Jacob Jocabi

[boxcigar]

Jacob Jocabi



Carl Gustav Jacob Jacobi, 10 Aralık 1804 Potsdam'da doğdu Almanya, 18 Şubat 1851 Berlin'de öldü; Alman matematikçi.

Carl Jacobi'nin ilk öğretmeni ona matematik ve klasikleri öğreten vePotsdam Gymnasium'una hazırlayan dayısıydı. 1816 yılında adı geçenokula girdi. 1821 yılında Berlin Üniversitesi'ne başladığında, rektörünsöylediği gibi, Jacobi evrensel bir zekaya sahipti. Başlangıçtamatematik onu çekmeseydi o da Gauss gibi filoloji de ünlü olabilirdi.Öğretmeni Heinrich Bauer, birçok anlaşmazlıklardan sonra, onu yalnızbaşına çalışmaya bıraktı. Çünkü, Jacobi matematiği belli kurallar veusuller altında öğrenmek istemiyordu.

Genç Jacobi'nin matematik terbiyesi, onun en büyük rakibi Abel'inkinebenzer. O da Abel gibi matematikte ünlü olanlara başvurdu. Cebiri,integrali ve sayılar kuramını, Euler ve Lagrange'ın eserlerindenöğrendi. Hemen hemen matematiği kendi kendine öğrendi ve arkasındanhemen eliptik fonksiyonlar kuramını kurdu. Bu sahada Euler'den sonragelen ilk matematikçi Jacobi'dir. Yüzyılının Hint'li matematikçisiRamanujan'ı saymazsa, Euler ve Jacobi en karışık cebir hesaplarınıniçinde kolaylıkla çıkmaları bakımından üstlerine yoktur. Hem Euler vehem de Jacobi, bu yönlerinden dolayı kendilerine algorist denmiştir.Abel de isterse formülleri kolaylıkla kullanabilirdi. Fakat, onundehası daha felsefi ve şekle karşı yönelmesi Jacobi'ye göre daha azdı.Abel'in matematik doğruluğa düşkünlüğü Jacobi'den çok Gauss'a benzer.Bu söz, Jacobi'nin matematiğinde yanlışlık var anlamına gelmez.

1820 yılında Abel'in beşinci dereceden genel denklemle uğraştığınıbilmeden, Jacobi de aynı bu denklemi çözmeye çalıştı. Bu denklemix5-10·q·x2=p şekline sokarak, çözümünün onuncu dereceden bir denkleminçözülmesine bağlı olduğunu gösterdi. Bu çözüm çalışması iyi bir sonuçvermese de, Jacobi için bir cebir dersi oldu. Fakat, beşinci derecedengenel denkleminin çözülemeyeceğini Abel gibi göremedi. İşte, Abel ileJacobi ve diğer matematikçiler arasındaki fark budur.

Eliptik fonksiyonları sayılar kuramına ilk uygulayan Jacobi'dir.Jacobi, sıfır sayısını da 1,2,3,...sayılarına kattı. Böylec, Fermat'ınbir problemini kolaylıkla çözdü. Jacobi, Lagrange ve Hamiltonmekaniğinde, Hamilton - Jacobi denklemi hatırlanır. Özellikle,Jacobi'nin diferansiyel denklemlerde kaydettiği ilerlemeler çokönemlidir. Newton - Laplace - Lagrange çekme kuramına burada adı geçenfonksiyonlar hakkındaki güzel araştırmaları ve elipsoidlerinçekilmelerine eliptik fonksiyonları ve özellikle Abel'yen fonksiyonlarıişlemlere sokması gibi önemli ilmi buluşları her türlü övgününüstündedir. Jacobi'nin Abel'yen fonksiyonlardaki buluşu daha orijinalve daha büyüktür. Eliptik fonksiyonların eliptik integrallerintersinden çıkışı gibi bunlar da Abel'yen integrallerin tersinden çıkar.

Jacobi, 18 Şubat 1851'de öldü.