insan Genomu Projesi

[boxcigar]

Watson ve Crick'in, DNA çift sarmallı yapısını keşfetmelerindengünümüze dek uzanan insan genomu projesinin sürecini, aşağıdabulacaksınız. Bu süreç Science ve Nature Dergilerinden yararlanarakhazırlandı.

1953

James Watson ve Francis Crick DNA'nın ikili sarmal yapısını keşfettiler.

1972

Paul Berg va arkadaşları ilk Rekombinant DNA molekülünü yarattılar.

1977

Harvard Üniversitesi'nden Allan Maxam ve Walter Gilbert ile BritanyaTıp Araştırma Konseyi'nden Frederick Sanger, birbirlerinden bağımsızolarak DNA dizgesinin belirlenmesi için yeni yöntemler geliştirdiler.

1980

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden David Botstein, StanfordÜniversitesi'nden Ronald Davis ve Utah Üniversitesi'nden Mark Skolnickile Ray White, RFLP'lere dayalı tüm insan genom haritasınınoluşturulmasına yarayacak bir yöntem önerdiler.

1982

Şimdi Japonya'daki RIKEN'de bulunan Akiyoshi Wada, otomatik dizgeönerisinde bulunarak bu yönde robotların oluşturulması için Hitachi'dendestek alır.

1984

Columbia Üniversitesi'nden Charles Cantor ve David Schwartz, "atar alanlı elektroforez" i geliştirdiler.

Britanya Tıp Araştırma Konseyi bilim adamları, Epstein-Barr virüsünün DNA dizgesini tümden çözdüler.

1985

California Üniversitesi'nden Robert Sinsheimer, insan gen haritasınınçıkartılması tasarısının uygulanabilirliğini tartışmak üzere birtoplantıya ev sahipliği yaptı.

Cetus Corp. Şirketi'nden Kary Mullis ve meslektaşları, çok sayıda DNAkopyasının elde edilmesine yarayan "PCR" adlı bir yöntem geliştirdiler.

1986

Britanya Tıp Araştırma Konseyi'nden Sydney Brenner, insanın genharitasının oluşturulması amacıyla Avrupa Birliği'ne ortaklaşa birprogram başlatılması çağrısında bulundu. Bu arada kendisi, Konseybünyesi içinde ufak çapta bir gen projesi başlattı.

ABD Enerji Bakanlığı Santa Fe'de insan gen haritasının oluşturulmasıyönünde bir toplantıya ev sahipliği yaptı. Salk Enstitüsü'nden RenatoDulbecco, bir gazetede insan gen haritasının çıkartılmasına destekverdi.

New York'taki Cold Spring Harbor Laboratuvarı'nda yapılan "HomoSapienelerin Moleküler Biyolojisi" adlı toplantıda insan genharitasının çıkartılmasının yararları ateşli bir biçimde tartışıldı.

California Teknoloji Enstitüsü'nden Leroy Hood, Lloyd Smith ve arkadaşları ilk otomatik DN dizge makinesini kamuya duyurdular.

Charles DeLisi, 1987 mali yılı bütçesinden 5.3 milyon dolar ayırarak, Enerji Bakanlığı bünyesinde genetik çalışmalara başladı.

1987

Walter Gilbert, ABD Ulusal Araştırma Konseyi, gen heyetindekigörevinden istifa ederek, insan geni haritasının oluşturulması ve verisatışını hedefleren Genome Corp. ile çalışmayı tasarladığını bildirdi.

Bir danışmanlık ekibi insan gen haritasının oluşturulması ve genetikdizilimin belirlenmesi için Enerji Bakanlığı'nın 7 yıl içinde 1 milyordolarlık bir yatırım yapmasını istedi.

Washington Üniversitesi'nden David Burke, Maynard Olson ve GeorgeCarle, klonlamaya yarayan YAC'leri üreterek ekleme boyutunu 10 katınaçıkarttılar.

Collaborative Research Inc.'den Helen Donis-Keller ve meslektaşları 403imden oluşan "ilk" gen haritasını yayımlayarak kredi ve ayrıcalıklarkonusunda bir tartışmanın alevlenmesine yol açtılar.

DuPont bilim adamları ışınırlı zincirleme-sonlu dideoksinükleotidlerdenoluşan ve DNA dizgesini hızla belirleyen bir yöntem geliştirdiler.

