Genetik sözlük

[boxcigar]

Adenin: Adenintimin protein çiftinin bir azotlu bir bileşeni.

Amino-asit: Hücrelerimizi oluşturan proteinlerin yapıtaşı olan "canlı"moleküller. 20 ayrı türü vardır. Vücudumuzdaki proteinlerin hangiamino-asitlerden oluşacağını genlerimiz belirler.



BAC (bakteriyel yapay kromozom): DNA parçacıklarını kopyalamakta kullanılan ve bir cins bakteride bulunan bir madde.

Biyoteknoloji: Özellikle DNA ve hücreyle ilgili konularda kullanılan biyolojik tekniklere verilen ad.



C DNA: Tamamlayıcı DNA. Haberci RNA şablonundan sentezlenerek elde edilen DNA şeklinde de tanımlanabilir.



DNA: (Deoksi-ribo-nükleik asit) Genetik bilgileri içeren ve hücre çekirdeğinde yer alan ikili sarmal molekül.

Domain: Bir protein içerisinde bulunan ve kendine ait bir fonksiyonasahip bölüm. Tek bir protein içindeki domain bölümleri, hep birlikteproteinin total fonksiyonunu belirler.



E.coli: Küçük boyutlu gen yapısı dolayısıyla genetik hastalıkgöstermeyen ve loboratuvarda kolaylıkla üretilen bir cins bakteri. Busebeplerden dolayı genetik çalışmalarda yaygın biçimde kullanılır.

Elektroforesis: DNA parçacılkları ya da proteinler gibi irimolekülleri, benzeri moleküllerle birarada bulunduğu karışımlarındanayrıştırmakta kullanılan bir yöntem.

Enzim: Katalizör proteinlere verilen ad. Biyokimyasal tepkimeleringerçekleşme sürecini hızlandırır, ancak sürecin oluş biçiminietkilemezler.



Fiziksel Harita: DNA'daki kalıtıma bağlı olmayan, yani her DNA'dabulunan tanımlanabilir nirengi noktalarını gösteren tablo. İnsangenleri için en ayrıntısız fiziksel harita 23 kromozomuneklemlenmelerini gösterir. En ayrıntılısıysa koromozomlardaki nükleotiddizilerini gösterir.



Gen: Kalıtımın temel fiziksel ve işlevsel birimi. Her gen, protein veyaRNA molekülü gibi özel bir işlev taşıyan kromozomların belli birnoktasındaki nükleotid dizilerinden oluşur.

Gen Ailesi: Benzer ürünler veren ve birbiriyle yakından ilintili genlerin meydana getirdiği grup.

Gen Haritalaması: Bir DNA molekülündeki genlerin göreceli konumlarınınbelirlenmesi. Bu haritalamada hangi genin bir diğerine göre molekülünneresinde yar aldığı ve aralarında neler bulunduğu belirlenir.

Gen Tedavisi: Kalıtsal bozukluğun düzeltilmesi için sağlıklı DNA'nın, hastalıklı hücrelere doğrudan zerk edilmesi.

Genetik Kod: mRNA boyunca üçlü gruplar halinde bulunan ve proteinsentezleme sırasında üretilen aminoasit dizilerinin düzenini belirleyennükleotid dizileri.

Genetik: Belirli kalısal özelliklerin örüntüsünü inceleyen bilim dalı.Genom: Her bir canlının kromozomlarında yer alan kalıtsal malzeme.

Genom Projesi: İnsanın ya da başka canlıların genomlarının tamamının yada bir kısmının haritasını ve diziliş biçimlerini saptamayı hedeflemeyeyönelik araştırmalar.



Hibridizasyon (Melezleme): Birbirini bütünleyen iki DNA zincirininbiraraya gelerek ikili sarmal biçimindeki molekülü oluşturması.



Kilobase: 1000 nükleotidlik DNA parçalarını esas alan ölçü birimi.

Klon Bankası (Genom arşivi): Bir canlının tüm genomunu temsil eden DNA parçacıklarının klonları.

Kromozom: Hücrenin kendi kendini eksiksiz olarak kopylalamasına yarayantüm bilgileri içeren ve hücre çekirdeğinde yer alan DNAlar.



Mutasyon: DNA dizisinde ortaya çıkan ve kalıtımla aktarılabilen değişiklik.



Nukleus (Çekirdek) : Hücredeki genetik malzemeyi barındıran kısım.



Onkogen: Bazı türleri kanserle de ilşkili olan bir gen. Onkogenlerinçoğu doğrudan ya da dolaylı olarak hücrelerin büyüme hızını etkiler.

Otoradyografi: Özel maddelerle boyanmış moleküllerin ya da molekül parçalarının röntgen ışınlarıyla incelenmesi.



Protein: Belli bir sırada dizilmiş bir veya birkaç amino-asitzincirinden oluşan büyük moleküller. Bu dizilişi genetik kodlamadakinükleotidler belirler. Proteinler vücudumuzdaki hücrelerin, dokularınve organların oluşması, işlevlerini görebilmesi ve bunu uyum içindeyapmaları için gereklidir. Her proteinin kendine özgü bir işlevivardır. Sözgelimi hormonlar ve enzimler adlarını duyduğumuz proteintürlerinden ikisidir.



RNA: Hücre sıvısında ve çekirdeğinde bulunan kimyasal bir maddedir.Protein sentezlemesi başta olmak üzere hücre içi kimyasal faaliyetlerdeçok önemli bir rolü vardır. Yapısı DNA'ya benzer. Ama herbiri farklıişlevlere sahip birkaç cinsi vardır.

Ribozomal RNA: Hücre ribozomlarında bulunan bir çeşit RNA.

Ribozom: Hücrede protein sentezinin yapıldığı yerlerdir. Özel ribozomal RNA'larla proteinler içerir.



Telomere: Kromozomun bitiş kısmı. Bu özel yapı, doşğrusal DNAmoleküllerinin kendi kendini üretmesi ve dengeli yapısını korumasıişlerine yarar Transkripsiyon: Bir DNA parçasından kopyalanan RNAsentezi.



Virüs: Sadece içine girdiği bir başka hücre içinde yeniden üreyebilenve hücresel yapısı olmayan canlı. Virüsler bir protein kılıfı içindekinükleik asitlerden ibarettir. Bazılarınınsa basit bir zarı vardır.Virüsler çoğalmak için, içine girdikleri hücrenin sentezlemeyeteneğinden yararlanır.