Duygusal Zeka ve is Hayati

[boxcigar]

Kişisel gelişim ile ilgili bazı yazıları zaman buldukça siteme ekliyorum. İşte bunlardan sonuncusu duygusal zekave iş hayatı üzerine. İş hayatında başarılı olmak için neye ihtiyaçvardır? Yazının ilerleyen bölümlerinde bu konuyu aydınlatmak içinduygusal zeka konusunda dünya çapında yaygın olarak kullanılan birölçek ile hazırlanmış bir araştırmanın kısa özeti bulunmaktadır. Sözkonusu ölçek İsrailli Psikolog Dr. Reuven Bar-On tarafındangeliştirilmiştir. Bar-On Duygusal Zeka (EQ) teriminiilk kez 1985'de kullanmıştır. Sosyal ve duygusal zekayıhomojenleştirerek 133 sorudan oluşan "EQ-i (Emotional QuotientInventory)" ölçeğini hazırlamıştır. Bar-On'a göre Duygusal Zeka "Birkişinin çevresel baskılar ve isteklerle başarılı bir şekilde mücadeleedebilme kapasitesine etki eden duygusal, kişisel ve sosyal niteliktekibilgi ve yetenekler topluluğudur."

Bar-On'un duygusal ve sosyal zeka modeli aşağıdaki beş ana bölümde 15 bileşene bölünerek verilmiştir. (Stein, Book, 2000)
1. Kişinin iç kapasitesi: Bu kapasite iç irademizitanımlar. Kendimizi nasıl iyi tanıdığımızı, kendimizi nasıl iyihissettiğimizi, duygularımızla aramızın nasıl olduğunu tanımlar,hayatta yaptıklarımızdan hangilerinin bize kendimizi iyihissettirdiğini anlamamıza da yardımcı olur.

• Farkındalık: Kişinin kendinin farkında olması, kendini anlaması, kabul etmesi ve kendine saygı duyması.
• Duygusal Bilinç: İnsanın kendi duygularını bilmesi, tanıması ve birbirinden ayırt edebilme yeteneği.
• Dışavurum: Duyguları, düşünceleri ve inançları kırıcı olmayan bir yolla ifade edebilmek.

* Bağımsızlık: Düşüncede ve eylemde kişinin kendini yönetme ve kontrol etme yeteneği ve duygusal bağımsızlıktan uzak kalmak.
* Kendini gerçekleştirme: Birinin potansiyel yeteneklerini gerçekleştirebilmesi.
2. Kişiler arası yetiler: Bu yeti, başkalarını nasıl anladığımızı, onlarla nasıl ilişkide bulunduğumuzu tanımlıyor.

• Empati: Başkalarının duygularının farkında olmak, anlamak ve takdiretmek yetisi. İnsanların neyi neden yaptığına hassas olmak.
• Sosyal sorumluluk: Sosyal olarak sorumlulukla davranmak ve sosyal grup içinde yapıcı ve işbirlikçi olmak.
• Kişiler arası ilişkiler: Duygusal yakınlık, samimiyet ve etkilenmeile karakterize olan karşılıklı tatminkar ilişkileri kurma ve devamettirme yetisi.

3. Uyum Sağlama: Bu kapasite sorunsal durumlarla ilişkide esnek olmayı, çevresel isteklerle ve başarıyla baş edebilmeyi tanımlar.

• Gerçeklik testi: Duygusal olarak yaşanmış olanla, subjektif olarak varolan arasındaki farkı anlama yetisi.
• Esneklik: Birinin duygularını düşüncelerini ve inançlarını değişen durumlara ve şartlara göre ayarlayabilme yetisi.
• Problem çözme: Sorunları belirleme, tanıma-tanımlama ve etkili çözümler bulma yetisi.

4. Stres Yönetimi:

• Strese Dayanıklılık: Stresle aktif ve pozitif olarak baş edebilme.
• Tepkilerini Kontrol: Birinin duygularını düzenleme yetisi ve bir baskıya karşı koyabilme ve/veya erteleyebilme yetisi.

5. Genel Ruh durumu: Bu bölge, kişinin hayattan zevk alabilmesini tanımlar ve hayattan memnun olma ile alakalıdır.

• İyimserlik: Hayata parlak tarafından bakabilme ve zor durumlarda bile pozitif tavrı koyabilme yetisi.
• Mutluluk: Kendi ile ve başkalarıyla mutlu olabilmek, hayattan tat ve zevk almak ve eğlenmek.

