istiklal Mahkemeleri Kanunu

[boxcigar]

Kanun Numarası : 29
Kabul Tarihi : 31.7.1922






Madde 1.

İcra Vekilleri Heyetince gösterilecek lüzum ve Büyük Millet Meclisi’nceekseriyeti mutlaka ile verilecek karar üzerine icap eden mahallerdeİstiklal Mahkemeleri teşkil olunur.



(Hükümet tarafından gösterilecek lüzum ve Büyük Millet Meclisinin saltçoğunluğu ile verilecek karar üzerine gerek görülecek bölgelerdeİstiklal Mahkemeleri kurulur.)





Madde 2.

Bu mahkemeler Büyük Millet Meclisi’nin ekseriyeti mutlakası ve reyihafi ile kendi azası meyanından müntehap bir reis ve iki aza ve birmüddei umumiden teşekkül eder. Ancak heyeti mahkemeye tari olacaknoksanın ikmalini teminen ayrıca bir aza daha intihap olunur.



(Bu mahkemeler Büyük Millet Meclisi’nin salt çoğunluğu ve gizli oylakendi üyeleri arasından seçecekleri bir başkan ve iki üye ve birsavcıdan oluşur. Ancak mahkeme heyeti içinde değişik sebeplerlebulunamayan üyelerin yerini almak üzere bir de yedek üye seçilir.)





Madde 3.

İstiklal Mahkemellerinin vezaifi bervechi atidir.



(İstiklal Mahkemelerinin görevleri aşağıda sıralanmıştır.)





A) Muvazzaf ve gönlü ile hizmeti askeriyeye dahil olupta firar edenlerve firara sebebiyet verenler ve firari derdest ve sevkinden tekasülgösterenler ve firarileri bilihtiyar ihfa ve iaşe ve ilbas edenlerhakkında ceza kanunnamesiyle askari kavaninde muayyen cezai hüküm veesbabı muhaffefe ve müşeddede mevcut olduğu taktirde yalnız bufıkradaki ceraime münhasır olmak üzere tensip edeceği diğer günamukarreratı ittihaz eylemek.



(Muvazzaf ve gönüllü olarak askerlik hizmetine girip te firar edenlerve firara sebep olanlar ve firari yakalanması ve sevkinde ihmalgösterenler ve firarileri saklayanlar ve yedirip içirenler ve kıyafettemin edenler hakkında ceza kanunu ile askeri kanunlarda belirtilmişolan ceza ve suçu hafifleten ve ağırlaştıran sebepler olduğu taktirdeyalnız bu fıkradaki suçlara has olmak üzere uygun göreceği kararlarıvermek.)





B) 29 Nisan 1336(1920) tarihli hıyaneti vataniye kanununun muhtevi olduğu ceraimi.



(29 Nisan 1920 tarihli Vatana İhanet Kanununun içerdiği suçları.)





C) Devletin emniyeti hariciye ve dahiliyesini ihlal edenler hakkındaceza kanununun birinci babının birinci ve ikinci fasıllarında muharrerceraimi.



(Devletin dış ve iç güvenliğini ihlal edenler hakkında ceza kanunununbirinci bölümünün birinci ve ikinci fasıllarında yazılı olan suçlar.)





Ç) Askeri ve siyasi casusluk ve suikastı siyasi ve asker ailelerine taarruz ve tecavüz ceraimi.



(Askeri ve siyasi casusluk ve siyasi suikast ve asker ailelerine saldırı ve tecavüz suçları.)





D) Seferberlikte tedariki vesaiti nakliye komisyonlarının sui istimalatve musamahatı hakkında askeri ceza kanunu muvakkatinin birincimaddesini muadil 28 rebiülahir 1332 ve 2 mart 1331 tarihli kanundamusarrah ceraimi rü’yet etmek.



(Seferberlikte nakil aracı sağlama komisyonlarının görevi kötüyekullanma hakkında geçici askeri ceza kanununun birinci maddesinekarşılık gelen 2 Mart 1915 tarihli kanunda açık bir biçimde belirtilmişolan suçlar.)





E) İhtilasta bulunan, rüşvet alan bilumum memurini mülkiye veaskeriyeyi ve bunlara hangi sınıftan olursa olsun iştirak ve vesatateyleyenleri



(Vurgunculuk yapan, rüşvet alan bütün sivil ve asker memurların vehangi kesimden olursa olsun bunlara katılanlar ve yardımcı olanlar.)





F) Nüfuzu memuriyetinden istifade ederek halka zulüm ve işkencede bulunan memurini mülkiye ve askeriyeyi muhakeme etmek.



(Memuriyet yetkilerinin gücünü kullanarak halka zulüm ve işkencede bulunan sivil ve asker memurları yargılamak.)





Madde 4.

Büyük Millet Meclisi lüzum gördüğü istiklal mahkemeleri için üçüncümaddede muharrer vezaiften bir kısmının istisnasına karar verebilir.



(Büyük Millet Meclisi gerekli gördüğü İstiklal Mahkemeleri için üçüncü maddede yazılı görevlerden bazılarını kaldırabilir.)





Madde 5.

