Katip Çelebi

[boxcigar]

Türk bilim ve fikir adamı (1609-1657).

[Bu Linki Görüntüleyebilmeniz İçin Üye Olmanız Gerekiyor]

XVII. yy.da yaşamış ünlü Türk bilim ve fikir adamlarından biri olanKâtip Çelebi, Avrupalılarca Hacı Halife (Hacı Kalfa) adıyla bilinir.Asıl adı Mustafa'dır, İstanbul'da dünyaya gelen Kâtip Çelebi, bir süremedresede okuduktan sonra devlet hizmetine girdi, muhasebeservislerinde çalıştı, ordu ile birlikte birçok sefere katıldı. On yılbu şekilde çalıştıktan sonra devlet hizmetinden ayrıldı; bir yandanbilimle uğraşırken, bir yandan da devlet büyüklerinin çocuklarına özelders vererek geçimini sağlamağa çalıştı.

Eserleri

Kâtip Çelebi Arapça, Farsça, Latince biliyordu. Ayrıca Fransızca bilenbir dostunun aracılığıyla Fransızca eserlerden de yararlandı. Eserlerikendi devrinden başlayarak birçok yabancı dile çevrildi. En önemlieseri olan Keşfüz-Zünun'u 20 yılda yazdı. 10,000 İslâm yazarının 14,500eserini birer birer sayan ve içindekileri açıklayan bu bibliyografyasözlüğü, Alman bilgini Flügel tarafından Latince'ye çevrilerek 7 cilthalinde yayımlandı (1835-1858). Eserin bugünkü dille yeni bir çevirisiMilli Eğitim Bakanlığı'nca yayımlanmıştır (1941-1943). Kâtip Çelebi'nineserlerinin çoğu Keşfüz-Zünun gibi Arapça yazılmıştır. Diğer başlıcaeserlerinin adlan ve konulan şöyledir:

- Cihannüma, Türkçe yazılmış coğrafya kitaplarının en önemlisidir. Batı dillerine de çevrilmiştir.
- Fezleke, 1592-1654 yıllarını kapsayan çok değerli bir Osmanlı tarihidir;
- Tuhfetül-Kibar, Türk-Osmanlı denizcilik tarihini anlatan değerli bir eserdir;
- Takvimüt-Tevarih, başlangıcından 1648 yılına kadar dünya tarihidir;
- Mizanül-Hak, Kâtip Çelebi'nin son eseridir. Taşıdığı pozitifdüşünceler nedeniyle yazıldığı 1656 yılında şiddetli tartışmalara yolaçtı. (İngilizce'ye çevrilmiştir.)