Devlet Adamlığı Dersleri ...

[no_fear_06]

Atatürk'ün basyaveri Salih Bozok anlatiyor.

Baskumandan, dusmandan kurtartigi Izmir'de gecirecegi ilk gecesinin tarif edilemez sevincini yasiyordu.

Izmir'deki yeni evinde Mustafa Kemal Pasa ilk gecesini calisarak gecirdi.

Kendisiicin zengin bir sofra hazirlandigi halde hicbir yemege dokunmadan ufaktefekle karnini doyurdu ve gec vakitlere kadar calisti. Ertesi sabaherkenden uyanmistik. Hafif bir kahvaltidan sonra vilayet konaginagittik ve dogruca Vali'nin odasina girdik. Vali, Ingiliz Konsolosu ilekonusuyordu. Biz gelince Vali ayaga kalkti ve Konsolos ile MustafaKemal Pasa'yi tanistirdi. Konsolos, iyi Turkce biliyordu. Pasa Vali'yesordu:
-Konu nedir?

Vali anlatti:
-SayinKonsolos, Ingiliz tebasindan olan vatandaslar ile Rum, Ermeni, Yahudigibi azinliklarin guven altinda bulunduklarini belirtir bir "guvence"istiyorlar. Ben kendilerine herkesin esit bicimde guven altindaolduklarini bildirdim.

Mustafa Kemal Pasa, Konsolos'un Türkce bildigini biliyordu, oyle oldugu halde ofkesini belirtmek icin sordu:
- Ee, peki daha ne istiyormus?

Bu soruya Konsolos Turkce cevap verdi.
-Tebamiz hakkinda hukumetinizden yazili teminat istiyorum!

Konsolos garip bir bicimde diklenmisti. .. Pasa'nin sesi havada kirbac gibi sakladi:
-Yunanlilar zamaninda kendi tebanizi daha emniyette mi goruyordunuz?

Konsolos gerisinde Ingiliz devletinin bulundugunu belli eden bir kasilma ile:
-Evet , dedi. Yunanlilar burada iken tebamizi emniyette goruyorduk.

-Oyleyse buyrun tebanizla birlikte Yunanistan'a gidin, efendim!

Konsolos kendisinden umulmayacak bir cesaret gosterdi:
-Yani majestelerimin hukumetine savas mi aciyorsunuz?

Mustafa Kemal iyice ofkelenmisti fakat ofkesini tuttu ve Konsolos'a:
-Sizkiminle ve ne ne konustugunuzu biliyor musunuz?.. Ben Turkiye BuyukMillet Meclisi Baskani ve Turk Ordulari Baskomutaniyim. Savas açmaya,baris yapmaya hakkim var. Siz kimsiniz!.. Hukumetiniz adina
savasve baris gorusmeleri yapmaya yetkili misiniz? Boyle bir yetkiniz varsagoruselim. Yoksa (eliyle kapiyi gosterdi) buyurunuz efendim!..

Okasim kasim kasilan Konsolos, Mustafa Kemal Pasa'nin son cumlesiuzerine sapsari kesildi ve tek bir kelime soylemeden kapidan ciktigitti.

Mustafa Kemal Pasa arkasindan bir sure baktiktan sonra Vali'ye dondu:
-Yuzvermeyin Vali Bey! Bunlar karsilarinda hala Babaili Hukumeti varsaniyorlar. Bir zirhlisi onunde pisacak, bir blofu onunde yelkenlerisuya indirecek "devletcik" saniyorlar bizi!.. Kustahligin derecesinebakin, bana "Savas
mi aciyorsunuz?" diye soruyor, barut kokan bir odada sorduguna bak!.. Savas halinde degil miyiz sanki!..



Kolarinda ve omuzlarindaki isaretlerden amiral rutbesinde oldugu anlasilan Ingiliz Donanmasi Komutani, Hukumet Konagi'nin
kapisindangirerek Mustafa Kemal Pasa'nin odasina dogruldu.Nazik , fakat ofkelibir hali vardi. Rusen Esref onune cikip ne istedigini sorunca:
-Baskomutan Mustafa Kemal Pasa ile gorusmek istiyorum!.. dedi.

