hücre

[boxcigar]

Canlıların temel yapı ve işlevsel birimi hücredir. Bütün canlılar birya da daha fazla hücreden meydana gelmiştir. Kalıtım materyali hücredebulunur. Modern Hücre Teorisi'ne göre yeni hücreler varolan hücrelerinçoğalması ile oluşur.

Bu teoriyi şöyle açıklayabiliriz: Canlılarda gördüğümüz her türlüyapısal ve işlevsel faaliyeti hücrede görebiliriz. Yani bir hücrebüyüme, boşaltım, üreme, hareket gibi, canlılığa özel işlevleri tekbaşına yerine getirebilir.

Bütün canlılar hücrelerin biraraya gelmesiyle oluşmuştur. Tek birhücreden meydana gelen amip, terliksi hayvan ve milyarlarca hücredenmeydana gelen insan. Canlılığın en büyük özelliklerinden birisihücresel yapıya sahip olmalarıdır.

Her türlü özelliğimizin oluşmasını sağlayan kromozomlar hücredebulunur. Kromozomlar, prokaryot (ilkel çekirdekli) canlılarda stoplazmaiçerisine dağılmış olarak bulunurken, ökaryot (gerçek çekirdekli)canlılarda çift kat zarla çevrili çekirdek organelinin içerisindedir.Kromozomlar sayesinde ana-babadaki özellikler, genç hücrelere ve tabiiki yavrularına geçer.

Anorganik ve organik evrim süreci dışında hiçbir hücre, durduk yerdeortaya çıkmaz. Ancak varolan hücrelerin mitoz veya mayoz bölünmegeçirmesiyle oluşur. Mitoz bölünme, bir hücreden aynı özellikleritaşıyan iki yavru hücrenin meydana gelmesidir. Büyüme ve gelişmesırasında vücut hücrelerimiz bolca mitoz bölünme geçirerek çoğalırlar.

Mayoz bölünme ise, bir hücreden dört yavru hücrenin meydana gelmesidir.Üreme hücrelerinde görülen bir bölünme şeklidir. Canlılarınçeşitlenmesine ve farklı özellikler kazanmasına olanak sağlar.

Hücrenin Bölümleri

Hücre Zarı

Singer-Nicholson adlı iki bilim adamı tarafından ortaya atılan"Akıcı-Mozaik Zar Modeli" ile açıklanır. Bu modele göre hücre zarı, tekkatlı lipid tabakasından meydana gelmiş, karbonhidrat ve proteinmolekülleri lipid tabakasına gömülü durumdadır. Lipid tabakası süreklihareket halindedir.

Stoplazma

Hücre zarı ile çekirdek arasını dolduran canlı sıvıdır. Büyük bir kısmısudur. Içerisinde organel denilen çeşitli görevleri üstlenmiş veözelleşmiş yapılar bulunmaktadır.

Endoplazmik Retikulum

Çekirdek zarı ile stoplazma ya da hücre zarı arasında uzanan iletimle görevli kanal ve borucuklar sistemidir.

Golgi Aygıtı

Hücrenin bazalında bulunan iç içe geçmiş tabak görünümünde zarsistemidir. Yağ sentezi ve lizozomların paketlenmesinde görevlidir.

Lizozom

Tek katlı zarla çevrili, içerisinde sindirim enzimleri bulunduran organeldir.

Mitokondri

Hücrenin enerji santralidir. Oksijenli solunumun gerçekleştiği yerdir.

Kloroplast

Sadece bitki hücrelerinde bulunan bu organel, fotosentezin yani besin üretiminin gerçekleştiği yerdir.

Sentrozom

Bu organel sadece hayvan hücrelerinde bulunur ve bölünme esnasında kromozomların kutuplara taşınması görevini üstlenmiştir.

Çekirdek

Hücrenin en önemli organeli ve yöneticisi konumundadır. Dış tarafı çiftkat zarla çevrili, içerisi ise karyoplazma denilen sıvı madde iledoludur. Ayrıca kromozomlar ve çekirdekçik de burada bulunur.