Bu kısa açıklamadan sonra dönelim başlangıçtaki soruya. Yukarıdakisoruyu kolaylıkla cevaplayabilmenin mümkün olmadığı açıkça ortadadır.İş performansını ölçmek amacıyla duygusal zeka (EQ) ile zihinsel zekayı(IQ) karşılaştıran ilk çalışma büyük bir Asya bankasında yapıldı. Buçalışmanın sonuçları, işyerindeki başarıyı tahmin etmede EQ'nun, IQ'dandaha önemli olduğunu bilimsel olarak göstermiştir. Araştırmayı yapanMultı-Health Systems Inc. (MHS)'den Dr. Steven Stein, şöylebelirtmektedir: "Deneyimimizden ortaya çıkan somut delil göstermiştirki: Duygusal zeka iş performansıyla önemli ölçüde ve yüksek düzeydeilişkilidir; ancak zihinsel zeka, işyerindeki performans ile önemsiz veçok düşük düzeyde bir ilişki göstermektedir."
Konuyla ilgili Filipinler'deki Manila Üniversitesi'nden JosephHee-Woo Jae'nin çalışması 100 tane üniversite mezunu banka çalışanınıkapsamıştır (%56 kadın, %44 erkek). Hepsi dünyanın ilk bilimselduygusal zeka çalışması olan BarOn EQ-I uygulamasına kayıt olmuşlardır.Her bir çalışan ayrıca gözetim yapan görevli ile birlikte bağımsızperformans incelemesine girmişlerdir. Çalışma sonucunda gerçek işperformansının EQ değerlendirmesi ile, IQ değerlendirmesine göre dahasıkı ilişki içinde bulunduğunu ortaya çıkarmıştır. Aslında IQdeğerlendirmesi, iş gelişimi ölçümünde %1'den az hesaplanarak, ölçümleilgisiz çıkmıştır. Önceki tahminler iş başarısında IQ'yu %20'ye dekilintili hesaplarken, çoğu araştırma bulguları %6'ya yakın bulmuştur.Ancak EQ sonuçlarının iş performansında etkileyici bir oranda, %27oranında ilintili olduğunu ortaya çıkarmıştır. Dr. Stein, "Bu önemlibulgu pek çok insanların uzun yıllardır farkında olduğu, ancak bilimseldelillerle desteklenemeyen bir gerçeği ortaya çıkarmıştır." dedi.
Dr. Reuven Bar-On bu sonucu şöyle karşılamıştır: "Bu, duygusalzekanın önemli olduğunu bilimsel olarak göstermiştir. Önemli olmasabile, en azından işyerindeki başarının tahmin edilmesinde zihinselzekadan daha önemlidir." "Bu, gerçek zeki insanın yalnızca zihinselolarak zeki değil; aynı zamanda duygusal olarak da zeki olduğu anlamınagelmektedir."
Klinik Psikolog Steven J.Stein ve Psikiyatrist Howard E. Booktarafından yapılan geniş kapsamlı bir çalışma gösterdi ki; DuygusalZeka, iş başarısının %15 ile %45' ini açıklayabilmektedir. Bu çalışmaesnasında, çeşitli işlerde çalışan 4888 kişi teste tabi tutuldu.Çalışmaya katılanlardan, işlerinde ne kadar başarılı olduklarınıkendilerinin belirtmeleri istendi. Bu bilgilerin tamamı Multi-HealthSystem Inc. (MHS) tarafından Kuzey Amerika'daki insanlardan toplandı.Hepsinden EQ-i testini tamamlamaları ve işlerinde ne kadar başarılıolduklarını hissettiklerini değerlendirmeleri istendi. Bazı gruplardiğerlerinden daha küçüktü. Sadece istatistiksel önemi bulunmuşbilgiler kaydedildi. Her bir iş grubunda, yüksek performans gösterenlerile düşük performans gösterenleri ayırt edebilmek için, önem sırasınagöre ilk beş faktör dikkate alındı.
Bazı gruplar ilk başta bir anlam ifade etmeyebilir. Örneğin,mühendislerden "gerçeklik testi" bileşeninden daha yüksek performansbekleyebilirsiniz. Bununla birlikte, sonunda tüm mühendisler "gerçekliktesti"nde nispeten yüksek puan aldılar ki bu da onlarınperformanslarını birilerinkinden farklı kılmıyor. Bilakis yüksekperformansı düşükten ayıran, aşağıda görüldüğü gibi diğer vasıflardır.
Stein ve Book bunları bir kek için tarifler olarakdüşünülebileceğini söylüyerek, şöyle devam ediyorlar: "Biz en lezzetlikek için tarifler üretmeye çalışıyoruz. Yetkinlik analizimizde,bakılması gereken her bir faktörün ölçüsünü gösteren bir formül dulduk.Lojistik gerileme adlı süreci kullanarak pek çok iş grubu için EQ(duygusal zeka) faktörlerinin ideal bileşimini tanımladık. Bunlar,çalışanlar, insanlar ve işleri arasında en tatmin edici uyumu bulmayıisteyen işverenler için büyük kârlar sağladı. İşlerinde tatmin olankişilerin, duygusal yetileri o iş için formüle uyan kişiler olmaeğilimi gösterdikleri ortaya çıkmıştır."
Bu ölçek 30 ayrı iş alanında çalışan toplam 4888 kişiyeuygulanmıştır. Aşağıda araştırmaya katılan bütün kişilerin ve 3 işalanına ait sonuçlar yer almaktadır. Burada her bir meslek için enönemli 5 faktör listelenmiştir.
Genel İş Başarısı:
[LIST=1]

• Kendini gerçekleştirme
• Mutluluk
• İyimserlik
• Kendine saygı(öz saygı)
• Kendine güven

Muhasebeciler:
[LIST=1]

• Problem Çözme
• Sosyal İlişkiler
• Mutluluk
• Kendine saygı(öz saygı)
• Duygusal Farkındalık

Genel Satış Elemanları:
[LIST=1]

• Kendini Gerçekleştirme
• Dışavurum
• Mutluluk
• İyimserlikKendine saygı(öz saygı)

İK Yöneticileri:
[LIST=1]

• Mutluluk
• Kendini Gerçekleştirme
• İyimserlik
• Dışavurum
• Stresle Başa Çıkma

KAYNAKLAR:
[LIST=1]

• Heart Work, Claus Møller, Time Manager International A/S, Hillerød, 1999
• The EQ Edge- Emotional Intelligence and your success, StevenJ.Stein, Ph. D., Howard E. Book, M.D., Stoddart Publishing Co. Ltd.,New York. 2000.