.Birlikte odaya girdiler kapi kapandi. Amiral once:
-Cokguc kosullar altinda bir savas kazandiniz, sizi asker olarak ictenliklekutlarim. Canakkale'deki basarinizi rastlantiya borclu olmadiginiz,kanitlanmis oldu.Buyuk bir askerle tanisdigim icin memnunum.
Amiral bir sure sonra konuya girmis:
-Ulkeninkontrolunuz altinda bulunan bolumunde bizim tebamiz ve sizinazinliklarinizdan Ermeniler, Rumlar var.Yeni askeri yonetim altinda buinsanlarin statusu nedir? Guven de midirler?..

-Hickuskunuz olmasin Amiral!..Turkiye'deki butun insanlar gibi tebaniz vesozunu ettiginiz azinliklar da TBMM Hukumeti'nin esit korumasialtindadir. Suc islemeyenler, kendilerini bu memlekette benim kadargüvende sayabilirler.

-Suc isleyenler?

-Sucisleyenler Sayin Amiral, dunyanin her yerinde oldugu gibi, ulkemizde deadaletin huzuruna cikarlar...Suclu iseler, cezalarini elbettecekeceklerdir...

-FakatPasa Hazretleri,fevkalade gunler gecirdik. Yunan ordusundan cesaretalan Rumlarin bazilari, simarikliklar yapmis olabilir. Bugun buinsanlar yerli halkin dusmanligi ile yuzyuzedirler. Ermeniler icin debaska acidan ayni seyleri soyleyebilirim. Biliyorsunuz, arkadaslarininbuyuk bir bolumu goce zorlandi ve onemlice bir bolumu de hayatinikaybettiler. Bu ruh tedirginligi icinde Yunan ordusu ile isbirligiyapmis, bazi Turklere zor gunler gecirtmis olabilirler. Bunlar,fevkalade gunlerin olaylaridir.
Bagislanmasi,hos gorulmesi gerekir. Eger bu kimseler, halkin husumetine birakilacakolursa, butun dunya aleyhinize kiyameti koparir!

Soncumleye kadar Amiral'i gulumseyerek dinleyen Mustfa Kemal Pasa,dunyanin koparacagi gurultu ile kendini tehdide girisince, sozunu bicakgibi kesmis:
-Su"Efendi Devlet" rolunu bir kenara koyunuz Amiral! Milletleri de tehditetmekten vazgeciniz! Ingiltere ve muttefiklerinin kiyameti koparipkoparmayacagini dusunmem! Bunlar memleketimin ic isleridir; kimsenin buislere karismasina musaade etmem! Majestelerinin devleti memleketimizinazinliklari ile ugrasmaktan vazgecsinler! ..Kim bize saygi beslemezse,bizden saygi beklemeye hakki olmaz!..

Amiralin benzi kul gibi olmus:
-IngiltereHukumeti'nin tebasini her yerde koruma hakki, devletler hukuku teminatialtindadir. Avrupa devletleriyle birlikte arkaladigimiz Rum veErmenilerin guven icinde bulundurulmasini sadece rica ettik. Yoksa bizbu guvenligi saglayacak gucteyiz...

Iste o zaman Mustafa Kemal Pasa'nin tepesi iyice atmis:
-ArkaladiginizYunan ordusunun denizde yuzen leslerini herhalde gormus olmalisiniz!Turk ordusu asayisi saglayacak gucte oldugu gibi, limani (o donemdeIngiliz donanmasi Izmir limaninda bulunmaktaydi) bosaltacak
guctedir de...Isterseniz, Turk'e ihanet eden tebanizin ve azinliklarinizin adaletten kacan sefillerini geminize
doldurabilirsiniz!.. Donanmanizin da en kisa zamanda limani terk etmesini istiyorum!

