Edmond Halley

[boxcigar]

Edmond Halley (1656 - 1742)

8 kasım 1656 da londrada doğdu. aynı isme sahip babası Edmond Halley sabunculuk yapıyordu.
st paul's school da okudu. Halley küçükken matematik ile çok ilgiliydi.daha sonra oxford da The Queen's College'da okudu. halley dahaöğrencilik yıllarında güneş lekeleri ve güneş sistemi hakkındamakalller yazmaya başladı.

1675 yılında bir astronom olan Flamsteed'in yanında çalışmaya başladı. bu sıralarda merkür gezegeninin tutulmasını gözlemledi.


halley oxford üniversitesini bitirmeden 1676 yılında ayrılmıştır.
Güney yarıküre yıldızlarını incelemek amacı ile güney Atlas Okyanusu adalarından st.helena ya gitti.
1677 de 341 güney yıldızının ayrıntılarını içeren Catalogus Stellarum Australium adlı eseri yayımladı.

halley yıldız haritasına yaptığı katkkılardan dolayı Tycho Brahe ilekarşılaştırılacak kadar ünlendi. halley oxford dan diplomasını aldı veKraliyet Cemiyeti üyeliğine(Fellow of the Royal Society) seçildi.
1686da seyahatinin ikinci bölümünü yayımladı. Bu bölümde alizerüzgarları ve muson yağmurlarını konu alan bir makale ve haritabulunuyordu. bu makalede güneşin ısısının dünya atmosferininhareketlerin deki etkisini gösterdi. Aynı zamanda barometrik basınç iledeniz seviyesinden yükseklik arasında bir ilişki oldugunuda gösterdi.bu haritalar bilgiyi görselleştirme tekniklerine önemli katkı sağladı.

halley 1682 yılında Mary Tooke ile evlendi ve islingtona yerleşti.Zamanının büyük kısmını ay gözlemleri ile geçirmesine rağmen yer çekimiile de ilgilendi.




Kepler'in gezegensel hareket yasaları'nın kanıtlanması kafasınıkurcalayan bir problemdi. Ağustos 1684de Cambridge Üniversitesi'ndeIsac Newton ile bunutartışmak üzere buluştu. Newton problemi çözmüş amaçözümü yayımlamamıştı. Halley onu yayımlamaya ikna etti. NewtonPhilosophiae Naturalis Principia Mathematicayı (1687) yazdı veHalley'in parası ile yayımladı. Yaptığı birçok katkının yanındaNewton'u Principiayı yazmaya ikna etmesi ve masraflarını ödeyerekyayımlanmasını sağlaması, birçokları tarafından bilime yaptığı en büyükkatkı sayılmaktadır.
1690'da uzun süre su altında kalabilen ve sualtı araştırmaları içinpenceresi bulunan bir araç olan dal-ma çanının planlarını tamamladı.Halleyin dalma çanında hava, yüzeyden gönderilen ağırlık bağlanmışvarillerle sağlanıyordu.

1698'de Dünya manyetizmasını kapsamlı olarak incelemek amacı ile HMSParamore adlı geminin komutasına getirildi. Bu görevi, AtlasOkyanusu'nda 2 sene süren ve 52° kuzey ilâ 52° güney enlemlerine uzananbir yolculukla tamamladı. Sonuçlar Pusula Sapmasının Genel Haritası(General Chart of the Variation of the Compass) (1701) adlı kitaptayayımlandı. Bu, türünün ilk haritası ve isogonlar (yada halleyçizgileri) içeren ilk haritaydı.

Kasım 1703'te Oxford Üniversitesi'nde geometri profesörlüğüne getirildive 1710'da fahri hukuk doktoru ünvanı aldı. 1705'te tarihsel astronomiyöntemlerine dayanarak 1406, 1531 ve 1697'de görülen kuyrukluyıldızların farklı değil tek bir kuyruklu yıldız olduğunu ve buyıldızın 1758'de geri döneceğini öne sürdüğü Synopsis AstronomiaCometicae'yi yayımladı. Kuyruklu yıldız hesaplanan tarihte geridöndüğünde Halley Kuyruklu Yıldızı olarak anılmaya başlandı.

1716'da Halley, Venüs'ün Güneş'in önünden geçiş süresinin hassas birşekilde ölçülerek Dünya ile Güneş arasındaki uzaklığın hesaplanmasınıönerdi. 1718'de kendi astrometrik hesaplarını eski Yunanlılarınki ilekarşılaştırarak "sabit" yıldızların hareket ettiklerini keşfetti.

1720'de John Flamsteed'in varisi olarak ölümüne kadar sürdüreceğiKraliyet Astronomu görevine getirildi. Londra'nın güneydoğusundabulunan Lee'deki St. Margaret's Kilisesi'nde defnedildi