Deprem

[boxcigar]

Deprem Nedir ?

Yerkabuğu içindeki kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya çıkantitreşimlerin dalgalar halinde yayılarak geçtikleri ortamları veYeryüzeyi'ni sarsma olayına "deprem" denir. Deprem, insanın hareketsizkabul ettiği ve güvenle ayağını bastığı toprağın da oynayacağını veüzerinde bulunan tüm yapılarında hasar görüp, can kaybına uğrayacakşekilde yıkılabileceklerini gösteren bir doğa olayıdır.

Depremin nasıl oluştuğunu, deprem dalgalarının Yeryuvarı içinde neşekilde yayıldıklarını, ölçü aletleri ve yöntemlerini, kayıtlarındeğerlendirilmesini ve deprem ile ilgili diğer konuları inceleyen bilimdalına "sismoloji" denir.

Deprem Türleri

Depremler, oluş nedenlerine göre degişik türlerde olabilir. Depremlergenellikle "tektonik" depremler olarak nitelenir ve bu depremlerçoğunlukla levhalar sınırlarında oluşurlar.Yeryüzü'nde olan depremlerin%90'ı bu gruba girer. Türkiye'de olan depremler de büyük çoğunluklatektonik depremlerdir. İkinci tip depremler "volkanik" depremlerdir.Bunlar volkanların püskürmesi sonucu oluşurlar.

Yer'in derinliklerinde, ergimiş maddenin Yeryüzü'ne çıkışısırasındakifiziksel ve kimyasal olaylar sonucunda oluşan gazlarınyapmış oldukları patlamalarla, bu tür depremlerin maydana geldiğibilinmektedir. Bunlar da yanardağlarla ilgili olduklarından yereldirlerve önemli zarara neden olmazlar. Japonya ve İtalya'da oluşandepremlerin bir kısmı bu gruba girmektedir. Türkiye'de aktif yanardağolmadığı için bu tip depremler olmamaktadır.

Bir başka tip deprem de "çöküntü" depremlerdir. Bunlar yeraltındakiboşlukların (mağara), kömür ocaklarında galerilerin, tuz ve jipsliarazilerde erime sonucu oluşan boşlukları tavan blokunun çökmesi ileoluşurlar. Hissedilme alanları yerel olup, enerjileri azdır, fazlazarar getirmezler.

Büyük heyelanlar ve gökten düşen meteorların da küçük sarsıntılaraneden olduğu bilinmektedir. Odağı deniz dibinde olan "derin denizdepremleri" nden sonra, denizlerde, kıyılara kadar oluşan ve bazenkıyılarda büyük hasarlara neden olan dalgalar oluşur ki bunlara"Tsunami" denir. Deniz depremlerinin çok görüldüğü Japonya'da,Tsunami'den 1896 yılında 30.000 kişi ölmüştür.

Depremle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Dünyada kaydedilen en büyük deprem hangisidir?

1900'den bu yana kaydedilen en büyük deprem, 22 Mayıs 1960'ta Şili'de olmuştur (magnitude 9.5 Mw).

Yeryüzü'nde en az sallanan kıta hangisidir?

Depremi en az olan kıta Antartika'dır.

Magnitüd ve şiddet arasındaki fark nedir?

Magnitüd, depremin kaynağında açığa çıkan enerjinin bir ölçüsü; şiddetise depremin yapılar ve insanlar üzerindeki etkilerinin bir ölçüsüdür.

Depremin Magnitüdü Nedir?

Depremin Magnitüdü, belli bir zaman diliminde kaydedilen sismogramüzerindeki, deprem dalgalarının genliğinin logaritması olaraktanımlanır.

Artçı deprem (Aftershock) nedir?

Ana depremi izleyen daha küçük sarsıntılar dizisidir.

Artçı depremler (Aftershocklar) ne kadar süre ile devam eder?

Belli bir süresi yoktur, 1 ay da olabilir 2 yıl da sürebilir.

Depremin şiddeti nedir?

Depremin yer yüzeyindeki etkileri depremin şiddeti olarak tanımlanır.Şiddetin ölçüsü, insanların deprem sırasında uykudan uyanmaları,mobilyaların hareket etmesi, bacaların yıkılması ve toplam hasar gibiçeşitli kıstaslar gözönüe alınarak yapılır. Şiddeti tanımlamak içinbirçok ölçek geliştirilmiştir. Bunlardan en yaygın olarak kullanılanı"Değiştirilmiş Mercalli Şiddet Ölçeği" dir (Modified Mercalli (MM)Intensity Scale). Bu ölçek, Romen rakamları ile belirlenen 12 düzeydenoluşur. Hiçbir matematiksel temeli olmayıp bütünü ile gözlemselbilgilere dayanır.

Depremler önceden belirlenebilir mi?

Varolan koşullarda depremin önceden belirlenmesi olanaksızdır.

Fay nedir?

Yerkabuğu'nu oluşturan kayaçların, bir yüzey boyunca kırılması veoluşan iki parçanın birbirine göre göreceli olarak yer değiştirmesidir.

Kuzey Anadolu Fay Hattı nedir?

Doğuda Karlıova ile batıda Mudurnu Vadisi arasında doğu-batıdoğrultusunda bir yay gibi uzanır. Dünya'nın en aktif ve en önemlikırık hatları arasında yeralan Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun uzunluğuyaklaşık 1200 km'dir; genişliği ise 100 m ile 10 km arasında değişir.

Deprem nerelerde oluşur?

Deprem, herhangi bir yerde ve herhangi bir zamanda oluşabilir. Genelolarak depremlerin kabuğu oluşturan levhaların sınırlarında oluştuğusöylenebilir. Dünya'nın çeşitli yerlerinde benzer nitelikte depremlerintekrarlandığı gözlenmiştir ve bunlar hep levha sınırlarıdır.Depremlerin yoğun olarak gözlendiği bölgeler, Yeryüzü'nde üç ana kuşakoluşturur.

1. Kuşak (Pasifik Deprem Kuşağı): Şili'den kuzeye doğru Güney AmerikaKıyıları, Orta Amerika, Meksika, ABD'nin batı kıyıları ve Alaska'nıngüneyindeki Aleutian Adaları, Japonya, Filipinler, Yeni Gine, GüneyPasifik Adaları ve Yeni Zelandayı içine alan en büyük deprem kuşağıdır.Yeryüzü'ndeki büyük depremleri %81'i bu kuşak üzerinde gerçekleşir.

2. Kuşak (Alpine): Endonezya'dan (Java-Sumatra) başlayıp Himalayalar veAkdeniz üzerinden Atlantik Okyanusu'na ulaşan kuşaktır. Yeryüzü'ndekibüyük depremlerin %17'si bu kuşakta oluşur.

3. Kuşak (Atlantik): Bu kuşak Atlantik Okyanusu ortasında yeralan levha sınırı (Atlantik Okyanus Sırtı) boyunca uzanır.