Risk degerlendirmesinde rehber

[boxcigar]

RİSK DEĞERLENDİRMESİNDE REHBER

 

Yeni ISGanlayışımızın temel taşlarından biri risk değerlendirmesidir. Bu alandaçıkarılmış yönetmeliklerin birçoğunda risk konularının dilegetirilmesi, “İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği” içerisinde risk vedeğerlendirilmesinden 26 kez bahsedilmesi konunun önemini daha iyiortaya koymaktadır. Bununla birlikte pek çoğumuzun az veya eksikbilgiye sahip olduğumuz bu konuda katkı sağlamak bakımından bu dokümanrehber olması bakımından hazırlanmıştır.   

 

İşyerlerinde,çalışma ortamı ve şartlarında veya çevrede mevcut olan tehlikelerisistematik yöntemlerle belirleyerek, riskleri ortaya çıkarmak vekontrol edebilmek için yapılan çalışmaların bütünü olaraktanımladığımız ve uygulanması yasal bir zorunluluk olan riskdeğerlendirme ile ilgili birçok yeni tanım karşımıza çıkmıştır.

 

Bunlar;

 

Tehlike:Çalışma ortam ve şartlarında mevcut olan yada dışarıdan gelebilecekkapsamı belirlenmemiş,   maruz kalacak çalışanlara,    işyerine veçevreye; Bir zarar, hasar veya yaralanma oluşturabilme potansiyelibulunan kaynak durum,

 

Risk: Tehlikeli durumun meydanagelme ihtimali ile gerçekleşmesi durumunda ortaya çıkaracağı zarar,hasar veya yaralanmanın şiddetinin bileşkesi,

 

Kabuledilebilir risk: Kanuni zorluklar ile işletmenin kendi “İş Sağlığı veGüvenliği Politikası” dikkate alındığında, kabul edebilecek düzeyeindirilmiş risk,

 

Risk insanlar tarafından farklıalgılandığından bir ekip ile ve sistematik yapılması sağlıklı sonuçalmak bakımından önemlidir. İşyerinde, daha önce hiç riskdeğerlendirmesi yapılmamış olması veya çalışanların sağlık vegüvenliğini etkileyebilecek aşağıda belirtilen değişikliklerin olmasıdurumunda, risk değerlendirmesi yapılması gereklidir:

 

a) Yeni bir makine veya ekipman alınması,

b) Yeni tekniklerin geliştirilmesi,

c) İş organizasyonunda veya iş akışında değişiklikler yapılması,

d) Yeni hammadde ve/veya yarı mamul maddelerin üretim sürecine girmesi,

e) Yeni bir mevzuatın yürürlüğe girmesi veya mevcut mevzuatta değişiklik yapılması,

f) İş kazası veya meslek hastalığı meydana gelmesi,

g)İş kazası veya meslek hastalığı ile sonuçlanmasa bile yangın, parlamaveya patlama gibi işyerindeki iş sağlığı ve güvenliğini ciddi şekildeetkileyen olayların ortaya çıkması.

 

Tehlike ve riskleriortadan kaldırmamız veya kabul edilebilir seviyelere indirmemiz,kontrol altına almamız, bundan daha öte yönetebilmemiz için, tehlike verisklerin; Nelerden ve nerelerden kaynaklandığını iyi bilmemizgerekmektedir. Bunun için şu sorulara cevap aramamız gerekmektedir.

 

•          İş yerindeki mevcut riskler nelerdir?

•          Nerelerden kaynaklanmaktadır?

•          Kimleri etkilemektedirler?

•          Kabul edilir risk sınırları içerisinde midir?

 

Birdış firmaya yapılacak uygulamalarda işyeri ve gerekli dokümanlartitizlikle incelenmelidir. Risk değerlendirme ekibi oluşturulupeğitimleri tamamlandıktan sonra aşağıdaki metodlar uygulanmalıdır.

 

a)   Planlama:

Risk değerlendirmesi çalışmaları, mevcut mevzuat ve işyeri şartları göz önüne alınarak planlama yapılır.

 

b) İşyerinde Yürütülen Çalışmaların Sınıflandırılması:

İşyerindeyürütülmekte olan veya yürütülecek olan faaliyetler özelliklerine göresınıflandırılır. Sınıflandırmada, işyerinin içinde ve dışında yürütülenişler, üretim veya hizmet sürecinin aşamaları, planlı ve plan dışıçalışmalar, çalışanların iş tanımları gibi unsurlardan dayararlanılabilir.

