FOLİKÜL KİSTİ

Folikül kisti ovülasyon olmaması ve folikülün büyümeye devam etmesinedeniyle meydana gelir. Gergin ve içinde berrak sıvı bulunan kistleroluşur. Genellikle birden çok sayıda ve bilateral (iki taraflı)olurlar. Büyüklükleri genellikle 3 cm’yi pek aşmaz ve nadiren 4 cm’eulaşırlar. Büyük folikül kistleri ise ovülasyon indüksiyonu amacıylaeksojen gonadotropin kullanılması sonucunda ortaya çıkabilir.

Folikül kisti gelişiminin nedenleri şunlardır:

1- Overlerin aktif ya da pasif konjestiyonunun kistikgelişiminin en önemli nedeni olduğu ileri sürülmektedir. Konjestiyonunfoliküler aktiviteyi artırdığı deneysel olarak ispatlanmıştır. Budurumda birçok folikül gelişir ancak sadece bir tanesi rüptüre olurken(çatlarken) diğerleri kistik olarak kalabilir. Over hiperemisinin enönemli nedeninin de kronik pelvik infeksiyon olduğu ileri sürülür.

2- Yüksek dozda gonadotropin etkisiyle (özellikle hCG) overlerhiperstimüle olur ve çok sayıda ovülasyon meydana gelir. Folikül veteka-lütein kistleri oluşur. Yenidoğan bebeklerde plasentalgonadotropinlerin intrauterin stimülasyonuna , hipofiz tümörü olanhastalarda aşırı miktarda gonadotrop hormonu salgılanmasına veovülasyon indüksiyonu yapılırken kontrolsüz olarak fazla eksojengonadotropin kullanımına bağlı olarak çapı fizyolojik folikülkistlerinden çok daha büyük ve multipl folikül kistlerinerastlanabilmektedir.

3- Dozdan bağımsız anormal ve dengelenmemiş gonadotropinstimülasyonunda da folikül çatlayamaz ve sonunda folikül kisti oluşur.Anormal ve dengelenmemiş gonadotropin salınımının nedeni santral sinirsistemi ve hipofizden gelen anormal impulslardır. Bunun için degenellikle bir neden bulunamaz. Polikistik over sendromundaki multipltekalütein kistlerinin ve hemorajik metropati sendromunun nedeninin debu olduğu iddia edilir. Hemorajik metropati sendromunda (Schroederhastalığı) olgunlaşan bir folikül çatlayamaz,içinde ovum ölür ancakfolikül büyümeye devam eder. Folikül kisti olsun ya da olmasın folikülöstrojen salgılamaya devam eder ve haftalar süren bu östrojen salgısınedeniyle miyometrial hipertrofi ve endometrial hiperplazi (genelliklebasit kistik hiperplazidir) meydana gelir. Hastada amenoreyi takibenasiklik kanamalar olur. Kanamaların ağrısız olması abortus ve dışgebelikle karışmasını önler. Muayenede uterus hafif büyükbulunur,overde kistik oluşum saptanır. Bu klinik tabloya sıkçarastlanmaktadır.

4- Çok taraftar bulunmamakla beraber over etrafındaki adezyonlar(yapışıklıklar) ve over kapsülündeki kalınlaşmanın da folikülünçatlamasına engel olarak folikül kisti oluşturabileceği iddiaedilmektedir.

Sonuçta over kapsülünde multipl kistler meydana gelir ve polikistikoverler oluşur. Histolojik olarak kist ince duvarlıdır ve kist duvarınıiçte granüloza ve dışta da teka hücrelerinden oluşan bir yapınınoluşturduğu görülür. Genellikle semptomsuzdur,nadiren torsiyone verüptüre olabilir. Çoğunlukla tesadufen saptanır. Amenore ve ardındananovülatuar kanamalar olabilir. Anovülasyonu olan hastalar infertiliteproblemi ile de hekime başvurabilirler.

Folikül kistleri genellikle kendiliğinden kaybolur ve tedavigerektirmez. Ancak folikül kisti tanısı kadını muayene ederek hemenkonamaz reprodüktif çağda,5 cm’den küçük,mobil kistik kitlesi olankadın 1 ay sonra tekrar muayene edilmek üzere çağrılır. Folikül kistigenellikle 1-2 siklüste kendiliğinden kaybolacaktır. Kistingerilemesini kolaylaştırmak için gonadotropinleri baskılamak amacıylaoral kontraseptifler verilebilir.Takip sırasında gerilemeyen,giderekbüyüyen ya da rüptüre ya da torsiyone olarak akut batın kliniği ilekarşımıza çıkan kistlerde laparotomi yapmak gerekir. Ameliyat sırasındasaptanan kist overe zarar vermeden çıkarılmalıdır.