Paraziter Hastalıklar

[boxcigar]

Tenya, askaris, kıl kurdu vs parazitlerin barsaklarda oluşturduğu hastalıklar

Tanım ve Klinik Bulgular :Helmint yumurtalarının yutulması ya dalarvalarının cildi delerek organizmaya girmesi sonucunda ortaya çıkanparaziter infeksiyonlardır.

1. Plathelmintler (Yassı Solucanlar):
a) Sestodlar: Taenia'lar, Hymenolepis, Echinococcus.
b) Trematodlar: Fasciola, Schistosoma.

2. Nemathelmintler (Yuvarlak Solucan): Ascaris, Enterobius, Ancylostoma

Taenia : T.saginata, erişkin formu insanda bulunan, baş (skoleks) ilejejunuma tutunarak halkaları (proglottid) ile 10 m. uzunluğa kadarerişen ve insanların sindirdikleri besinlerle beslenen şeritsi birparazittir. İnsan dışkısı ile dış ortama atılan yumurtaları ara konakçıolan sığırları bulaştırır ve sığırda larva infeksiyonlarına yol açar.İyi pişirilmemiş sığır etlerindeki larvaların yutulması ile insannabulaşır. Temel yakınma dışkıda parazit halkalarının görülmesi ve dahanadir olarak da açlık karın ağrısıdır. Yumurtaları insanlar içinbulaştırıcı değildir. Benzer bir parazit olan Taenia solium’un ise arakonakçısı domuzdur ve yumurtaları insanlar için bulaştırıcıdır.

Diphrobothrium latum : Çiğ balık yenmesi ile insanlara bulaşır,incebarsaklara tutunarak 20-25 m. uzunluğa erişir. Çoğu olguasemptomatikse de %2 olasılıkla B12 vtamini yetmezliği sonucumegaloblastik anemiye neden olabilir.

Hymenolepis nana : Küçük (2-4 cm) bir fare ve insan parazitidir.Diğerlerinin aksine ara konakçı gerektirmeden hastalıklı insan dışkısıntarafından kontamine edilmiş besinlerdeki yumurtaların yutulması ilebulaşır. Bu nedenle aile içi bulaş söz konusudur. Halkalar barsaktaparçalandığından dışkıda sadece yumurtası görülebilir. Çocuklarda dahasıktır. Karın ağrısı, enterit, anemi, asteni, sinir sistemi belirtilerive konvülsiyonlara kadar varabilen semptom zenginliği vardır.

Fasciola hepatica : Koyunların yapraksı parazitidir. İnsanlara iyiyıkanmamış çiğ sebzelerle bulaşır, safra yollarına yerleşerek portalsiroza neden olur.
Schistosoma: Kontamine sularda yaşayan serkaryaların cildi delmesi iledolaşıma geçer, türe göre mesane (S. haematobium, S. japonicum), kolon(S. mansoni, S. japonicum) veya nadiren diğer visseral organlar vemedulla spinalis (S. mansoni) venalarına yerleşerek kronik irritasyonnedenli organ patolojilerine (kronik sistit, mesane kanseri, kronikishal, karaciğer fibrozu, portal hipertansiyon) ve allerjikreaksiyonlara yol açar.

Ascaris lumbricoides : Dış ortama atılan infekte insan dışkısındakiyumurtalar burada erginleşir ve yumurtaların insan tarafından yutulmasıile bulaşır. Erişkinleri 20-25 cm. uzunluğunda bulunan yuvarlak,solucansı bir parazittir. Organizmadaki larva döngüsü sırasında geçtiğiakciğerlerde allerjik pnömoni (Löeffler pnömonisi), barsakta serbestolarak yaşayan erişkin formu ise tıkanma ikteri, ileus ve malnutrisyontablolarına yol açar.

Enterobius vermicularis : Evrimi sadece insan ile sınırlı olan,insandan insana yumurtaların aktarılması ile bulaşan küçük birnematoddur. Yutulan yumurtadan incebarsaklarda çıkan larva kolonmukozasına tutunarak yaşar. Dişilerin anüsteki yumurtlama dönemindegelişen irritasyonuna bağlı olarak anal kaşıntı ve sekonderinfeksiyonlara neden olur.

Ancylostoma duodenale, Necator americanus : Kancalı kurtlar olarakanılırlar. Kumlardaki hareketli larvanın çıplak ayaktan cildi delmesiile insanlara bulaşır. Dolaşım yolu ile akciğere, oradan da özofagusyolu ile oral kavite ve özofagusa gelen larva yutulur, erişkin halegelip incebarsaklara tutunur. Barsak kanamalarına neden olduğu içinsüregen kan kaybına bağlı demir eksikliği anemisi gelişir (pikaanamnezi). Kanama bazen ciddi boyutlara ulaşabilir. Ayrıca; evrimisırasındaki seyahatlerine bağlı olarak cilt, akciğer, gastrointestinal(bulantı, kusma, ishal) görülebilir.

Trichuris trichiura : Yumurtasının yutulması ile bulaşır, kolonatutunarak yaşar. Allerjik reaksiyonlar, karın ağrısı, distansiyon,kanlı ishal, kilo kaybı, mental değişiklikler, ileus, anal prolapsus veapendisit tabloları ile kendini gösterir.

Strongyloides stercoralis : Kancalı kurtlarla aynı evrimi gösterse deönemli bir farkı, yumurtalarının barsaktayken açılması sonucundaimmünitesi normal bireylerde peptik ülser benzeri yakınmalara nedenolurken immünite problemi olanlarda çoğul otoinokülasyonlar sonucukaraciğer, kalp, beyin gibi birçok organı içeren belirtiler ileseyreden ve mortalitesi yüksek hiperinfeksiyon tablolarına yol açar. Buhastaların salgıları da larva içerdiği için bulaştırıcıdır.

Tanı Metodları : İntestinal parazitlerin büyük çoğunluğunun tanısıdışkı incelemesi ile konur. Bu amaçla yüzdürme ve çöktürme yöntemlerikullanılmaktadır. Daha ağır olan Schistasoma ve Ascaris yumurtalarınıiçin en uygun yöntem çöktürme yöntemidir (Formol-Etil asetat)E.vermicularis yumurtaları için, dişi oksiyür gece saatlerinderektum-anüs bölgesine yumurtladığından, sabah uygulanan Selofan-BantYöntemi en iyi sonuç verir. Şistozomyaz, fasyolyaz, askariyaz, kancalıkurt, trişuryaz ve strongyloides infeksiyonları gibi doku irritasyonuyapan parazitozlarda eozinofili önemli bir bulgudur.

Tedavi : Sestod infeksiyonlarının tedavisinde niklozamid veyapirazikuantel, nematod infeksiyonlarında ise mebendazol, albendazolgibi preparatların kullanımı gereklidir. Trematod infeksiyonlarınıntedavisinde pirazikuantel denenmekle birlikte tedavide kesin başarısağlanamamıştır.