Applied Biosystems Inc. Şirketi, Hood teknolojisine dayalı, ilk otomatik dizge makinesini piyasaya sundu.

1988

Ulusal Araştırma Konseyi, İnsan Genomu Projesi'ni onaylayarak bu alandayılda 200 milyon dolarlık ek bir ödenek ayrılması ve aşamalı biryaklaşım uygulanması isteminde bulundu.

Reston, Virginia'daki bir toplantıda destek gören ve o sırada UlusalSağlık Enstitüsü'nün başkan olan James Wyngaarden, insan genomuprojesinde sorumluluğun öncelikle Enstitü'ye verilmesi gerektiğini önesürerek önderliği Enerji Bakanlığı'ndan devraldı.

İlk genom toplantısı Cold Spring Harbor Laboratuvarı'nda gerçekleştirildi.

Ulusal Sağlık Enstitüsü "İnsan Genomu Araştırma" bölümünü kurarakbaşına Watson'u geçirdi. Watson, genom çalışmalarına ayrılan bütçeninbir bölümünün toplumsal ve törel konularla ilgili araştırmalar içinharcanması gerektiğini bildirdi.

Ulusal Sağlık Enstitüsü ve Enerji Bakanlığı aralarında bir ortak çalışma ve hoşgörü antlaşması imzaladılar.

1989

Rockefeller Üniversitesi'nden Norton Zinder, İnsan Genomu Projesi ileilgili ilk program danışmanlık heyeti toplantısına başkanlık etti.

Olson, Hood, Botstein ve Cantor STS'lerden yararlanılan yeni bir haritalama stratejisinin ana hatlarını çizdiler.

Enerji Bakanlığı ile Ulusal Sağlık Enstitüsü, İnsan Genomu Projesi'nintörel, yasal ve toplumsal etkilerini incelemek üzere ortak bir heyetoluşturdular.

Ulusal Sağlık Enstitüsü ofisi, devlet destekli Ulusal İnsan Genomu Araştırma Merkezi'ne taşındı.

1990

Üç grup tarafından kılcal (kapiler) elektroforezi üretildi. Ekiplerdenbirine Lloyd Smith (Nükleik Asitler Araştırması, Ağustos, ikincisineBarry Karger (Analitik Kimya, Ocak), üçüncüsüne ise Norman Dovichi(Journal of Chromatography, Eylül) önderlik etti.

Ulusal Sağlık Enstitüsü ve Enerji Bakanlığı, 5 yıllık bir planhazırladılar. Planın hedefleri arasında eksiksiz bir gen haritasınınoluşturulması, her 100 kb'de bir imleri olan fiziksel bir harita ve2005 yılına dek örnek organizmalardaki toplam 20 Mb DNA'lık dizgeninbelirlenmesi yer alıyordu.

Ulusal Sağlık Enstitüsü, dört örnek organizma üzerinde geniş kapsamlıdizilim belirleme deneylerine başladı. Organizma örnekleri, Mycoplasmacpricolum, Escherichia coli, Caenorhabditis elegans ve Saccharomycescerevisiae idi. Araştırma ekiplerinin her biri üç yıl içinde 3 Mbdizgesinin 75 sentten belirlenmesini kabul etti.

İnsan Genomu Projesi'nin resmi olarak başlatıldığı tarihi 1 Ekim olarak ilan ettiler.

Ulusal Biyoteknik Bilgi Merkezi'nden David Lipman, Eugene Myers vearkadaşları dizilimlerin sıralanmasıyla ilgili işlemsel süreci içerenBLAST'i yayınladılar.

1991

Ulusal Sağlık Enstitüsü'nden J. Craig Venter, özel genlerin bulunmasınayarayan bir yöntemi kamuya sundu. Bir ay sonra, Ulusal SağlıkEnstitüsü'nün bu tür kısmi genlerden binlercesi üzerinde patentliuygulamaya geçtiğini belirtince kıyamet koptu.

Japonlar, pirincin genetik dizilimini belirleme çalışmalarına başladı.

Tennessee, Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı'ndan Edward Uberbacher, çok sayıda gen bulma programlarından ilki olan GRAIL'i üretti.

