Yönetici tarafından açıklanıp başkaları ile paylaşıldıkça değer kazanır
   Kişiye özgü, kuruluşunun geleceğe ilişkin faaliyetlere bakış açısıdır, strateji en önemli kaynaktır
   Yönetici ve stratejistlerin yaratıcılık, yenilikçilik, riski göze alma, paylaşımcı olma nitelikleri hakkında bilgi verir      
Vizyon
   Geleceğe ilişkin tasviri, idealleri ve öncelikleri, örgütü neyin özel ve tek kıldığına dair duyguyu, onun varolma nedenini ortaya koyan bir dizi ilke ve değeri, örgütsel başarıyı belirlemeye yarayacak zorlayıcı ölçütleri içermektedir.
   Vizyonun temel ögeleri
   1. Yönetim felsefesi
   2. Gelecekte sahip olunabilecek hissedilebilir etkili bir imaj   
   3. Geleceğin tahmini    
1. Yönetim felsefesi
   Örgütü, onu oluşturan ögeleri, ögelerin çeşitli oluşumlarını ve nedenlerini inceleyen, bunların temel amaç ve anlamları açısından irdeleyen düşünce ve değerler
   Felsefe, bir örgütün etkili çalışabilmesi için davranış kuralları koyar, örgütün değerlerini, faaliyetlerin yerine getirilmesi sırasında uygulabilecek somut tanımlara dönüştürür.
   Boyutları:
   Temel inanç ve değerler - etik
   Misyon   
Temel inanç ve değerler
   Bir örgüt için hayatta ve işte neyin önemli olduğu ve nasıl yürümesi gerektiği, toplum içerisindeki yeri, dünyanın nasıl işlediği, neyin iyi neyin kötü olduğu gibi ahlaki kuralları içerir.   
   Misyon çalışanların ortak amacı olarak felsefenin soyutluğunu, örgütü ileri götürecek etkili ve enerjik bir amaca dönüştürür. 
2. Hissedilebilir etkili bir imaj
   Temel amaç ve değerlerin dışa yansıyan yüzü olarak insanların belirli bir amaç üzerinde odaklanmasının sağlanması
   Yönetim felsefesi vizyon ve misyonun arka planında yer alırken imaj görünen yüzdür
   İmaj misyon ve genel amaçları kelimelerden tasvire dönüştürür, duyguları harekete geçirir ve insanları cezbeder. 
3. Geleceğin tahmini    
   Pazarın sahip olduğu teknolojik, demografik, yasal ve sosyo kültürel eğilimlerin derinlemesine incelenmesi ve kontrolü
   Gelecek tahmini olmayan bir vizyon bir hayaldir, ancak gelecek için hayallere ihtiyaç vardır
   Bilgi temellerine oturmayan vizyon bir fantezi olarak kalır   
Vizyonun bileşenlerinin belirlenmesi
   Vizyonun bileşenleri
   Gelecek için açık bir umut

   Değişiklikler ve mükemmeliyet

   İlham verici ve duygusal
   Önce çalışanlar, sonra müşteriler
   Gelecek için hazırlık

   Hatırlanma ve rehberlik  sağlama

   Tanımlamalar
   “Her hastalık kategorisi için ileri düzeyde araştırma ile ilk ilaç yapımı …
   Dünyanın her yerinde bilimde iyi olabilmek
   İhtiyacı olmadığında hiç kimsenin ilaç almaması
   Tüm çalışanların büyük işler başarmak için şevkli olmaları
   Sosyal ilgi-ırk ve cinsiyet ayrımcılığında çevresel duyarlılık
   Hatırlanabilir terimler kullanma-önce, en iyi, ve diğerleri
Misyon
   Bir kişi veya topluluğun üstlendiği özel görev
   örgüt üyelerine yön vermesi ve anlam kazandırması amacıyla belirlenmiş ve örgütü benzerlerinden ayırt etmeye yarayacak uzun dönemli paylaşılan ortak görev ve amaçlar
   “işletme herkese gurur verecek hangi işi yapmaktadır ? ”   

Örgüt misyonunun özellikleri

   Uzun dönemli bir amaçtır
   Hiçbir zaman ortadan kalkmaz ve ulaşılamaz
   Paylaşılan ortak değer ve inançlardır
   Nicelikle ilgili değil, nitelikle ilgili bir değerdir
   İşletmenin içine değil dışına yöneliktir
   Örgüte özgüdür ve özeldir

Misyonun ögeleri
   Amaç
   Strateji
   Değerler
   Davranış standartları
   “Tüm çalışanların katılımı ile hazırlamalı, yazılı olmalı, herkese duyurulmalı, görünür ve okunur şekilde sunulmalı”   
Misyonun bileşenlerinin belirlenmesi
   Misyonun bileşenleri
   Hedef müşteri ve Pazar
   Temel hizmet sunumu

