Kalibrasyon

[boxcigar]

Kalibrasyon, dilimize Fransızca'dan giren bu sözcük, bir ölçü aleti veya ölçme sisteminin gösterdiğiveya bir ölçüt/ölçeğin ifade ettiği değerler ile, ölçülenin bilinendeğerleri arasındaki ilişkiyi belli koşullar altında oluşturan işlemlerdizisi olarak tanımlanır. Bir başka deyişle, bir ölçme aleti veyadüzeneğinin doğru sonuçlar verecek şekilde ayarlanmasıdır.

1) Kalibrasyonun sonucu, ölçüt/ölçeğin, ölçü aletinin veya ölçmesisteminin hatasını kestirmeye, veya alelade bir skalanın işaretlerinedeğerler verilmesine olanak sağlar.

2) Kalibrasyon işlemi başka metrolojik özellikleri de belirleyebilir.

3) Kalibrasyon sonucu,kalibrasyon sertifikası veya kalibrasyon raporu adı verilen bir doküman ile kaydedilebilir.

4) Kalibrasyon sonucu bazen, bir kalibrasyon faktörü veya birkalibrasyon eğrisi şeklindeki bir dizi kalibrasyon faktörü olarak ifadeedilebilir.

Kalibrasyon işleminde, kalibre edilen ölçü aletinin hata miktarı,kendisinden daha yüksek doğruluklu (en az 3 kat), bir ölçü aletireferans alınarak belirlenir. Kalibrasyonda referans alınan ölçüalet(ler)inin kalibrasyon sertifikası üzerinden ulusal veyauluslararası temel referanslara izlenebilir olması gerekir. Böyleliklekalibre edilen ölçü aletinin de temel referanslara izlenebilirliğisağlanmış olur.

Kalibrasyon işlemi bir deneysel çalışma olup, deneysel bir çalışmadanbeklenen tüm gereklilikler karşılanmalıdır. Yani çalışmalar kontrollübir ortamda, özenli ve yazılı çalışma alışkanlığına sahip eğitimlikişilerce yapılmalı, çalışmanın yapıldığı ortam özellikleri, kullanılanekipman, uygulanan yöntem, ölçüm belirsizliği ve sonuçlar kalibrasyonraporunda belirtilmelidir.

Kalibrasyon sonucu ölçü aletinin hatasının, kullanıldığı proses veyavarsa ilgili standartlarda belirtilen limitlerin dışına çıktığıbelirlenmişse bu hatanın ayarlanarak giderilmesine çalışılır. Ancakayar sonrası kalibrasyonun tekrarlanması ve son durumun raporlanmasızorunludur.

Ölçü aletleri, ölçüm prensip ve teknolojileri ile kullanım şartlarınabağlı olarak zamanla yaşlanırlar, bu nedenle belirli periyodlarlakalibrasyonun tekrarlanması gerekir. Söz konusu periyodlar deneyimlikullanıcılar tarafından cihaz özellikleri ve kullanım koşulları gözönüne alınarak belirlenmelidir.

Kalibrasyonun, kalite yönetim sistemlerinin bir beklentisi olmasınınnedeni, işletmeler için bir ihtiyaç olmasındandır. Eğer işletme içindebir büyüklüğü ölçme ihtiyacı varsa, orada kullanılan ölçü aletininistenilen doğrulukta ölçüm yapıp yapmadığının belirlenmesi ihtiyacı davardır.