Pele’den Beckham’a ABD’ye gidenler

[no_fear_06]

Pele’den Beckham’a ABD’ye gidenler

24 Temmuz 2007 12:00

Pele, Cruyff, Beckhanbauer, Matthaus,Best, Müler ve daha niceleri ABD’de top oynadı... Bakalım DavidBeckham’ın ABD macerası nasıl sonlanacak?


İngiltere Milli Takımı ve Real Madrid’inartık eski diyeceğimiz ünlü yıldızı David Beckham, çeyrek milyar dolaramal olduğu yeni takımı Los Angeles Galaxy’ye katılmak için çoktanABD’nin yolunu tuttu.

Beckham, Amerikan Sports Illustrated dergisine verdiği röportajda,ABD’de tamamen bir kültür farklılığı yaşayacağını düşünmediğini; amafutbol düzeyinde bir değişiklik olacağını söyledi:

“Ben, buranın bir parçası olmaktan dolayı sevinçliyim. Major FutbolLigi’nin (MLS) elçisi olacağım. Eğer burada insanlara ve çocuklarafutbolda ileriye gidebileceklerini, bundan iyi paralar kazanarak rahatbir yaşama kavuşacaklarını gösterebilirsem görevimi yapmış olacağım.”

PELE’DEN SONRA ÇÖKÜŞ
Bundan tam 32 yıl önce dünyanın o dönemki futbol yıldızı Pele deABD’nin yolunu tutmuştu. Siyah İnci, futbolu bıraktıktan sonrasöylentilere göre 1 milyon dolar civarındaki borcunu ödemek için NewYork Cosmos takımının cazip teklifini kabul etmiş ve futbolu Amerikakıtasına sevdirmek için seferber olmuştu. 1971’de kurulan veyönetiminde geçtiğimiz yıl vefat eden Ahmet Ertegün ile kardeşi NasuhiErtegün’ün de olduğu New York Cosmos takımı, Latin Amerika veAvrupa’nın büyük ilgisini çeken futbolu ABD’ye de sevdirmek istiyordu.

Pele’den sonra da ABD ünlü yıldızların hep uğrak yeri oldu. Bunlarınortak özellikleri ya futbolu bıraktıktan sonra bu ülkeye gelmeleri yada bırakma dönemlerinde olmadık paralar kazanma arzusuydu. Ancakhiçbiri Beckham kadar büyük rakamlara mal olmadı. Pele’nin ABD’yegelmesinden sonra futbola olan ilgi arttı.

1977 yılındaki jübilesinde seyirci rekoru kırıldı; ancak Pele’ninayrılmasından sonra NASL, yani Kuzey Amerika Futbol Ligi düşüşe geçti.Seyirci ortalaması hızla azalıp 10 binlerin altına indi. Takımlar birerbirer iflas etti. Sonunda profesyonel futbolun ABD’deki macerası,NASL’in 1984 yılındaki çöküşüyle resmen bitti. Futbol önceden olduğugibi ABD’de; Amerikan futbolu, beyzbol, basketbol, buz hokeyi gibisporların gölgesinde ezilecekti.

FIFA, futbolun ABD’deki popülaritesini artırmak için uzun uğraşlarverdi. Bunun en önemli ayağı 1994’teki Dünya Kupası’ydı. Ancak kupanıncoşkusu caddelere pek yansımadı. Maçlarda tribünleri dolduranlarAvrupalılar ve Latin Amerikalılardı.

Aslında ABD’nin futbolla tanışması çok eskiye dayanıyor. İngilteredışında oynanan ilk uluslararası futbol maçı 1885’te ABD ve Kanadaarasında yapıldı. Amerikan Futbol Federasyonu 1913’te kuruldu veFIFA’nın ilk üyelerinden biri oldu. İlk Dünya Kupası’na katılan 13ülkeden biri de ABD’ydi.

1996’da, yani Dünya Kupası’ndan iki yıl sonra, ABD’nin yeni profesyonelligi MLS (Major League Soccer) kuruldu. Ancak bazı zorlayıcı kurallarvardı. En önemlisi de bütçelere getirilen sınırlamaydı. Dolayısıylatakımlar emekliliği gelmiş oyuncuları transfer edebiliyordu. Seyircisayısı yine beklenenin çok uzağındaydı. Düşük televizyon gelirlerisebebiyle MLS 1996-2004 arasında 350 milyon dolar zarar etti. Dahasonra MLS yönetimi bütçelerdeki sınırlandırmayı kaldırdı. 2004’tensonra devreye sponsorlar girdi. Örneğin Red Bull, New York Metrostarstakımını satın aldı. Amerikalı milyarder Philip Anschutz da Los AngelesGalaxy takımını.