   Çalışmalarımızın coğrafi etki alanı
   Özel değerlerimizin taahhütleri

   Yönetim felsefesi

   Tanımlamalar
   Nüfus ihtiyaçları, yaşlı, çocuk…
   Koruyucu ve akut tıp hizmetleri, uzun dönem bakım, sağlık eğitimi…
   Xxxx ilinin sınır bölgeleri
   Takım çalışması, maliyet-etkililik çalışmaları, yüksek kaliteli bakım, pozitif davranış değişikliği, mükemmellik,…
   Kamu ve özelle eşit  hizmet sunum anlaşması yapmak, alıcıları sağlık konusunda güçlendirmek……
   
Örgütsel misyondan stratejik amaca doğru
Misyon örneği
   Herşey zamanında !

   Sağlık ihtiyaçlarınız beklentiniz düzeyinde (sizin  istediğiniz gibi) karşılanır

   İşini çok seven personele sahip olmak   


   İşletme amaçları: sosyal bir nitelik taşıyan ve örgütün bir bütün olarak uzun dönemde gerçekleştirmeye çalıştığı geleceğe yönelik konular
   Geleceğe yönelik olarak işletmenin uygulamalarını şekillendirir ve yönlendirir.   
   Amaçların özellikleri: kabul edilebilirlik, başarılabilirlik, açıkça tanımlanabilirlik, motive edicilik, birbirleri ile uyumluluk, doğruluk, işletme ve duruma göre özel olabilirlik, minumum fırsat maliyeti
   Amaçların fonksiyonları (+,-) amaçlar hiyerarşisi
Amaçlar hiyerarşisi ile örgüt hiyerarşisi

   Stratejik amaçlar: Genel amaçların ve misyonun, işletmenin faaliyet alanına göre özelleştirilmiş ve tanımlanmış şekli
   Stratejik amaç alanları: pazarlama, finansal kaynaklar, beşeri kaynaklar, yenilik yapma, verimlilik, fiziki kaynaklar, sosyal sorumluluklar, karlılık.    
   Hedefler: Belirlenmiş stratejik amaçların işletmenin bölümlerine göre ayrıntılı hale getirilmiş durumu
   Normlar: İşletmenin kısa süreli program amaçları ve kişisel başarı hedefleri 

Stratejik amaçlar: 
   Ekonomik
   Karlılık:
Net kar /sermaye,
   Büyüme,
   Süreklilik,
dış esneklik (güvenlik)
İç esneklik (likitide)

   Sosyal
   (işletme ve çevreyi esas alan yaklaşımlar )
   Sosyal değerler ve iş ahlakı 
   Çevre, tüketici, çalışma hayatının korunması
   Uzun vadede sosyal faydayı arttıracak yatırımlar
Ekonomik amaçlar
   Verimlilik
   Satış hasılatı
   Pazar payı
   Kapasite kullanımı
   Mamül farklılaştırma
   Likitide-nakit imkanı
   Net kar
   Devir hızı
   Yenilik yapabilme-Arge
   Dalgalanmalar karşı koruyucu tedbirler


   Dış esneklik: dış çevreden kaynaklanan tehlikelerin etkisinden kurtulmak için başarılı şekilde mamul ve pazarı çeşitlendirmek ve rekabet riskinden kaçınmak
   İç esneklik: örgütün varlıklarını paraya çevirebilme veya borçlarını ödeyebilme gücü, cari oran, nakit oranı   
İşletmelerde süreklilik amacı

Toplumsal ekonomik hayat-iş ahlakı değerleri
   Alışverişte birbirini aldatmama,
   Borcun vaktinde ödenmesi,
   İhtiyaç sahiplerine yardım ve destekte bulunma,
   Kendisine yapılmasını istemediğini yapma,
   İşçisine ücreti hakkıyla ve zamanında ödeme
   Haksız rekabet yapmama,
   Ölçü ve tartıda adil ve dürüst olma,
   İstifçilik yapmama, söz ve anlaşmaya sadakat
   Mal hakkında yalan söylememe
Yönetsel Stratejinin Özellikleri:
   Bir analiz sanatıdır ve amaçlara bağlıdır
   İşletmenin çevresiyle ilişkilerini düzenler
   Devamlı olarak tekrarlanan işlerin aksine uzak geleceğe bağlı bir düzeni ilgilendirir
   İşletmenin bütün finansal ve beşeri kaynaklarını uyum içinde yönetir ve faaliyete geçirir
   Karmaşık ve dinamik bir çevrede işletmenin faaliyet sahalarını belirler
   Karmaşık ve dinamik organizasyonda çalışanları cesaretlendirme ve harekete geçirme aracıdır.   
Strateji Yokluğu:
   Araştırma ve analizden yoksunluk, pasiflik,
   Yöneticilerin kişisel düşünce ve tutkularının uygulanması
   Zamansız yatırım, risklerden uzak duramama,
   Eski ve verimsiz üründe ısrarlı olma, yeni ürüne kaynak ayırmama,
   Değişikliklere önceden hazırlanamama,
   Özellikle büyük işletmelerden amaçlarını belirleyemeyenlerin kaynaklarını verimsiz alanlara yöneltmesi      