Dönemin Ulusal Sağlık Enstitüsü Başkanı Bernadine Healy ile kısmigenlerin patentlenmesi konusundaki bir tartışma sonucunda, WatsonUlusal İnsan Genomu Araştırma Merkezi'ndeki görevinden istifa etti.Venter Ulusal Sağlık Enstitüsü'nden ayrılarak, Rockville, Maryland'dekikâr amacı gütmeyen Genom Araştırma Enstitüsü'nü kurdu. WilliamHaseltine ise, enstitü ürünlerinin pazarlanması amacıyla kurulan kardeşşirketi İnsan Genomu Bilimleri'nin başına geçti.

Britanya'nın Wellcome Trust Şirketi, 95 milyon dolarlık bir yatırımla İnsan Genomu Projesi'ne katıldı.

Caltech'ten Mel Simon ve arkadaşları klonlama için BAC'ler ürettiler.

ABD ve Fransa'dan ekipler ilk fiziksel kromozom haritalarını tamamladılar.

Whitehead Enstitüsü'nden David Page ve meslektaşları Y kromozomunun haritasını çıkarttılar.

Centre d'Etude du Polymorphisme Humain'den Daniel Cohen ile Généthon ve arkadaşları 21. kromozomun haritasını oluşturdular.

Ulusal Sağlık Enstitüsü ve Enerji Bakanlığı veri ve kaynaklarınpaylaşılması, bu konuda hızlı bir iletişimin sağlanması vearaştırmacıların verilerini 6 ay boyunca gizli tutmalarına olanaktanınması amacıyla bir tüzük yayınladılar.

ABD'li ve Fransız ekipler, fare ve insanın genetik haritalarını tamamladı.

1993

Michigan Üniversitesi'nden Francis Collins, İnsan Genomu Araştırma Merkezi'nin başkanlığına getirildi.

Ulusal Sağlık Enstitüsü ve Enerji Bakanlığı 1993-98 dönemi için yenidengözden geçirilmiş bir tasarı yayınladılar. Tasarının hedefleriarasında, 1998 sonuna dek 80 Mb'lik DNA diziliminin belirlenmesi veinsan genom haritasının da 2005'e dek tamamlanması yeralıyordu.

Wellcome Trust ile Tıp Araştırma Konseyi, ortaklaşa olarak GüneyCambridge'deki Hinxton Hall Sanger Merkezi'ni açtılar. John Sulstonyönetimindeki merkez, uluslararası konsorsiyumun en önde gelen dizilimbelirleme laboratuvarlarından biri konumuna geldi.

GenBank'ın veritabını, resmen Los Alamos'tan Ulusal Biyoteknoloji Bilgi Merkezi'ne taşındı.

1994

Iowa Üniversitesi'nden Weffrey Murray, Généthon'dan Cohen vemeslektaşları insan genomunun genetik bağlantılarını tam olarakgösteren bir harita yayınladılar.

1995

California Üniversitesi'nden Richard Mathies ve arkadaşları, geliştirilmiş dizilim belirleme boyaları üretti.

Michael Reeve ve Carl Fuller, sabit ısılı polimeraz ürettiler.

Genom Araştırma Enstitüsü'nden Venter ve Claire Fraser ile JohnHopkins'den Hamilton Smith, serbest yaşayan bir organizma olan,"Haemophilus influenzae" ile ilgili ilk dizilimi yayınladı.

Japon hükümeti, 5 yıllık bir dönem için, Tokai, Tokyo ve KeioÜniversitelerinden çeşitli dizilim belirleme ekiplerine toplam 15.9milyon dolarlık bir fon ayırdı.

Stanford Üniversitesi'nden Patrick Brown ve arkadaşları, cam baskı birmikro dizgeden yararlanarak, tamamlayıcı DNA araştırmaları üzerine birrapor yayınladılar.

Whitehead ve Généthon'dan araştırmacılar, (Whitehead'den Lander veThomas Hudson başkanlığında) fiziksel bir insan genom haritasıyayınladılar.

1996

Uluslararası İnsan Genomu Projesi'nin ortakları, dizilimle ilgiliverilerin 24 saat içinde kamu veritabanına aktarılmasını kabul ettiler.

Ulusal Sağlık Enstitüsü, insan genom dizgesiyle ilgili geniş kapsamlı araştırma yapan altı ekibe mali destek sağladı.

Afimetriks, DNA yongalarını piyasaya sundu.