Bunların yanı sıra, geçen kasım ayında MLS’deki her takıma getirilenmaaş tavanı kaldırıldı. Geçmişte her takım, oyuncularına toplam 2milyon dolar yıllık maaş ödeyebiliyordu. Artık yıldız transferlerininönü açılmıştı. Los Angeles Galaxy yeni düzene ayak uyduran ilk takımoldu. Anschutz grubunun tam desteğiyle, Galaxy takımı üç ay süren birpazarlıktan sonra 11 Ocak’ta David Beckham ile anlaştı. Galaxytakımının sahibi AEG şirketinin başkanı Timothy J. Leiweke, Beckham’a 5yıllık kontrat için 250 milyon dolar vermelerini şöyle açıklıyordu:“Beckham, ABD futboluna bugüne kadar hiçbir sporcunun dünya sporunayapmadığı derecede etki edecek. Bence ABD futboluyla dünyanın gerikalanı arasında bir köprü olacak.”

MALİYETİNİN YARISI ŞİMDİDEN KARŞILANDI
İspanya’nın Real Madrid Kulübü, David Beckham için 4 yılda 36 milyonAvro harcadığını, bu futbolcunun pazarlama ve diğer ticarî aktivitegelirlerinden ise kulübe 440 milyon Avro kazanç sağlandığını duyurdu.Real Madrid, Beckhamlı 4 yılda marketing gelirini yüzde 137 artırmıştı.Beckham’ın, ABD’de henüz hiçbir maça çıkmamasına rağmen Amerikankulübüne 130 milyon Avro kazandırdığı belirtiliyor.

Beckham’ın formasını giyeceği Los Angeles Galaxy, 4 kez MLS finalioynadı. Sadece 2002 sezonunda New England Revolution takımını(uzatmada) 2-1 yenip şampiyonluğa ulaştı. Bu maçı 61 bin 316 taraftarizledi ve bu bir MLS final maçında ulaşılan en yüksek rakam oldu.

Medyatik bir şahsiyet olmasından dolayı Avrupa’daki hayatının kısıtlıolmasından yakınan Beckham, ABD’de ilgiden uzak bir hayat arzuluyor.Çünkü ona göre Amerika’da asıl ilgi ve toplumsal baskıyı Hollywoodyıldızları görüyor. Yeni takımıyla ilk resmî maçını 23 Ağustos’taChivas USA takımına karşı oynayacak olan Beckham’ın ABD macerası yenibaşlıyor. Peki, geçmişte bu kıtaya transfer olan Pele ve diğerlerineler yaptı?

PELE NASIL İKNA OLDU?
Edson Arantes do Nascimento Pele: 10 Haziran 1975’te New York Cosmostakımı, Brezilyalı yıldız Pele’yi Amerikan basınına tanıtırken kulübün140 kişi kapasiteli toplantı salonunda 400’ü aşkın gazeteci vardı. Biryıl önce Brezilya’da, Santos takımında futbol hayatını noktalamıştıPele. New York Cosmos’a rekor bir ücretle, 4,5 milyon dolara transferoldu. 1971’te kurulan New York Cosmos takımı, maçlara 7 binden fazlaseyirci çekememekten, sadece üç-beş gazetecinin takımı takip etmesindenbıkıp usanmıştı.

“Pele’nin, Kuzey Amerika’da sadece bin 500 kişiye top oynayan ufak birtakıma gelmesini düşünmek sadece bir hayaldi.” diyor dönemin Cosmosyöneticisi Clive Toye. Pele’yi nasıl ikna ettiğini ise şöyle açıklıyor:“O’na ‘İspanya’ya gitme, İtalya’ya gitme, oralarda sadece şampiyonlukkupası kazanırsın; ama buraya gelirsen bir ülkeyi kazanırsın’ dedim.”Pele transferiyle New York Cosmos bir fenomen haline geldi. Daha ilkmaçta seyirci sayısı 15 bini aştı. Kısa süre sonra maçlarını Amerikanfutbolu takımı New York Giants’ın stadında oynamaya başladı. Bu ilgininzirvesine ise 14 Ağustos 1977’deki New York Cosmos ile Fort Lauderdalearasındaki maçta ulaşıldı. O gün Giants Stadyumu’ndaki maçı tam 77 bin631 biletli seyirci izledi. Pele, 1976’da yılın oyuncusu seçildi.

Siyah İnci, Cosmos’ta top oynamasının gerçek sebebinin para kazanmakdeğil, futbolu ABD’de popüler bir spor yapma isteği olduğunu herdefasında vurguladı. Aktif futbol hayatındaki son şampiyonluğunu da1977’de bu takımda tattı. 1 Kasım 1977’de futbola veda etti.Jübilesinde, Cosmos ve Santos takımları karşı karşıya geldi. Bu maç 75bin seyirci önünde oynandı. Pele burada yaptığı konuşmada, insanlığıdünya çocuklarına karşı daha fazla ilgi ve şefkat göstermeye davetetti. Maçta, ilk yarı Cosmos forması giyen Pele, bir gole de imza attı.Bu, Pele’nin profesyonel futbol kariyerinde attığı son goldü.