Stratejik yönetim yaklaşımları:
   bütünleşmiş planlama yaklaşımı
   uyumlaştırıcı araştırma yaklaşımı
   sezgi yaklaşımı
   stratejik faktörleri belirleme yaklaşımı
   uygun faaliyet alanlarını seçme yaklaşımı
   taklit yaklaşımı   


   Çevre: işletmenin kendi dışındaki, fakat kendisi ile doğrudan veya dolaylı olarak ilgili faktörler
   Dış çevre: bir sistemle ilgili olan ve o sistemin dışında kalan herşey.
   Gerçek dış çevre:İşletmenin dışında yer alan faktör ve şartların tamamı.
   Algılanan dış çevre: dış çevrenin algılanma düzeyi
   Karar alanı veya uygulama çevresi: yöneticinin algıladığı çevre içerisinde tercih ettiği alan. 
İlgili Dış Çevre Faktörleri: İşletmeyi az/çok dolaylı/ doğrudan etkileyen ve kararlarını şekillendiren faktörler dizisi 
   İşletmeyi doğrudan etkileyen iş çevresi:müşteriler, satıcılar, finansman kuruluşları, işçi piyasası ve ve sendikalar, rakipler, mahalli idareler   
   İşletmeyi dolaylı olarak etkileyen genel çevre: ekonomik teknolojik, sosyokültürel, hukuki politik   
   Uluslar arası çevre:işletmenin içinde yaşadığı toplumu ve genel çevreyi etkileyen faktörler
   Çevre analizi: kendi iş çevresi ve genel dış çevrelerin işletmeye sunduğu fırsat ve tehlikeleri araştırma, gözleme ve yorumlama süreci.   




   İşletme ve çevresi bir bütün olarak ele alınmalı,
   İncelemeler sürekli ve sistematik yapılmalı,
   Değişim, bilinmezlik ve karmaşıklık için durumsal plan, alternatifler, esnek yapı, strateji
   Çevre analizi işletmenin karar sisteminin bir parçası olarak değerlendirilmeli,
   Dinamik dış çevrenin kritik görünümleri belirlenmeli,
   Ön belirtiler tespit edilmeli, uygun tahmin yöntemleri kullanılarak yeterli tahmin yapılmalı,
   Tahminler planlama öncülleri olarak planlama sürecine dahil edilmeli      


Bilgi toplama ve analiz teknikleri :
   Yazılı kaynak ve dokümanlar,
   Alan araştırması,
   Sözlü kaynaklar,
   Gayrı resmi kaynaklar,
   Analiz teknikleri: matematiksel, istatistiksel ve sezgiye dayalı teknikler, hayat eğrileri, üssel artışlı seriler, vaka analizleri, alt-üst sınır tahmin hesapları, dinamik modeller, karar ağaçları, çok değişkenli etkileşim analizleri, yapılandırılmamış ve yapılandırılmış uzman görüşü, anketler....   

Çevre Analizi Süreci:
   Hazırlık çalışmaları
   Kritik belirtilerin tespiti,
   Her kritik alanın tarihsel gelişimi gözden geçirilerek  teşhisinin yapılması,
   Geleceğe yönelik tahminler yapılması,-----------
    Uluslararası çevre  faktörlerinin analizi
    İç pazara yönelik işletmeler ve uluslararası çevre
    Dış pazara bağlı işletmeler ve uluslararası çevre
   Genel çevre faktörlerinin analizi
Genel Çevre Faktörleri:
   Teknolojik faktörler
   Sosyokültürel Faktörler
   Ekonomik Faktörler
   Hukuki ve Politik Faktörler---------------
   İş Çevresi Faktörlerinin Analizi
   tüketiciler ve pazar analizi
   Rakipler ve rekabet analizi
   Satıcılar ve satıcı pazarlarının analizi
   Finansman kuruluşlarının analizi
   Sendikalar ve işçi-işveren ilişkilerinin analizi 

İşletme Analizi
   İşletme ile çevresi arasındaki ilişkiler
   Dış çevrenin özellikleri,
   Değişme hızı ve belirsizlik
   İşletme ile çevresi arasındaki bağlılığın derecesi,
   İşletmenin yeterliliği ve etkililiği
   Çevrede meydana gelen değişikliğin olumlu yada olumsuz algılanması
   Değişikliğe direnme gücü
İşletme ve çevre etkileşiminin analizi
Fırsat: çevrenin işletmeye sunduğu ve amaçlarını başarıyla gerçekleştirmesi için herhangi bir durum.



