Cumhuriyet Gazetesi Okuyucuları ve Destekleyicileri...

Bu ülkenin aydınlık insanları, size Cumhuriyet yakışır...

Bilgiler
Cumhuriyet, Türkiye'de yayımlanan yaygın gazetelerden biridir. 1924yılından beri yayımlanmaktadır. Ayrıca arkasında hiçbir büyük holdingyoktur. Okuyucuları Cumok adında bir sivil toplum hareketi kurmuştur.

Tarihçe
Cumhuriyet gazetesinin isim babası Atatürk'tür. Yeni Gün üyayımlamakta olan Yunus Nadi, 7 Mayıs 1924'te Cumhuriyet i iki ortakla(Nebizade Hamdi ve Zekeriya Sertel) birlikte kurdu. Türkçe yevmigazete, idare yeri İstanbul Cağaloğlu. Gazeteyi yönetmesi için ZekeriyaSertel'i görevlendirdi. Hüseyin Cahit'in Tanin i, Velid Ebüzziya'nınTasviri Efkar ı, Ahmet Emin Yalman'ın Vatan ına karşı yayına başlayangazete o zaman için 1 milyona yakın nüfuslu şehirde 7 bin adetsatıyordu. On yıl sonra tirajı 25 bine, 1939'da 62 bine çıktı.

İlk fiyatı 3 kuruş. 1926'da 5 kuruş, 1943'te 8-10 kuruş.

Baskı, elle dizilip rotatiflenirdi. İlk defa 1930'da linotipbaskıyla resimlerle yayınlandı. Gazetenin başlığının yazı tipi hiçdeğişmedi, sadece u harfiyle t harfinde küçük değişiklik yapıldı.

Dağıtımı 1934'e kadar Artin Efendi yaptı. Ayrıca posta yoluyla abonesistemi vardı. O yıllarda gazeteler İstanbul'da toplanmıştı. Dağıtımulusal çapta olmadığından bir günün gazetesi Eskişehir'den sonra ertesigün elde olurdu. Ankara'dan sonra ise bir haftalık gazete okunurdu.

Reklamlara Latin alfabesine geçişle 1928'de çağdaşlaşma hakim oldu.1930'da küçük ilanlara başladı. Aynı yıl ilk renkli ilanı aldı. 1930'dailk renkli fotoğrafı yayınladı. Fotoğrafçılar Namık Görgüç, SelahattinGiz idi.

Yunus Nadi 1924'ten 1945'e kadar başyazardı, bazen Zekeriya Sertel,Yakup Kadri, Abidin Daver, M.Nermi, Şükrü Kaya da başyazı yazdı. YunusNadi'den sonra 1988'e kadar gazetenin başyazarı oğlu Nadir Nadi oldu,diğer oğlu Doğan Nadi fıkra yazıyordu.

İlk sayılarda yazarlar Ziya Gökalp, Aka Gündüz, Hasan Bedreddin,Reşad Ekrem, Ahmet Rasim, Peyami Safa, Ahmet Refik, İsmail Habip,Abidin Daver, Cenap Şahabettin, Vedat Nedim, Halit Ziya, Cevat Fehmi,Mümtaz Faik, Fuat Köprülü, Halit Fahri idi.

İkinci sayfa bilim adamlarının yazılarına ayrılmıştı. Bu gelenek sürdü.

İlk sayıda Yunus Nadi'nin sunuşu ve Mustafa Kemal ile yaptığıröportaj vardı. 1928'den sonra ilk sayfada Ramiz karikatürü yer aldı. 8sayfalık gazete, 40'larda 4 sayfaya indi.

İlk kapatılma 29 ekim 1934'de 10 gündür. 1940'de hükümetin yayın politikasına aykırılıktan 90 gün kapalı kaldı.