MustafaKemal Pasa'nin cumleleri, art arda Osmanli tokatlari gibi Amiralinyuzunde sakladikca, Amiral ne yapacagini sasmis ve en sonunda:
-Ingiltere'ye savas mi aciyorsunuz? demis.

Iste Pasa burada son sozunu soylemis:
- Savasacmak mi? Siz yoksa Sevr Antlasmasi'nin hala yururlukte oldugunu musaniyorsunuz? Biz onu coktan yirttik... Karsimda oturusunuzu, sizikonuk saymama borclusunuz! Fakat goruyorum ki, nezaketimizi kotuye
kullanmakegiliminiz var... Buna musaade edemem. Bizim gozumuzde "Barisantlasmasi yapmamis" iki devletiz. Savas hukuku yururluktedir.Gemilerinizi derhal karasularimizdan cekmenizi size ihtar ediyorum!

Birbalmumu heykeline donmus Amiral..... sise-gerine girdigi Mustafa KemalPasa'nin odasinda oturdugu sandalyede kuculdukce kuculmus ve sonundakekeleyerek:
-Afedersiniz!.. demis ve yerlere kadar egilerek geri geri kapiya gidip disari cikmis.

.Rusen Esref hem dusunceli hem de guluyordu:
-Pasa,Amirali anasindan dogduguna pisman etti. "Kendisinin Turk topraklarindabir savasci olarak bulundugunu "Pasa'dan ogrendigi zaman sapsarikesildi... Tutuklanacagini, tutsak edilecegini sandi. Ince dudaklariniisiriyor, parmaklarini birbirine kenetlemis titriyordu. KarsisindaBabiali Pasasi bulacagini saniyordu herhalde...

"Ingilteredevletini kendi devletine esit goren "bir Pasa ile karsilastigi icin,ihtiyatsizlik edip karaya ciktigina kim bilir nasil
lanet etmistir...

Aradanbir saat gecti gecmedi... Ingiliz gemisinden bir mufreze ve bir tegmencikti. Amiralden - devleti adina- bir ultimatom getiriyordu,Baskomutan'a kendi eliyle verecekti. Pasa'ya bildirdim;
"Gelsin"dedi.
Tegmeniiceri aldim. Rusen Esref tecumanlik yapiyordu.Ingiliz caki gibi birtegmendi. Pasa'nin karsisinda gosterisli bir selam verdi ve Rusen Esrefaraciligiyla ultimatomu Pasa'ya ulastirdi.Pasa:
-Peki tegmen! Hukumetimiz ultimatomunuzu inceler ve hukumetinize gereken karsiligi verir.Siz geminize donebilirsiniz...

Tegmen once disari cikacakmis gibi bir hareket yapti, sonra da Rusen Esref'e donup:
-Baskomutan ellerini opmeme müsaade buyururlar mi?
Rusen Esref, tegmenin dilegini Pasa'ya soyledi,Pasa:
-Nereden icap etmis sor bakalim!.. dedi.
Tegmen:
-Asker olarak zaferlerine, insan olarak kendisine hayranim... Lutfetsinler...

Tegmen Pasa'nin elini optu, Pasa da tegmenin yanagini oksadi. Odayi bosalttik.
Az sonra Rusen Esref'i cagirdi:
- Metni okudunuz mu? Ne istiyorlar?..
-Pasam Amiral ile gorustuklerinizin yazi ile de pekistirilmesi isteniyor.
-OyleyseHalide Hanim'i (Edip Adivar) bulunuz, hemen tercumesini yapsin ve metinolarak bana getirsin... Ote yandan bir kopyasini sifre ile DisisleriBaknligina gonderin gerekeni yapsinlar... Durumu, ordu komutaniNurettin Pasa'ya da bildiriniz. Gerekiyorsa benimle temas etsin........

Olay kisa bir sure icinde sehirde duyulmustu......

Ingilizve Fransizlar, kendi devletlerinin uyrugunda olanlari gemilerebindirmeye baslamislardi. Nitekim birkac saat sonra da sessizce cekilipgittiler