Enerji Bakanlığı, BAC klonlarının uçlarındaki dizilimlerin belirlenmesiamacıyla, toplam 5 milyon dolarlık altı pilot proje başlattı.

Uluslararası bir konsorsiyum, "S. cerevisiae" adlı mayanın tam genetik dizgesini kamuya açıkladı.

RIKEN'den Yoshihide Hayashizaki ve ekibi, farenin tamamlayıcı DNA'larının tam boy ilk dizisini tamamladı.

1997

Ulusal İnsan Genomu Araştırma Merkezi, terfi ederek, Ulusal İnsan Genomu Araştırma Enstitüsü'ne dönüştü

Enerji Bakanlığı Ortak Genom Enstitüsü'nü kurdu.

Fred Blattner, Guy Plunkett ve Wisconsin Üniversitesi'nden meslektaşları, 5 Mb'lik E. coli'nin DNA dizgesini tamamladılar.

Molecular Dynamics, bir kılcal dizilimini makinesi olan, MegaBACE'yi kamuya tanıttı.

1998

Ulusal Sağlık Enstitüsü, SNP'lerin bulunması amacıyla yeni bir proje başlattığını ilan etti.

Japonya, ABD, AB, Çin ve Güney Kore'den temsilciler, pirinç gendiziliminin belirlenmesi amacıyla oluşturulacak uluslararası bir ortakçalışmanın ana hatlarını görüşmek üzere Japonya'nın Tsukuba Kenti'ndebir araya geldiler.

Washington Üniversitesi'nden Phil Green, Brent Ewing ve arkadaşlarıdizge belirlemede kullanılan verileri kendiliğinden yorumlayan "phred"adlı bir program yayınladılar.

PE Biosystems Inc. "PE Prissm 3700" adlı kılcal dizgeleme makinesinipiyasaya sundu. Vender "Celerra" adlı yeni bir şirketin kurulduğunu vebu şirketin, 300 milyon dolarlık bir yatırımla, üç yıl içinde insangenom diziliminin belirleyeceğini bildirdi. Buna karşılık, WellcomeTrust, İnsan Genomu Projesi'ne ayrılan fon miktarını ikiye katlayıp,330 milyon dolara çıkartarak, dizge belirleme çalışmalarının üçtebirini üstlendi.

2001 yılına dek insan genomunun "geçerli bir taslağını" oluşturmakhedeflendi. Bu arada taslağa son şeklinin verilmesi ile ilgili tarihi2005 yılından 2003'e alındı.

Sanger Merkezi'nden Sulston ile Washington Üniversitesi'nden RobertWaterston ve arkadaşları, C. elegans'ın genetik dizgesini belirlemeçalışmalarını tamamladılar.

1999

Ulusal Sağlık Enstitüsü, ilk taslağın tamamlanma tarihini yeniden öne alarak, bu kez 2000 baharı olarak belirledi.

Wellcome Trust'un yanısıra on şirket verilerin her üç ayda bir kamuya iletilmesi amacıyla SNP konsorsiyumunu başlattı.

Ulusal Sağlık Enstitüsü, üç yıl içinde farenin genom diziliminin belirlenmesi amacıyla, 130 milyon dolarlık bir proje başlattı.

İngiliz, Japon ve Amerikalı araştırmacılar insanın 22 numaralı kromozomunun ilk dizilimini tamamladılar.

2000

Celera ve arkadaşları, 180 Mb'lik "Drosophila melanogaster" adıylabilinen meyve sineğinin genetik dizgesini belirlediler. Böylelikle, butarihe dek belirlenmiş en büyük gen dizgesine imzalarını atan ekip,aynı zamanda Venter'in tartışmalı (shut-gun seqvencing) "tüm-genomatışı" yönteminin geçerliliğini de kanıtlamış oldular.

Alman ve Japon araştırmacılar başkanlığındaki İnsan Genomu Projesi Konsorsiyumu, 21. kromozomun tam dizgesini yayınladı.

Beyaz Saray'da yapılan bir törenle, İnsan Genomu Projesi ve Celera,ortaklaşa olarak insanın genetik diziliminin ilk taslağınıntamamlandığını ilan ederek, aralarındaki çekişmenin sona erdiğini vebirlikte çalışmayı sürdüreceklerini belirttiler.