Kar Neden Yagar

[boxcigar]

Kış aylarında güneş ışınları çok güçlü olmadığı için, bulutlarınbulundukları yüksekliklerde hava sıcaklığı çok düşük olunca, yükselensu buharı, sublime denilen şekilde sıvı hale geçmeden, bu aşamayıatlayarak doğrudan buz kristali haline dönüşür. 0. l milimetreçapındaki buz kristalleri birbirlerine yapışarak kar tanelerinioluştururlar.

Eğer bulut ile yer arasındaki hava sıcaksa bu kar taneleri yere düşenekadar yağmur tanesi haline dönüşebilirler, ama soğuksa yere kadar kartanesi olarak inmeyi başarabilirler. Hafiflikleri nedeniyle yere okadar yavaş inerler ki 3000 metreden inmeleri 2 saat alabilir. Bazenbulutun altındaki sıcaklık öyledir ki, bir kısmı kar, bir kısmı yağmurdamlası halinde düşerler, biz buna 'sulu sepken' diyoruz. Yani yağmurveya kar yağmasını belirleyen ana unsur, bulut ile yer arasındaki havasıcaklığıdır.

Genel kanının aksine kar yağması havayı ısıtmaz, aksine ısınan havakarın yağmasına sebep olur. Çok soğuk havanın içine su alma kapasitesidaha azdır. İçine alamadığı su ya 'don' şeklinde yeryüzünde kalır ya da'kırağı' oluşur. Bu şartlarda kar kesinlikle oluşamaz. Hava 3 derecegibi biraz ısınınca, su buharı yeryüzünden yükselebilir, çokyüksekliklerdeki soğuk hava tabakalarına ulaşabilir ve kar yağışımeydana gelebilir. Biz de sanki kar yağdığı için hava ısınmış gibialgılarız.

Kar tanesinin oluşumu hakikaten bir tabiat mucizesidir. Gerçi bazıkayak merkezlerinde, kar yağışı yetersiz olduğu zamanlarda suni karüretiliyor ama bu görüldüğü kadar kolay değil. Doğal kar tanelerininortasında çekirdek olarak toz parçacıklarının olduğunu biliyoruz. Eğerbunlar olmazsa saf su -40 derecede bile kristalleşemiyor.

İlk olarak 1975 yılında Berkeley, California Üniversitesinden Prof.Steve Lindow 'snomax' denilen bir proteini toz parçacıkları yerinekullanarak suni kar üretmeyi başardı. Bu madde sayesinde daha hafif vekuru kar tanelerinin üretilmesi sağlandı ve Norveç'te yapılan 1994 kışolimpiyatlarında çok yaygın olarak kullanıldı.

Kar kristalleri altıgen bir şekil içindedirler. Her bir koldan 3 ve12'li kollar çıkar. Bu dizilişin sebebinin oksijen atomlarının dizilişşekli olduğu sanılıyor.

Dolu yağışı daha ziyade ılıman iklimlerde ve bahar aylarında görülür.Isınan hava ile yükselen su buharı, hava akımları ile daha dayükselerek 12.000 metre civarında -50 derece hava sıcaklığında buzkristallerine dönüşür. Buradaki güçlü hava akımları ile bu buzkristalleri de birleşerek buz tanelerini oluşturur.

Bu buz taneleri ağırlıkları nedeni ile o kadar hızlı düşerler ki bulutile yer arasındaki sıcaklık ne olursa olsun eriyecek zaman bulamazlar.Çapı 5 milimetreden büyük dolular halinde yeryüzüne ulaşırlar. Aslındatüm bu şartların oluşması çok enderdir ve bu nedenle dolu yağışı hemçok az görülür, hem de çok kısa sürer.