Maksim Gorki

[no_fear_06]

28 Mart 1868’de Rusya Novgorod’da (Bugünkü adı Gorki) doğdu. 14Haziran 1936'da Moskova'da yaşamını yitirdi. Asıl ismi AlekseyMaksimoviç Peşkov. Çocukluğu Astrahan'da geçti. Nakliyecilik yapanbabasını 5 yaşındayken kaybetti. Annesi yeniden evlenince doğum yeriolan Novgorod'a döndü. Anneannesi ve büyük babası tarafından büyütüldü.Yalnızca birkaç ay okula gidebildi. 8 yaşında çalışmaya başladı. Busayede Rus işçi sınıfının yaşamını yakından tanıdı. Bir gemidebulaşıkçılık yaparken okuma merakı sardı. Yoksullukla ve acıyla dolubir hayat sürdüğü için Rusça'da "acı" anlamına gelen "Gorki" takmaadını aldı. İlk gençlik yıllarını Kazan'da geçirdi. İntihara kalkıştı,bir serseri gibi bütün Rusyayı dolaştı.

İlk öyküleri Tiflis'te bulunduğu yıllarda dergilerde yayınlandı.1895'te St. Petersburg'da yayınlanan bir dergide çıkan "Çelkaş" adlıöykü ile ünlendi. Ardından "Yirmi Altı Erkek ve Bir Kız" öyküsüyayınlandı. Ünü hızla yayıldı. Bu öyküler kadar başarılı olmayan birdizi roman ve öykü daha yazdı. İlk romanı "Foma" 1899'da basıldı. Budönemde sağlam bir olay örgüsü kuramaması ve yaşamın anlamı üzerineuzun tartışmalara girmesi sonucu romanları başarısız sayıldı. 1906'dayazdığı ve Rus Devrimi'ne adadığı "Ana" en başarılı romanıdır.1899-1906 arasında Petersburg'da (bugün Leningrad) yaşadı. Marksizmibenimsedi. Komünist Parti içinde 1903'teki bölünmede Bolşevikler'edestek verdi. Ama partiye hiçbir zaman resmi üye olmadı. 1901'de"Fırtına Kuşunun Türküsü" isimli kısa şiiri yüzünden tutuklandı. Kısasürede serbest kaldı, Kırım'a gitti. 1902'de Petersburg Bilim Ve SanatAkademisi'ne üye seçildi, üyeliği tekrar alındı. Bilgi isimli biryayınevi kurdu. Bu dergiyle 1905 devriminde önemli bir rol oynadı.1906'da ABD'yi gezdi. 1906'da Rusya'dan ayrılıp Kapri Adası'ndakivillasında yaşadı. Marksistlerden uzak durdu. 1913'te tekrar Rusya'yadöndü. Rusya'nın 1'inci dünya savaşına girmesine karşı çıktı.

1917'de Bolşeviklerin iktidara el koymasını eleştirdi. Ama 1919'danbaşlayarak Lenin'le işbirliği yaptı. Ama süreç içinde hepBolşeviklerden hem Rusya'dan uzaklaştı. 1921-1928 arasını İtalya'nınSorrento kentindeki villasında geçirdi. Israrlı çağrılar üzerine1929'da tekrar Rusya'ya döndü. Ölünceye kadar orada yaşadı. Stalin'inbaskıcı yöntemlerini destekledi. Sovyet Yazarlar Birliği Başkanı oldu.1936'da tedavisi sırasında aniden öldü. Ölümü kuşkulu bulundu.Arkadaşları suikast iddasını artaya attı. Toplumcu gerçekçi romanınkurucusu sayılır. Eserlerinde çocukluk ve gençlik yıllarında yaşadığıacılı hayatı, Rusya'daki yoksulluk yıllarını anlattı. Zaman zaman uzunfelsefi tartışmalara girerek eserlerinin sanatsal düzeyini düşürdü.Betimlemelerdeki ustalığıyla keskin bir gözlemci olduğunu gösterdi.Başlangıçta bizzat katılarak destek verdiği Sovyet devriminden dahasonra soğudu. Dönem dönem verdiği gönülsüz desteklerin dışındaRusya'dan uzak kalmaya çalıştı. Son dönem yapıtlarının hemen hepsindedevrim öncesi dönemi ele aldı. Tiyatro oyunları ve anılarını kalemealdığı eserleriyle de Rus edebiyatına katkıda bulundu.