Özel sayfaları içinde çocuk, kadın, moda, sinema, iktisadiyat,tayyarecilik, askeri bahisler, tarih, spor, ilmi musahabe, mizah,röportaj sayfaları vardı. 1933'te 10. Yıl, 1938'de 15. Yıl ekleriverdi. 1936'da Mimar Sinan, Çanakkale özel sayıları. Haftanın filmlerisayfası 30'da başladı. Latin harfli gazeteye geçişte promosyon dabaşladı, ucuzluk kuponları verildi. Güzellik ve müzik yarışmalarıdüzenledi. 1932'de Keriman Halis'in dünya güzeli seçilmesiyle satışarttı.

En etkin kampanya Menemen'de şehit edilen Kubilay içindi. (23 Aralık1930). 1935'te gazete yanında kitap da yayımlandı. 1925'de gazeteninFransızca baskısı Le Republique adıyla çıktı. Cumhuriyet yayınabaşlarken kapatılan Yeni Gün 1931'de tekrar çıkarıldı.

Politikası, kuruluştan 2. Dünya Savaşı'na kadar CHP'yi destekledi,Yunus Nadi 39 seçimleriyle meclisteydi, 6 dönemde İzmir, Menteşe, Muğlamebuslukları yaptı. Abidin Daver ile Yunus Nadi 1943'de adaygösterilmediler. 2. dünya savaşındaki tutum sebebiyle Yunus NadiCHP'den DP'yi desteklemeye yöneldi. 28 Haziran 1945'de Yunus Nadi vefatetti. Mirası Cumhuriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş.'ne geçti.

Ağustos/Kasım 1930'da, 99 günlük Serbest Cumhuriyet Fırkası deneyinde SCF'ye destek verdi.
1946'dan 1954'e kadar DP'yi destekledi, 1954'ten sonra DP'ye cephe aldı.
27 Mayıs darbesini destekledi, 27 Mayıs manşeti: Kahraman Türkordusu bütün memlekette dün gece sabaha karşı idareyi ele aldı, maksattarafsız bir idarenin nezaret ve mürakebesi altında süratle yeniseçimlere gitmek ve bu adil seçimler neticesinde hangi taraf kazanırsaidareyi onun ellerine devretmektir. Askeri idare bildiriliyor: Bütünittifaklarımıza bağlıyız, NATO'ya ve CENTO'ya inanıyoruz ve bağlıyız.Cumhurbaşkanı, meclis başkanı ve bakanlar ordumuzun muhafazası altınaalındı.60'larda gazete MDD çizgisindeydi. 1962'de Vatan'da yazan İlhanSelçuk gazeteye transfer edildi. Şadi Alkılıç'ın sosyalizm yazısıüzerine gazetede tasfiye başladı. Nadir Nadi çekildi. 1,5 yıl gazeteNadir Nadi'sizdi. Önce Cevat Fehmi Başkut, ardından Ecvet Güresingazeteyi yönlendirmeye çalıştı. 60'lı yıllar öğrenci hareketleri vedevrimler çağıydı. Cumhuriyet de bu gidişe göre kabuk değiştiriyordu.TİP haberleri başka basında yer almazken Cumhuriyet yer verdi.Arkasında halk desteği olmayan sol hareketlerde öğrenci liderleriöldürüldü, öğrenciler silaha sarıldı, 12 Mart 1971'de ordu bir kez daharejime müdahale etti.
12 Mart askeri darbesini önce destekledi, sonra muhalif kaldı. 13Mart 1971 tarihli Cumhuriyet'in manşetinde 'Devrimci Ordu' ifadesi ilebirlikte Komutanların ültimatomu üzerine Demirel istifa etti. Orduşartları uygulanmazsa yönetime el koymaya kararlı olduğunu bildirdi.Demirel: Muhtıra ile anayasa ve hukuk devleti anlayışını bağdaştırmakmümkün değildir. Ankarada genel kanı: Yeni başbakan partiler dışındanolacak.ifadeleri vardı.
12 Mart döneminde İlhan Selçuk tutuklandı. Askerler FarukGürler-Muhsin Batur ve Cevdet Sunay-Faik Türün kanatlarıyla yönetimdefarklı yöntemleri tartışırken gazete içinde de darbe oldu. Nadir Nadiçekildi. Okurların protestosuyla gazetenin tirajı 50 binlerin altınadüştü. Sıkıyönetim devrinde gazete sıkı takipteydi. İlhan SelçukZiverbey köşkünde işkence gördü. Nadir Nadi yazarın eski yazılarınıbastı. Cumhuriyet 1975'de toparlanmışken bu defa MC'nin kışkırttığıülkücülerle, gazeteyi boykot ettiren Dev-Sol'un muhalefetiylekarşılaştı. Tirajı tekrar 100 binlerden aşağı düştü. Dev-Yol daha sertçizgide Demokratı çıkardı, Cumhuriyetin bir kısım okurunu çekti.

