Kanuni Sultan Süleyman'ın 1500' lü yıllarda söylediği şu beyit rahatnefes almanın ve sağlığın ne derece önemli olduğunu çok güzelözetliyor. Dr. Süreyya Şeneldir, Mynet okurları için yazdı.
"Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi. Olmaya devlet cihandabir nefes sıhhat gibi..'' Yüzyıllardır bu manidar söz dilimizde yeretmiş ve biz hekimler de ''bir nefes sıhhat'' in bilincindehastalarımıza şifa vermeye elimizden geldiğince gayret göstermekteyiz.
Burun orta kısmı; önde kıkırdak, arkada kemik bölümden oluşan biryapıdır. Deviasyon ise; burun orta kısmındaki kemik ya da kıkırdakbölümün sağa veya sola kaymasıdır. Halk arasında ''burnumda kemik yadakıkırdak varmış'' denilen olay aslında budur.
Deviasyon son derece sık görülen bir durumdur. Ancak çoğu kez burunfonksiyonlarını bozacak şiddette olmadığından, hastalar tarafındanfarkedilmeyebilirler. Genellikle rutin Kulak Burun Boğaz muayenesisırasında ortaya konulup hastalara söylenir.
Burundaki kenik yada kıkırdak eğikliğinin (deviasyonun) ortayaçıkmasının en sık sebebi; önceden burna alınınan travmalardır. Teksebep bu olmasa da ve hastaların bir kısmı bu travmayıhatıralamasalarda, bebeklik yada küçük çocukluk döneminde alınan veakla gelmeyen bu darbeler deviasyonun en sık sebebi olarak karşımızaçıkmaktadır. Bunun dışında çocukluk döneminde var olan ve tedaviedilmeyen geniz eti varlığı, burunda polip gelişimi vs... gibi bir çoksebep de deviasyona yol açabilir.
Deviasyon hastaları sıklıkla bize burun tıkanıklığı, burundan rahatnefes alamama şikayetiyle başvurular. Genellikle travma sonucu oluşandeviasyonlarda, burun tıkanıklığı ile birlikte burunda şekil bozukluğuda ortaya çıkar.
Burun tıkanıklığı ve şekil bozukluğu dışında, deviasyonu olan hastalarşiddetli baş ağrısı, horlama, koku alma bozukluğu, tekrarlayan burunkanamaları, burunda kabuklanma, sık üst solunum yolu enfeksiyonugeçirme ve bunun sonucunda sık sinüzit atakları ortaya çıkması gibişikayetlerle bize başvururlar.
Bize baş ağrısı ile başvuran hastalarda Göz, Nöroloji, Fizik Tedavimuayeneleri sonrası bu bölümlerde başağrısıyla ilgili bir sebepbulunamamışsa, yaptığımız ayrıntılı Kulak Burun Boğaz muayenesisonrası, baş ağrısının genellikle deviasyona ya da deviasyonun eşlikettiği sinüzite bağlı olduğunu görüyoruz. Unutulmamalıdır ki; bazensadece deviasyonun varlığı bile sinüzit olmasa dahi baş ağrısıyapabilir.
Horlama şikayetiyle başvuran hastalarda bazen tek başına deviasyon,horlamanın sebebi olabilmektedir. Bu durumda deviasyonun düzeltilmesihorlamanın ortadan kalkmasını sağlayabilir.
Deviasyonun eşlik ettiği kalp ve akciğer hastalığı olanlardadeviasyonun ortadan kaldırılması daha da önem kazanmaktadır. Horlamaylabirlikte ya da horlama olmaksızın, deviasyonun eşlik ettiği kalphastalığı veya akciğer hastalığı olanlarda, deviasyon ameliyatı sonrasırahat nefes almanın sağlanması, hastalarının yaşam kalitesini belirginölçüde arttirmaktadır.
Koku alma bozukluğu ile başvuran kişilerde yaptığımız ayrıntılı muayenesonrası bunun sebebinin bazen deviasyon olduğunu saptıyoruz. Koku almabozukluğunun deviasyona bağlı olduğu durumlarda, yaptığımız deviasyonoperasyonunun, hastanın şikayetlerinde düzelme sağladığını görüyoruz.
Tekrarlayan burun kanaması şikayetiyle bize başvuran hastalarımızda,bunun sebebinin bazen deviasyona bağlı olduğunu görebilmekteyiz.Deviasyon ameliyatı sonrası burun kanamalarının büyük ölçüde ortadankalktığını saptıyoruz.
Deviasyon ve deviasyon operasyonları ile ilgili en sık karşılastığımız soruları sizlere aktarmak istiyorum:
Deviasyon neden oluşmuş olabilir?