 

c) Bilgi ve Veri Toplama

Bilgive veri toplamada, işyerinde yürütülen işler, bu işlerin süresi vesıklığı, işin yürütüldüğü yer, işin kim veya kimler tarafındanyürütüldüğü, yürütülen işten etkilenebilecek olanlar, alınmış olaneğitimler, işin yürütümü için ön izin gerekip gerekmediği, işinyürütümü sırasında kullanılacak makina ve ekipman, bu makina veekipmanların kullanım talimatları, kaldırılacak veya taşınacakmalzemelerle bunların özellikleri, kullanılan kimyasallar veözellikleri, mevcut korunma önlemleri, daha önce meydana gelmiş olankaza veya meslek hastalıkları gibi unsurlar dikkate alınır.

 

Risk değerlendirme faaliyetlerinde aşağıdaki adımlar uygulanır.

 

1:Adım: Tehlike kaynaklarının belirlenmesi:

Tehlikelerinbelirlenmesinde, aşağıda belirtilen hususlarda hazırlanmış soruçek-listi kullanılarak tehlike bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

a.          Fiziksel Tehlikeler:

b.         Kimyasal Tehlikeler:

c.          Elektrikle Çalışma İle Meydana Gelen Tehlikeler:

d.         Mekanik Tehlikeler:

e.          Tehlikeli Yöntem ve İşlemler:

f.         İşyeri Ortamından Kaynaklanan Tehlikeler:

g.          İş Makinelerinden Kaynaklanan Tehlikeler:

 

2.Adım: Risk değerlendirme

Belirtilenkonularda tesit edilen tehlikelerden kimlerin ve ne şekildeetkilenebileceği uygun matris kullanılarak gerçekleştirilmelidir. Enyaygın kullanılan matrislerden biri 5x5 matrisidir. Bu matristetehlikenin oluşma ihtimali ve gerçekleşme durumunda vereceği zararderecesi 5 puan üzerinden değerlendirilir.

 

3.Adım: Kontrol tedbirlerin karar verme

Riskdeğerlendirmesinde, belirlenen risklerin ağırlık oranları hesaplanarakderecelendirme yapılır ve önlem alınmasının gerekli olup olmadığınakarar verilir.

 

4.Adım: Kontrol tedbirlerinin uygulanması

İşyerindekiriskleri kontrol altına alma yöntemleri, önceliğin derecesine göre veen öncelikli olandan daha az öncelikli olana doğru sıralanmak üzereaşağıdaki gibi olmalıdır:

a)            Riskleri kaynağında yok etmeye çalışmak,

b)            Tehlikeli olanı, daha az tehlikeli olanla değiştirmek,

c)            Toplu koruma önlemlerini, kişisel korunma önlemlerine tercih etmek,

d)            Mühendislik önlemlerini uygulamak,

e)            Ergonomik yaklaşımlardan yararlanmak.

 

4.Adım: İzleme ve tekrar etme

 Buadımda İşyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesi sonrasındauygulamaya alınan kontrol tedbirlerinin etkinlikleri izlenir ve tekrargözden geçirilir. Gözden geçirmede aşağıdaki sorularcevaplandırılmalıdır.

•          Kontrol tedbirleri planlandığı gibi gerçekleştirilmiş mi?

•          Kontrol tedbirleri uygulanmış mı ve yerinde tedbirler mi?

•          Seçilen yöntem çalışıyor mu?

•          Değerlendirilen risklere ait maruziyet ortadan kalkmış mı?

•          Riskler “Kabul edilebilir risk seviyesine” indirilmiş mi?

 

Riskdeğerlendirmesinin, işveren tarafından, işyerinde istihdam edilen veyeterlik belgesi bulunan iş güvenliği ile görevli mühendisler ileişyeri hekimliği sertifikasına sahip olan iş sağlığı ile görevli işyerihekimlerine, bunların bulunmaması durumunda ise, dışarıdan hizmet verenuzman kişi veya kuruluşlara yaptırılması gerektiği İş Sağlığı veGüvenli Yönetmeliğinin 5.maddesinde belirtilmiştir.