Egzema/Atopik Dermatit
Egzema kelimesi bir çeşit dermatit (deri enflamasyonu) tablosunutanımlamak için kullanılır. Egzemanın erken evresinde deridekızarıklık, su toplaması ve sulantı görülür. Daha sonra deri pullukahverengimsi kalınlaşmış bir hal alır. Genellikle egzama kaşıntılıdır.allerjik kontakt dermatit, seboreik dermatitve numuler dermatit egzema grubu içinde yer alan hastalıklardır. Buyazıda spesifik bir egzema olan atopik egzema veya atopik dermatitdenbahsedilecektir.
Atopik Dermatit veya Atopik Egzema Atopi kelimesi deri, burun veya akciğerin aşırı enflamasyonaeğilimini gösteren bir tanımlamadır. Atopinin ailesel özelliği vardır.Bu ailelerde saman nezlesi, astım gibi hastalıklar, deri hassasiyetiveya atopik dermatit geçirme hikayesi mevcuttur. Atopik dermatit olanbir çok hastanın ailesinde de benzer sorunlar vardır.
Atopik dermatit dünyada yaygın bir hastalıktır. Hastalığa her yaştarastlanılabilmesine rağmen, en sık bebeklikten gençliğe kadar olan yaşdiliminde görülür. Deri döküntüsü oldukça kaşıntılı olup, yaygın veyasınırlı olarak görülebilir.
Bu tablo sıklıkla çocukluk döneminde veya en azından 25 yaşındanönce iyileşir. Hastaların % 50sinde hastalık, çocukluk dönemindekikadar ağır olmasa da, ömür boyu sürer. Atopik dermatit aileler vetedavi eden hekimler için rahatsız edici olabilir.
Eğerhastalık bebeklik döneminde başlarsa infantil egzama adını alır.Kaşıntılı, sızıntılı ve kabuklanma olan döküntü özellikle yüzde vesaçlı deride görülebilirken, başka alanlarda da mevcut olabilir.Kaşıntı olması nedeniyle bebekler kafasını, yanaklarını elleri ilekaşır veya yastığa sürter. Bir çok bebekteki döküntü iki yaştan öncegeriler. Uygun tedavilere problem çözülene kadar devam edilir.
Bebeklik döneminden sonra, döküntü daha az kırmızı, daha azsızıntılı ve kabukludur. Döküntü daha kuru, kahverengimsi gri renkte vekepekli veya deri kalınlaşması şeklindedir. Kaşıntı şiddetli birşekilde devam etmektedir ve özellikle geceleri belirginleşir. Bazıhastalar kaşıntı nedeniyle derilerini kanatır ve buna bağlı kabuklaroluşabilir. Bu nedenle bu alanlarda enfeksiyon gelişebilir.
Ergenlik döneminde döküntü tipik olarak el ve ayaklardadır. Ama bazenel bilekleri, diz ve dirseklerin arka yüzü, ayak bilekleri, yüz vegöğüsün üst bölümü etkilenebilir.
 |
Yüzünde atopik dermatit bulguları bulunan bebek |
Atopik dermatit nasıl tanınır?
Yukarda tanımlanan bulgularla birlikte ailede allerjik hastalıklar varise, tanı kolaylıkla konulur. Uygun, düzenli ve erken yapılan tedavibulguları rahatlatır ve hastalığın şiddetini ve süresini azaltır.Hastalık bazen tipik olmayan bir şekilde avuç içleri el ve parmaksırtlarında veya ayakların üzerinde görülebilir.
Atopik dermatitle ilgili soru ve cevaplarS. Bu durum diğer allerjilerle birlikte görülebilir mi ve bazı gıdalar hastalığa neden olabilir mi?
C.Evet , fakat nadiren. (Yaklaşık % 10 oranında) Bazı gıdalaratopik dermatitin oluşmasında etkili olmasına rağmen, özellikle astımıolan bebekler ve küçük çocuklarda bu gıdaların kesilmesi hastalıktaiyileşme sağlamaz. Ani cevaba neden olan gıdalar yasaklanmalıdır.Doktor kontrolünde bazı gıdalar kısıtlanıp, daha sonra yine doktorkontrolünde tekrar hastaya verilmesiyle egzemanın gıdalarla şiddetlenipşiddetlenmediği saptanabilir.
S. Çevresel faktörler etkili midir ve hastalığı iyileştirebilir mi?
C .Ara sıra toz ve toz tutan objeler ( yün yastıklar, yataklar, halılar,bazı oyuncaklar ve yün ve sentetik kıyafetler ) hastalığınkötüleşmesine neden olabilir.
S. Astım ve saman nezlesi için kullanılan allerji testleri hastalığa neden olan etkenlerin bulunması açısından faydalı mıdır?
C.Bazen, fakat her zaman değil. Pozitif bir test hastaların ancak % 20sinde allerji olduğunu gösterir. Eğer test negatifse bu maddeye karşıkesinlile allerji olmadığını gösterir. Bu testlerin bu konuda tecrübesiolan bir hekim tarafından yapılması gerekir.
S. Saman nezlesi ve diğer allerjiler için kullanılan aşı tedavisi faydalı mıdır? C. Genellikle değildir. Hatta bazı hastalarda hastalığın kötüleşmesine yol açabilir.
S. Hastalığı tedavi etmek için ne yapılmalıdır? C. Dermatoloji uzmanınızın önerilerine uyunuz. Deriyi tahriş eden krem,losyon ve sabunlardan, kaba, pürtüklü ve sıkı saran giysiler veyünlülerden uzak durun. Ani ısı değişikliği ve terlemeye neden olanaktiviteler atopik dermatiti şiddetlendirir. Hastalığı kötüleştirenduygusal değişiklikler gibi faktörler, banyo ve cildi nemlendirmekonusunda doktorunuzun tavsiyelerine uyulmalıdır.
Doktorunuz deriye sürülen kortizonlu krem, merhem ve losyonları reçeteedebilir. Ayrıca kaşıntıyı gideren antihistaminik dediğimiz haplarıveya şurupları verebilir. Eğer ikincil olarak enfeksiyon gelişirseantibiyotik kullanılması gerekebilir. Bazen şiddetli olgulardaultraviyole(mor ötesi) ışık tedavisi uygulanabilir. Standart tedavilerecevap vermeyen olgularda yeni bir çok tedavi alternatifi bulunmaktadır.
Ağız yoluyla kortizon tedavisinden mümkünse kaçınılmalıdır. Fakattedavisi başarılı olmayan olgularda hap veya enjeksiyon şeklindekortizon kullanılabilir.
Son yıllarda bu hastalığa karşı bazı spesifik tedavi yöntemlerigeliştirilmiştir. Topikal immunmodilatör adını verdiğimiz ilaçlar ortaşiddetteki egzemalarda kullanılmaya başlanmıştır.Takrolimus vepimekrolimus adındaki bu ilaçlar kortizon içermez. Yeni keşif edilen builaçlar hakkında yapılan son çalışmalarda, bu ilaçların egzeması olanhastalarda iyileşme sağladığı ve de kortizonlu ilaçlar gibi yan etkioluşturmadığı saptanmıştır.
Atopik dermatit oldukça yaygın bir hastalıktır. Uygun yapılan birtedavi ile hastaların büyük bölümünde hastalık kontrol altınaalınabilir.