İstiklal Mahkemelerinin idamdan gayrı hükümleri kat’i olup infazınabilumum kuvvei müsellaha ve gayrı müsellahi devlet memurdur. İdamhükümleri, Büyük Millet Meclisi’nce bilumum mesaile tercihan tetkik vetastik olunduktan sonra infaz olunur. Şu kadar ki müstacel ve müstesnahal ve zamanda idam hükümlerinin dahi Meclisçe tetkik edilmeksizininfazına Meclis kararı ile mezuniyet verilir.



(İstiklal Mahkemelerinin idam dışındaki hükümleri kesin olupuygulanmasından silahlı ve silahsız bütün devlet güçleri sorumludur.İdam hükümleri, Büyük Millet Meclisi’nce, diğer bütün meselelerden önceincelenip onaylandıktan sonra infaz edilir. Acil ve önemli durumlardadahi Meclisin onayı alınmaksızın idam yapılmasına yine Meclis kararıile izin ve yetki verilir.)





Madde 6.

İstiklal Mahkemeleri kararlarına bu mahkemenin müddeiumumisinin hakkıitirazı vardır. Müddeti itiraz yevmi tefhiminin ferdasından itibaren üçgündür ve itirazı vaki Büyük Millet Meclisince katiyen hallolunur.



(İstiklal Mahkemelerinin kararlarına , bu mahkemelerin savcılarınınitiraz hakkı vardır. İtiraz süresi kararın verildiği gününün bitimindenitibaren üç gündür ve yapılan itirazla Büyük Millet Meclisi7nce kesinolarak karara bağlanır.)





Madde 7.

İstiklal Mahkemesi heyetleri her altı ayda bir intihap olunur ve bumüddetin hitamından evvel heyet tamamen veya kısmen Meclis kararı iletebdil edilebileceği esbabı teşkilin zevalile faaliyeti dahi tatilolunur.



(İstiklal Mahkemeleri kurulları her altı ayda bir seçilir ve bu süreninbitiminden önce mahkemenin kuruluş sebepleri ortadan kalktıysa ,Meclis, kurulun bir kısmını veya tamamının görevine son verebilir.)
__________________

Madde 8.

Müddeiumumiler işbu kanun ahkamına tevfikan muttali olacakları ceraimhakkında takibatı kanuniyede bulunurlar. İstiklal Mahkemelerininmukarreratının infazı hususunda kuvvei müselleha ve gayrı müsellahayamüddeiumumiler amirdir.



(Savcılar, bu kanun hükümleriyle ilgili suçlar hakkında kanuni tahkikatyaparlar. Savcılar, İstiklal Mahkemelerinin kararlarının uygulanmasıkonusunda devletin silahlı ve silahsız güçlerine emir vermeyeyetkilidirler.)





Madde 9.
İstiklal Mahkemelerinin evamir ve mukarreratını infaz etmeyenler veyainfazında teallül gösterenler müddeiumumilerin talep ve sevki üzerineaynı mahkemeler tarafından tahtı muhakemeye alınırlar.



(İstiklal Mahkemelerinin emir ve kararlarını uygulamayanlar veyauygulamalarda ihmali görülenler, savcıların isteği doğrultusunda aynımahkemeler tarafından yargılanırlar.)





Madde 10.

İstiklal Mahkemeleri, askeri ceza kanununun yedinci faslındaki hukuku emiriyeden maada hukuku şahsiyeye hükmedemezler.



(istiklal Mahkemeleri, askeri ceza kanununun yedinci bölümündebelirtilen konular dışında kişi hak ve özgürlüklerine müdahaleedemezler.)





Madde 11.

İstiklal Mehakimi ile mehakimi saire arasında tehaddüs edecek ihtilafımercii Türkiye Büyük Millet Meclisi Adliye Encümenince bilcümle umuratakdimen hallolunur.



(İstiklal Mahkemeleri ile diğer mahkemeler arasında meydana gelebilecekanlaşmazlıkların çözüm mercii, Türkiye Büyük Millet Meclisinin AdaletKomisyonudur.)





Madde 12.

Her İstiklal Mahkemesi ketebe ve müstahdemin maaşatı asliyesi şehri yüz lirayı geçmeyecektir.



(Her istiklal mahkemesinin memurları ve hizmetlilerinin maaş toplamları yüz lirayı geçmeyecektir.)





Madde 13.
Her İstiklal Mahkemesi ayda bir defa Heyeti Umumiyeye hülasai hüküm ve mesai cetveli göndermeye mecburdur.



(Her İstiklal Mahkemesi, ayda bir defa Büyük Millet Meclisi’nebaktıkları davaların hüküm özetlerini ve çalışma cetvellerinigöndereceklerdir.)





Madde 14.

Firariler hakkında 11 Eylül 1336 tarihli kanun ile İstiklal Mahkemelerikanununun 1 inci maddesine müzeyyel 26 Eylül 1336 tarihli kanunmülgadır.



(Firariler hakkında çıkarılan 11 Eylül 1920 tarihli kanun ve İstiklalMahkemeleri Kanununun birinci maddesine ek 26 Eylül 1920 tarihli kanunkaldırılmıştır.)





Madde 15.

İşbu kanun neşrinink ferdasındant itibarenü meridir.r





Madde 16.

İşbuk kanune Büyükr Milletg Meclisie tarafındanç icrae olunur