PANİK BOZUKLUK NEDİR? PANİK BOZUKLUĞU NASIL TANIMLAYABİLİRİZ?Panik bozukluk, bir tür kaygı bozukluğu olupözellikle gençlik döneminde çok sık rastlanan bir rahatsızlıktır.Öncelikle “kaygı ve kaygı bozukluğu nedir” sorusunu açıklamakta yararvar.
Kaygı:Kişinin davranışlarını ve sosyal hayatını kısıtlayan; stres, gerilim ve huzursuzluk halidir.
Kişinin davranışlarını ve sosyal hayatını kısıtlayangerilim ve huzursuzluk halinin temelinde, olumsuz yaşantılardankaynaklanan abartılı düşüncelerve değerlendirmeler vardır.
İnsanın varlığını sürdürme mücadelesi evrimlebirlikte başlamıştır. Kaygı insan varlığının başlangıcından beri varolan bir tepkidir. İnsanın varlığının ve yaşamının tehlikeye düşüğüdurumda kaygı ortaya çıkmaktadır. Yaşamın sürekliliği için bellidüzeyde kaygının olması gerekmektedir. Aksi takdirde kişinintehlikelerden sakınması ve kendini koruması mümkün olmayabilir. Örneğinilk çağda insanların ormanda vahşi hayvandan kaçmak ve korunmak için belli düzeyde kaygı ve korkuya ihtiyacı vardı.
Ne zaman ki kaygı kişinin davranışlarını ve sosyal yaşamını kısıtlamaya başlamışsa ve herhangi bir tehlike yokken de kaygı belirtileri ortaya çıkıyorsa, bu durum psikolojik bir rahatsızlık olmaya başlamış demektir.
Belli başlı kaygı bozuklukları:
·Genel ya da sürekli kaygı bozukluğu
·Fobiler
·Obsesif-kompulsif bozukluk
·Panik bozukluk (panik atak).
Panik bozukluk:Anidenve beklenmedik bir şekilde ortaya çıkan; kalp çarpıntısı, terleme,titreme, göğüs ağrısı, nefes almasa güçlük, kişinin kendiniçıldıracakmış gibi hissetmesi şeklinde görülen yoğun bir kaygınöbetidir.
HANGİ BELİRTİLER PANİK BOZUKLUĞA İŞARETTİR? - Kalp atımının aniden hızlanması ve kalp atımlarını duyumsama.
- Nefes darlığı yada boğuluyor gibi olma
- Göğüs ağrısı yada göğüste sıkıntı hissi
- Bulantı yada karın ağrısı
- Baş dönmesi, sersemlik hissi, bayılacakmış gibi olma
- Gerçek dışı duygulara kapılma ya da benlik algısında bozulma
- Kontrolünü kaybetme ve çıldıracakmış gibi hissetme
- Kalp krizi geçirme korkusu ve şiddetli ölüm korkusu
- Kollarda ve tüm vücutta uyuşma – karıncalanma hissi
- Üşüme, ürperme ya da ateş basması
Bu belirtilerden 4’ünün ya da daha fazlasının, birden başladığı ve 10 dakika içinde en yüksek düzeye ulaştığı yoğun korku ve huzursuzluk durumu panik bozukluğa işarettir.
Bu belirtileri olanların en kısa zamanda bir psikolog ya da psikiyatriste başvurması en doğru olandır.
HANGİ DURUMLARI PANİK BOZUKLUKTAN AYIRT ETMEK GEREKİR?Panik bozukluğu olanlar sıklıkla hastanelerin acilservislerine başvurmaktadırlar. Doktorlar bu kişilere fiziksel birhastalığının olmadığını söylediği halde ikna olmazlar. Doktorun uygungördüğü tetkiklerin yaptırılmasından sonra (örneğin: çeşitli kantetkikleri, tiroid gibi hormon tetkikleri, kardiyolojik ve nörolojiktetkikler) kişinin herhangi bir fiziksel rahatsızlığı yoksa az öncekisaydığımız belirtilere panik bozukluk diyebiliriz.
Ancak genel bir tıbbi hastalığın fizyolojiketkisiyle panik nöbetlere benzer nöbetler oluşmuşsa bunu PanikBozukluktan ayırt etmek gerekir.
Örneğin:
- Troidhormon fazlalığı (hipertroidi), kansızlık, demir eksikliği gibi çeşitlihormonal düzensizlik sonucunda panik bozukluğa benzer belirtilergörülebilmektedir.
- Madde bağımlılarında panik bozukluğa benzer belirtiler görülebilmektedir.
- Çeşitli kalp hastalıkları durumunda panik bozukluğa benzer belirtiler görülebilmektedir.
- Epileptik bozukluktan kaynaklı panik bozukluğa benzer belirtiler görülebilmektedir.
Panik nöbetleri hangi durumlarda ortaya çıkmaktadır?- Hiçbir neden olmaksızın aniden ortaya çıkanbeklenmedik panik nöbetler.