BARCA’DAN WASHINGTON DIPLOMATS’A…
Johan Cruyff: Futbol sahalarının sarı faresi de Amerika’ya yelken açanoyunculardandı. 1974 Dünya Kupası’nın unutulmaz futbolcusu,Hollanda’nın Ajax takımında yaşadığı nice şampiyonluktan sonraİspanya’nın Barcelona takımına transfer oldu. Devir Franco devridir vebordo-mavililer 1960’tan beri İspanya’da şampiyonluk yüzü görmemiştir.17 Şubat 1974’te Madrid’de Real Madrid’e konuk olan Katalan ekibindemuhteşem bir maç çıkaran, 1 gol atan, 3 de asist yapan Cruyff’untakımı, 5-0’lık zafer kazanır. Barça o sezon şampiyon olur.

‘El Salvador’ lakabı takılan Cruyff, 3 kez Avrupa’da yılın futbolcusuödülüne layık görüldü. Milli takımı bıraktığını açıkladıktan sonra1979’da 4 milyon dolar karşılığında ABD’nin yolunu tuttu. Los AngelesAztecs takımında 27 maçta forma giydi ve 14 gol attı. O yıl yılınfutbolcusu seçildi. Bir sonraki sezon Washington Diplomats’ınkadrosundaydı. Bu takımda 32 maçta 12 gol attı.

ALMAN USTADAN COSMOS’LU VEDA
Franz Beckhanbauer: Amerika kıtası nice yıldızın yanı sıra ‘İmparator’ayani Franz Beckhanbauer’a da ev sahipliği yaptı. Batı Almanya’nın1960’lar ve 1970’lerde kazandığı başarılarda başrol oynayan, 103 kezAlman Milli Takım formasını giyen, Bayern Münih ve Hamburg formalarıile 5 kez Bundesliga şampiyonluğu yaşayan, 2 kez Avrupa’da YılınFutbolcusu seçilen ‘Kaiser’ halen yeryüzünde hem takım kaptanı hem deteknik direktör olarak Dünya Kupası şampiyonluğu yaşayan tek kişi.

1964-1977 yılları arasında Bayern Münih formasını giyen Beckhanbauer,1977’de New York Cosmos takımına 2,5 milyon dolara transfer oldu. Butakımda toplam 132 maçta libero mevkiinde oynamasına rağmen 21 golattı. 3 şampiyonluk yaşadı. 1977’de yılın oyuncusu seçildi. 1980’deHamburg’a dönen çağdaş libero kavramının öncüsü, 1983’te tekrar NewYork Cosmos’a gitti ve 27 maç formasını giydiği bu takımda futbola vedaetti.

ÜÇ TAKIMDA OYNAYAN TEK AVRUPALI
George Best: Kasım 2005’te alkol komasından kurtulamayarak hayata vedaeden George Best, 3 Amerika takımında top oynayan tek Avrupalı oldu.Premier Lig takımlarından Manchester United’ın 1963-1974 yıllarıarasında formasını giyen, 1968’de Avrupa’da “yılın futbolcusu” seçilen,Pele ve Maradona’dan bile daha iyi futbolcu olduğu iddia edilen Best,27 yaşındayken Manchester United’tan kovuldu. Daha sonra StockportCounty, Cork Celtic takımlarında oynadıktan sonra 1976’da Los AngelesAztecs takımına geldi. Bu takımda 3 sezon boyunca 61 maçta forma giydi.29 gol attı. 1979-80 sezonunda bir başka Amerika takımı Fort LauderdaleStrikers’te oynadı. 33 maçta 7 gol attı. 1979-81 yılları arasında iseSan Jose Earthquakes’nin formasını giydi. Bu takımda da 86 maçta 34 golattı. Pele onun için “Gördüğüm en iyi futbolcuydu.” diyor. Maradona da“O benim idolümdü.” diyerek hayranlığını belirtiyor. Alkol yüzündenfutbola yeteneklerinin çok azını verebilen Best, bir röportajında,“Alkol hariç, hayatımdaki her şeyi çalımladım.” diyecekti.

