John Von Neumann

[boxcigar]

John Von Neumann



John von Neumann Amerikalı matematikçi ve bilgisayar bilimcisi (1903 - 1957)

1921 yılından 1923 yılına kadar Berlin Üniversitesinde kimya tahsiligördü. İki yıl sonra İsviçre'de Teknik Yüksek Okulu'ndan kimyamühendisliği diploması aldı. Nihayet 1926 yılında BudapeşteÜniversitesi'nden matematik doktorası aldı. Budapeşte'dekiçalışmalarını bitirir bitirmez, genç matematikçiye GöttingenÜniversitesi'nde Rockofeller bursu verilmişti. Burada, 23 yaşındaykenilk şaheser eseri "Kuantum Mekaniğinin Matematik Temelleri"ni yayınladı.

Bu eser bütün atom ve nükleer fiziğin üzerine kurulduğu Kuantum Teorisianlayışı için çok önemliydi. Gene o yıllarda von Neumann BerlinÜniversitesi'nde ilk öğretim üyeliğini kabul etti.

John von Neumann Berlin'de iken poker oyununu incelemeye başladı.Özellikle bu oyun onun ilgisini çekmişti, çünkü bu oyunla sadece şansfaktörü değil aynı zamanda oyuncunun strateji meselesi de işekarışıyordu. Böyle bir oyun matematik terimleriyle tarif edilebilirmiydi? Genç matematikçi işe girişti! Birkaç ay içinde matematikincelemelerine yeni bir saha getiren "Oyunlar Teorisi"ni geliştirdi. Buyaklaşımı sadece şans ve strateji oyunlarına değil , aynı zamandaekonomi, askeri strateji ve sosyoloji gibi önemli alanlara dauygulandı. "Oyunlar teorisi" Von Neumann yalnızca yirmi beş yaşındaiken, matematiksel bir sanat eseri olarak kabul edildi. 1930 yılındaPrinceton'un bir yıllık ders teklifini kabul etti ve 1931 yılındaburada kalmaya karar verdi. Burada da Berlin'de olduğu gibi farklıöğretim metotları ile öğrenci ve profesörlerin ilgisini çekmiştir. 1933yılında von Neumann, Princeton'da araştırmacılar için yeni açılanuluslararası bir merkez olan İleri Araştırmalar Enstitüsü'nde profesörolması çağrısı aldı. Orada birkaç yıl matematik araştırmalarınaderinlemesine daldı.

2.Dünya savaşına uzanan yıllarda ve savaş süresince von Neumann,askeriye için çalışmıştır. Kendisi burada askeriye için ilk elektronikhesaplayıcı olan "ENIAC" ı 1945'te savaş sona erene kadar tamamlamıştı.Ayrıca burada 1957'de kanserden ölümüne sebep olan radyasyon hastalığıile temas ettiği tahmin ediliyor. Savaştan sonra bir matematikçi (kenditürü bir matematikçi) ile yaşantısını sürdürmeye devam etti.

Uzun araştırmalar sonucu onun harika makinesi "MANIAC" (MatematikselAnalizci, Nümerik Integralci ve Computer), insanların hizmetinehazırdı. Öyle ki bu makina önceleri birkaç yıl alan bir problemi birsaatte tamamlıyabiliyordu. NORC (Noval Ordinanse Research Computer -Askeri Düzeni Araştırma Bilgisayarı) von Neumann 'ın ikincibilgisayarıydı. Bu hünerli makina yirmidört saatlik bir hava tahmininibirkaç dakikalık zamanda verebiliyor, yerkürenin özü hakkında bilgikaydedebiliyordu. Atlantik ve Pasifik Okyanusları'nın med ve cezirhareketlerini hesaplayabiliyor ve askeri manevra problemleriniçözebiliyordu. 1953 yılında, Amerikan güdümlü mermi programına pahabiçmeye çalışan bilim adamları ve askeri liderler komisyonuna başkanatandı. Onun başkanlığında Kıtalararası Balistik Güdümlü Mermi (ICBM)projesi üzerinde çalışmaya başladı.

1954 yılında von Neumann en büyük düzeyde olan Atom Enerjisi Komisyonu'na atandı ve burada hücre otomata teorisi üzerine kanserden öldüğü1957 yılına değin çalışmalarına devam ederek miras olarak geriye bugünhayatımızın ihtiyaçlarını karşılayan teorileri ve kavramları bıraktı.Von Neumann'ın olağanüstü başarıları yeniden gözden geçirilirse,bunların insan aklının ürünü olduğuna inanmak imkansız gibi görünür.Fizikçi Hans Bethe'nin sözleri Von Neumann'ın dehasını belki de en iyibiçimde açıklar. Şöyle yazmıştır: "O farklı bilgileri, insanları biraraya getirip şaşırtıcı ürünler üretebilen korku verici bir kabiliyetesahipti. Zaman zaman von Neumann gibi bir beynin insanoğlundan üstünbir tür olup olmadığını merak etmekteyim."