12 Eylül'de yine aynı kader. Önce askerleri destekledi, 1982sonlarına doğru eleştiriye başladı. 12 Eylül 1980 nüshası birinci sayfabaşlıkları: Parlamento ve hükümet feshedildi. Silahlı kuvvetleryönetime el koydu. Tüm yurtta sıkıyönetim ve sokağa çıkma yasağı kondu.Parlamento üyelerinin dokunulmazlığı kaldırıldı. Bu dönemde gazetedeÖzal döneminin etkileriyle karışıklıklar çıktı. Nadir Nadi'ninvefatından sonra gazete iyice karıştı. Satış 30 binlere düştü.
7 Kasım seçimlerinde tarafsızdı. 7 Kasım 1983'deki birinci sayfa:ANAP kazandı, tek başına iktidar çoğunluğu Özal'da, HP ikinci, MDPüçüncü parti oldu, kesinleşen milletvekilleri ANAP 204, HP 107, MDP 70.
28 Şubat'ı destekledi. 90'larda SHP'yi destekledi. 1992'de yeniyönetim gazetenin başına geçti. 63 ve 71'deki sağ darbelerden sonragazete içinde bu defa liberal bir darbe yapılmak istenmiş, bu da geritepmişti. Cumhuriyet yine İlhan Selçuk'la eski çizgisine döndü.
Gazete yakın zamandaki Cumhurbaşkanlığı seçimi için birçok tepkigöstermiştir. "Tehlikenin farkında mısınız?" görseliyle büyük yankıuyandırmış olan gazete "Saatler 100 yıl geri alınıyor" sloganıyla dayola çıkarak birçok reklam girişiminde bulunmuştur.

GAZETE YAZARLARININ ÖLDÜRÜLMELERİ

1970'lerin sağ sol çatışmalarında Cavit Orhan Tütengil, Ümit Kaftancıoğlu silahlı suikastta öldü.
31 Ocak 1990'da Muammer Aksoy
6 Ekim 1990'da Bahriye Üçok terör saldırısında öldü.
24 Ocak 1993'de Uğur Mumcu Ankara'da otomobilinebindikten hemen sonra patlayan bombayla öldü. 25 Ocak sayısı UğurMumcu'ya Bombalı Suikast, Susturamazlar manşetiyle çıktı. Sağ altköşedeki Gözlem sütunu boş bırakıldı. Uğur Mumcu yıllarca Gözlemköşesinde bir gazetecinin olabileceği en cesur kalemi kullandı. Aşırıgruplara, mafyaya, tarikatlara, sağ katillere, bölücü ve terörörgütüne, irticaya karşı savaş açmıştı. Üslubunu sakınmaz, hattakaramizah yapar, egemen güçlerle dalga geçerdi.
30 Aralık 1994'te bu defa Onat Kutlar bir pastanede bombalandı, 11 Ocakta vefat etti.
21 Ekim 1999 tarihinde Ahmet Taner Kışlalı arabasına konulan bombayla öldü.

Yazarlar

İlhan Selçuk