Gerd Müller: Best’in de formasını giydiği The Fort Lauderdale Strikerstakımı, Almanların dünyaca ünlü oyuncusu Gerd Müller’i de 1979-81yılları arasında ABD’de ağırladı. Gerd Müller, bu takımda 80 maçta 40gol attı. B.Münih’te 4 şampiyonluk yaşayan 1970 Dünya Kupası Gol KralıGerd Müller, Avrupa’da 2 kez yılın en iyi oyuncusu seçildi. LauderdaleStrikers, 1964-79 yılları arasında B.Münih’te oynayan Müller’in ikincitakımıydı. Müler, futbolu da bu takımda bıraktı.

Lothar Matthaus: Son dönemde ABD’nin yolunu tutan oyunculardan biri deLothar Matthaus oldu. B.Münih’te altın çağını yaşayan Alman oyuncu,futbolu bırakma dönemlerinde ABD’nin Metro Stars takımına transferoldu. Bu takımda 16 maça çıkan Matthaus, futbolu da burada bıraktı.Alman Milli Takım formasını 150 maç gibi rekor sayılabilecek çokluklagiyen başarılı oyuncu, 1991’de FIFA tarafından dünyada yılın futbolcususeçildi. Matthaus, 5 Dünya Kupası’na birden katılma başarısınıgöstererek ve toplam 25 maç oynayarak Guinness rekorlarına adınıyazdırdı. Bayern Münih formasıyla 6 kez Bundesliga şampiyonluğu, 2 kezde Almanya Kupası sevinci yaşadı. Matthaus’un formasını giydiği MetroStars takımı İtalyan Roberto Donadoni, Brezilyalı Branco, Fransız YouriDjorkaeff gibi ünlü futbolcuları da çeşitli dönemlerde kadrosundaağırladı.

ARABİSTAN, JAPONYA VE ABD…
Hristo Stoichkov: ABD’ye giden oyunculardan biri de Bulgar HristoStoichkov’du. 1990-95 yılları arasında Cruyff’un çalıştırdığıBarcelona’da 4 şampiyonluk yaşayan, Avrupa’da yılın futbolcusu seçilen,1994 Dünya Kupası gol kralı Stoichkov futbol hayatının son demlerinifarklı kıtalarda geçirdi. Suudi Arabistan’ın Al Nassr takımında oynayandaha sonra Japonya’nın Kashiwa Reysol ekibine giden Bulgar oyuncu,1998-99 sezonunda ABD’nin Chicago Fire takımına transfer oldu. Butakımın 35 maçta formasını giyen yıldız oyuncu 2000-2002 sezonunda iseD.C. United’in yolunu tuttu. Burada 21 maçta oynadı, 5 gol attı vefutbolu bıraktı.

Hugo Sanchez: Geçen hafta Copa Amerika’da üçüncü olan Meksika’nınhocası Hugo Sánchez’in de futbol hayatındaki son yılları ABD’de geçti.1985-92 yılları arasında formasını giydiği Real Madrid’de efsane halinegelen, röveşata ve taklalarıyla meşhur oyuncu, 1996’da Dallas Burntakımının 23 maçta formasını giydi.

Kolombiya futbolunun dünyaca ünlü starı Carlos Alberto Valderrama’nında yolu ABD’den geçti. İlk olarak 1996-98 yılları arasında Tampa BayMutiny’de oynadı. Valderrama bu takımda ortaya koyduğu performanslaMLS’nin en değerli oyuncusu seçildi. 1998’de Miami Fusion takımınageçerek bu takımın 22 maçta formasını giydi. Saç stiliyle akıllarda yeredinen Valderrama 2002-2004 yılında Colorado Rapids’in formasını giydive futbolu bu takımda bıraktı.

Tüm zamanların en başarılı orta saha oyuncularından birisi olanHollandalı Johan Neeskens de 1979-84 yılları arasında New York Cosmostakımının formasını giydi.

TÜRK YILDIZ DA VARDI
ABD’ye dünyaca ünlü kaleciler de geldi. Meksika Milli Takımı’nınsempatik kalecisi Jorge Campos 6 Haziran 1995’te Los Angeles Galaxytakımı ile 3 yıllık sözleşme imzalayarak MLS’in yabancı uyruklu ilkoyuncusu oldu. Campos 1998’de Chicago Fire takımına geçti. Futbolhayatının son demlerinde ABD’ye gelen İtalyanların ünlü file bekçisiWalter Zenga da New England Revolution takımının 47 kez formasınıgiydi.

ABD, bundan tam 30 yıl önce bir Türk futbol yıldızını da ağırladı.Kaleci Yasin Özdenak, 1977-79 yıllarında Pele’nin takımı New YorkCosmos’ta forma giydi. Bir dönem Beşiktaş’ta ter döken Daniel Amokachi,Colorado Rapids ile sözleşme imzalamasına rağmen sakatlığından dolayıhiçbir maçta oynamadı. Yine G.Saray’da forma giyen Roman Kosecki,1998-1999 yıllarında Chicago Fire’da 25 maç oynadı.