ISIK

[boxcigar]

Doğal ışık, Güneş'ten gelir; aydınlanma araçlarının sağladığı ışık iseyapay ışık adını alır. Işık ışınlarından söz edilir, çünkü ışık, düzçizgi halinde yayılır ve bu, karanlık bir odaya küçücük bir deliktengiren Güneş ışınıyla kanıtlanabilir. Gerçekte ışık, titreşimlerhalindeki küçücük cisimciklerin bir bütünüdür. Hertz dalgalarıyla vetıpta kullanılan X ışınlarıyla (radyografi) aynı niteliktedir. Ancak,dalga boylarında fark vardır: radyoelektrik dalgalar metre veyasantimetre olarak ölçülürken, ışık dalgaları daha kısa, X ışınlarıdalgalan ise mikroskobiktir. Hepsi de eşit hızla yayılır.

Gözlerimiz ışığı görür, öteki ışınları göremez; bununla birlikte ışığın renk biçiminde beliren dalga boylarını ayırt edebilir.

Soğurma ve Yayınma

Işık ışınları, herhangi bir yüzeye düşünce, kısmen soğurulur, kısmen deher yöne geri gönderilir, yani yayınır. Eşyanın rengi, yaydıkları ışığabağlıdır. Sözgelimi, bir portakal, rengini, kabuğunun bütün ışıkışınlarını soğurup sadece yaydığı renkten alır. Aldığı bütün ışığıolduğu gibi yayan cisimler, beyaz görünür.

Bunun tersine, aldığı bütün ışık ışınlarım soğuran cisimler de vardır.Kuramsal olarak bunların hiç görünmemesi gerekirdi, ama gerçektegörünür. Çünkü soğurma hiç bir zaman tam olmaz ve cisimler kendileriniçevreleyen renkli bölgeden ayırt edilir. Bunlara siyah cisimler denir.

Nihayet, âdi cam veya su gibi bazı cisimler de renksiz görünür vebunlara saydam denir, çünkü ışığı soğurmadan da, yaymadan da içlerindengeçirir. Bu cisimler arasında bazıları ışık ışınlarını saptırabilir: buda, optikte çok yararlanılan kırılma olayıdır.

Fosforışı ve Flüorışı

Bazı maddeler göze görünmeyebilen ışınları (sözgelimi X ışınlarını)aldıkları zaman, ışık saçma özelliğine sahiptir. Bu olaya flüorışıdenir.

Fosforışı ise bir bakıma, uyarıcı ışınların yok olmasından sonra dasüren bir flüorışı olayıdır. Böylece karanlıkta, ateşböcekleri ve bazımikroskobik deniz hayvanları fosforışı yoluyla ışık saçarlar.

Morötesi ve Kızılötesi

Işıktan söz ettiğimiz zaman ancak gözlerimizin duyarlı olduğu renkleri,yani gökkuşağının renklerini düşünürüz. Ama görülebilen ışıkdalgalarından daha uzun (kızılötesi) ve daha kısa (morötesi) dalgalarda vardır. Bu ışınlar da ışık adına hak kazanmıştır. Güneş önemli birmorötesi ışık kaynağıdır. Dünya atmosferi kendisine ulaşan morötesi vekızılötesi ışınların çoğunu yutar; atmosferden geçmeyi başaran ışınlarbize Güneş yanığı rengini verir veya Güneş çarpmasına yol açar.Kızılötesi ışınlara gelince, bunlar ısı ışınlarıdır. Morötesi ışınlargibi, bulutlar tarafından durdurulmaz ve gök bulutlu olduğu zaman bileDünya, Güneş'in ısısını alabilir.

Morötesi

Morötesi ışınlar tıpta birçok hastalığın tedavisinde (özellikleraşitizm-kemik hastalığı), küçük dozlarda kullanılır, çünküorganizmanın bazı dokularının gelişimi ve onarımı için mutlaka gerekliolan kimyasal tepkileri kolaylaştırır. Yüksek dozda verilecek olurlarsagüçlü mikrop öldürücüleridir; laboratuvarlarda âletler çok zamanmorötesi lambalarla sterilize hale getirilir.

Kızılötesi

Kızılötesine duyarlı levhalar ya da filimler kullanarak karanlıkta veyasis içindeki eşyanın fotoğrafı çekilebilir. Birçok yapay uydu(özellikle meteoroloji uyduları) kızılötesi bulucularladonatıldıklarından, gündüzde, gecede Dünya'nın fotoğrafını çekebilirler.

Mucize Denecek Bir Hız

Işık, akıl almaz bir hızla yayınır: bir saniyede 300,000 kilometre yolalır, yani Dünya'nın çevresini 7,5 defa dolaşır. Böylece Ay'agidiş-geliş yolunu 2,5 saniyede alabilir.