- Kaygıve korku yaratan bir duruma bağlı olarak ( örneğin yılan, fare veyaköpek görme durumunda, korku verici durumu düşünme, stres ve üzüntühali ) ortaya çıkan duruma bağlı panik nöbetler
- Öncedenpanik nöbeti geçirilmiş bir ortam, kişinin ortama olumsuzkoşullanmasına neden olabilmektedir. Bu ortama tekrar giren kişikoşullanmışlık nedeniyle kaygı yaşamaktadır ve panik nöbetigeçirebilmektedir. Yani kişi sürekli panik nöbetin geleceği kaygısınıyaşamaktadır.
Bu tür durumlarda bu kişiler genellikle bu ortamlara olumsuz koşullanırlar ve bu ortamlardan kaçmaya çalışırlar.
- Kahve,çay, kola, çikolata gibi kafeinli içecekler ve yiyecekler; madde vealkol kullanımı da panik nöbetlerini tetikleyebilmektedir.
Panikbozukluğu olanların özellikle kahve, kola, demli çay, çikolata gibikafeinli içecek ve yiyecekleri ve alkollü içecekleri mümkün oldukçakullanmamaları gerekir.
Panik nöbetleri hangi sıklıkla görülür?
Panik nöbetlerinin sıklığı ve şiddeti değişkenlikgöstermektedir. Bazı kişilerde aylarca süren bir zaman dilimiiçerisinde ortalama haftada bir panik nöbet görülebilir. Bazı kişilerdeise haftalar hatta aylar boyunca panik nöbet görülmeyebilir.
Panik nöbetler ortalama 15-20 dakika sürelidir, ancak bazen bir veya iki dakika, bazen de bir saatten daha uzun sürebilir.
Panik bozukluğun oluşmasına neden olan faktörler nelerdir?
- Uzun süreli stres koşullarına maruz kalma.
- Savaş, kaza, tecavüz vs. gibi geçmişte yaşanılan travmatik olaylar ve korkular.
- Heyecanlı, pasif ve içe dönük kişilik yapısı.
- Beyinde kimyasal iletimi sağlayan; nörokimyasal maddelerin işleyişinde bozulmaların olması.
- Ailesindeve yakın akrabalarında panik bozukluk olanlarda genetik yatkınlık sözkonusudur. Olumsuz koşullara maruz kalmaları durumunda, bu kişilerdepanik bozukluk görülme olasılığı yüksektir.
Panik bozukluğu kişinin yaşantısında ne gibi olumsuz durumlar yaratmaktadır?- Doktorlarbu kişilere fiziksel bir hastalığının olmadığını söylediği halde iknaolmazlar ve hastanelerin acil servislerine ya da kardiyolojiservislerine başvururlar. Bu nedenle zaman ve ekonomik açıdan kaybauğramaktadırlar.
- Bu kişilerde şiddetli ölüm korkusu nedeniyle çökkün ruh hali yani depresyon görülmektedir.
- Panikbozukluğu olanların birçoğu sosyal ortamlara girmekten kaçınırlar.Yalnız kalamama, sokağa çıkamama, kalabalık ortamlara girememe enbelirgin görünen durumlardır.
- Panikbozukluğu olanların birçoğunda agorafobi de görüldüğünden bu kişileraylarca evden dışarı çıkmazlar. Bu nedenle işini veya okulunuaksatırlar ya da bırakırlar.
Panik bozukluğun tedavisi mümkün müdür? Panik bozukluğu, tedavisi mümkün olan bir psikolojikrahatsızlıktır. Rahatsızlığı olan kişinin öncelikle tedaviyikabullenmesi ve rahatsızlığının psikolojik nedenlerden kaynaklandığınaikna olması gerekir. Bu özellikle terapiler için çok önemlidir. Panikbozukluğu olanlar için en uygun tedavi yöntemi; ilaç tedavisi vepsikoterapilerin birlikte yürütülmesidir.
Panik bozukluğu tedavisinde kullanılan yeni kuşakantidepresan ilaçlar (SSRI) bağımlılık yapmazlar. Yan etkileri ise sonderece azdır ve tehlikeli değildir. İstenildiğinde doktor önerisi ilerahatlıkla kesilebilirler.
İlaç tedavisine ek olarak uygulanan psikoterapi ilekişinin olumsuz düşünce ve davranış biçimlerinin değiştirilmesi vehastalıkla mücadele etmesi için daha aktif olması amaçlanır.
Nefes alma ve çeşitli gevşeme egzersizleri, streslebaşa çıkma yöntemleri ile kişinin rahatlaması sağlanır. Ve hasta tekrarpanik nöbetiyle karşılaştığında bu baş etme mekanizmalarını kullanarakkendini daha güçlü kılabilir.
Yapılan araştırmalara göre, panik bozukluğuntedavisi için psikoterapilerin birlikte kullanıldığı ilaçlı tedaviler,psikoterapilerin kullanılmadığı ilaçlı tedavilere göre daha çok başarısağlamaktadır.
Kısaca panik bozukluğu, bir kalp hastalığı değildir.
Panik atağı sırasında insanların öldüklerine, delirdiklerine ya dakontrol dışı davranışlarda bulunduklarına ilişkin hiçbir tıbbi bilgiyoktur. Bu nedenle panik nöbeti sırasında; bunun ölümcül olmadığını,delirmeye yol açmayacağını hissettiğiniz sıkıntının sonunda geçeceğinidüşünmelisiniz.