–Daha önce de belirttiğimiz gibi en sık sebep travma olsa da bunundışında tedavi edilmemiş geniz eti, poliplerin varlığı veya nadirenburun içi tümörleri buna sebep olabilir.
Deviasyon ameliyatı zor mudur ve ne kadar sürer?
–Lokal anestezi ile muayenehane koşullarında bile yapılabilen, hastaaçısından kolay bir operasyon olsa da, biz genellikle genel anesteziyi(uyutarak ameliyat yapmayı) tercih etmekteyiz. Ameliyat ortalama yarımsaat sürmektedir.
Ameliyat sonrası burnunda düşme olur mu?
–Burun kıkırdağının tamamının alındığı vakalarda ya da destek noktalarıyeterli bırakılmayan bir ameliyatta burunda düşme görülebilir. Benbunun çok iyi farkında olan ve binlerce burun ameliyatı yapmıştecrübeli bir hekim olarak, kıkırdağın veya kemiğin tamamını değil,sadece eğri olan kısmını çıkarıyorum;yani burnun destek noktalarınınçok iyi farkındayım, bunlara azami dıkkat gösteriyorum ve her zaman''dokuya saygı'' prensibinde olup, koruyucu davranıyorum. Bununsonucunda da burunda düşme sorunları yaşamıyorum.
İyileşme süresi ne kadardır? Bu ameliyat olmamız çalışmamızı engeller mi?
–Ameliyat olduğunuz gün taburcu olursunuz ve ertesi gün işinize devamedeblirsiniz. İyileşme süresinin bir kaç gün olması, bu dönemin ağrısızolması nedeniyle, deviasyon ameliyatı sonrası işiniz engellenmemiş olur.
Deviasyon amelyatı ağrılı mıdır ?
–Ameliyat sırasında ağrı duymassınız. Hasta için, ameliyat sonrasıdönemi neredeyse ağrısız diyebileceğimiz kadar kolay bir operasyondur.
Buruna konulan tamponlar kaç gün kalır? Tamponlar alınırken ağrı duyar mıyız?
–Tamponları duruma göre 2 ila 5 gün arasında bekletiyoruz.Öncelerikonulan tamponların çıkarılırken ciddi boyutta ağrı yaptığını duyuyoruzfakat bizler en son gelişmeleri takip ediyoruz ve çıkarırken hiç ağrıyapmayan kaygan silikon tamponlar kullanıyoruz.
Deviasyon ameliyatı ile aynı anda başka operasyonlar da yapılabilir mi?
–Burun tıkanıklığına yol açan duruma burun eti büyümesi de eşlik ediyorsa, deviasyonla birlikte yapılabilir.
–Deviasyonun eşlik ettiği ilaç tedavisine rağmen düzelmeyen sinüzittablolaları, aynı anda deviasyonla birlikte sinüzit ameliyatı yapılarakdüzeltilebilir.
–Allerjik nezlesi ve devisyonu olup, allerjik nezleye bağlı buruntıkanıklığı, ilaç tedavisine rağmen geçmeyen hastalarda, devisasyonlaaynı seansta, burun eti küçültme işlemi (radyofrekans) ile birlikteyapılabilir.
–Burun kıkırdağı yada kemik eğriliği ile birlikte göz yaşı kanalıtıkanıklığı olanlarda deviasyonla aynı anda göz yaşı kanalı açılmasıişlemi yapılabilir.
–Çok daha önemlisi ve en sıklıkla karşılaştığımız kemik/kıkırdakeğriliğine eşlik eden şekil bozukluğu durumlarında deviasyonla birlikteburun estetiği ameliyatını da aynı anda yapabiliriz.
Kanuni Sultan Süleyman'ın beyiti günümüzde hala değişmese de halkarasında çok sık kullanılan bazı deyimlerin, son teknolojikgelişmelerin ışığında yapılan burun ameliyatları sonrası değişeceği birgerçektir. ''Burnundan fitil fitil gelmek '', ''Anamdan emdiğim sütburnumdan geldi'' gibi deyimlerin, muhtemelen eskiden kullanılan veçıkarılıken ciddi ağrılar yapan tamponlar sonrası söylenerek ortayaçıktığını düşünüyorum. Günümüzde kullandığımız neredeyse hiç ağrısızoperasyon tekniklerinin uygulanıyor olması ve çıkarılırken hiç ağrıyapmayan silikon tamponların artık kullanılıyor olması muhtemelen budeyimlerin kullanılışını tarihe bırakacaktır.
Saygı ve sevgilerimi sunarken, rahat nefes alabildiğimiz bir dünyada sağlıcakla kalmanız dileğiyle hoşçakalın...
sureyya.seneldir@mynet.com