Üstünlük:işletmenin herhangi bir konuda rakiplerine göre daha etkili ve verimli olması halidir.
1.göreli pazar payı 2.göreli mali yapı  3.göreli üretim ve teknik kapasite 5.göreli beşeri kabiliyet ve yönetim etkililiği   
1.göreli pazar payı:işletmenin bir pazar bölümündeki hasılatının, en güçlü rakibinin hasılatına bölünmesidir   
3.göreli üretim ve teknik kapasite: modern üretim teknolojisi, yüksek kapasite ve bunları geliştirilmesi,
4.göreli ar-ge potansiyeli :
Tehdit:işletme amaçlarına ulaşmayı zorlayan/ imkansızlaştıran yeni bir durum.   
Zayıflık: rakiplere göre kötü olma durumu

İşletme İçi Analiz
   Çevre fırsatlarından yararlanmak ve tehlikelerden korunmak için firmanın hammadde, pazar, insan ve diğer kaynaklarını inceleyerek sahip olduğu gücü belirleme süreci
   Tüm örgüt sistemi ve yönetim yapısının analizi,
   Fonksiyonel analiz:pazarlama, üretim, finansman ve ar-ge,
   Beşeri kabiliyetler ve örgüt geliştirme kapasitesi
   Bu unsurlar arasındaki etkileşim ve sinerji   


Örgüt yapısı:
   -Farklılaşma derecesi
   -Resmi örgüt ve gayrı resmi örgüt
   -Merkezileşme derecesi
Yönetim süreçleri:
Fonksiyonel işletme bölümlerinin analizi:
   -pazarlama faktörlerinin analizi
   -üretim faktörlerinin analizi
   -finansman faktörlerinin analizi (sermaye, finansman planlaması ve yatırım bütçelemesi, finansal oranlar, muhasebe düzeni ve hesap planları)
      - araştırma geliştirme faktörlerinin analizi

   Beşeri kaynaklar ve örgüt geliştirme kapasitesinin analizi:
   Beşeri kaynak faktörleri: çalışanların özellikleri, örgüt kültürü, örgüt geliştirme kapasitesi,
   Beşeri kabiliyet envanteri
İşletmenin iç kaynakları arasındaki etkileşim ve sinerji: işletmenin mamul pazar stratejisinin önemli bir ögesi olarak yeni bir faaliyetin başarısı üzerinde mevcut kaynakların etkisini ifadesi
Sinerjinin ölçülmesinde kullanılan değişkenler: toplam karlardaki artma, toplam masraflardaki azalma, toplam yatırım tutarlarındaki düşme   
   satış, işletme, yatırım, yönetim,işe başlama ve yönetim sinerjileri   


Portföy Analizi:
   Her bir stratejik iş biriminin çeşitli ölçülere göre değerlendirilmesi ve bunların gelecekte işletmeye sağlayacağı faydanın tahmin edilmesidir.  Analiz süreci:
   Stratejik iş birimlerinin tanımlanması: bir işletme için strateji seçiminde görev devredilen en küçük iş birimi 
   Portföy matrisinin hazırlanması,
   Matrisin yorumlanması ve yeni stratejinin seçimi 
Başlıca işletme stratejileri
   Büyüme, mevcut durumu koruma, küçülme, varlığa son verme (genel stratejiler)
   Hiyerarşik seviyelerine göre stratejiler :
   Şirket stratejileri, işletme stratejileri, fonksiyonel- takdik stratejiler
   Kapsamlarına göre stratejiler:
   Genel stra., özel durum stra., yardımcı stra.,/ karlılığa,  maliyetleri düşürmeye, çeşitlendirmeye yönelik stratejiler
   Şirket stratejileri: himayeci, fırsatçı, analizci, tepkici işletmeler 
   İşletme stratejileri:maliyete dayalı, farklılaştırma, odaklaşma 

   fonksiyonel- takdik stratejiler :kredi anlaşmaları, acenta bayilikleri, yönetim anlaşmaları, işbirliği,ortak çalışmalar, fiyat değişiklikleri
   Amaç ve fonksiyonlarına göre stratejiler:
Giriş, büyüme, iyileşme, değişmeme, savunma, tasarruf, tasfiye stratejileri
Büyüme ve gelişme stratejileri -piyasaya giriş,
Durgun büyüme stratejileri -büyüme dönemi,
Kendine gelme ve tasarruf stratejileri-olgunluk dönemi
Yatırımları azaltarak tasfiye etme stratejileri
Karma stratejiler