|
boxcigar
|
 |
« : Eylül 03, 2007, 12:57:49 ÖÖ » |
|
OYUN
Oyun çocuğun çevresini tanımasına, anlamasına, bir şeyler öğrenmesine,öğrendiği bilgi ve becerileri pekiştirmesine yarayan önemli ve gereklibir faaliyettir.
Oyun, kendiliğinden şekillenen, çocuğun öğrenmesine, yaratıcılığınıgeliştirmesine ve enerjisini boşaltabilmesine yarayan keyifli biretkinliktir. Bir faaliyetin oyun olabilmesi için çocuğun oyunukendisinin başlatması, istemesi, kurallarını kabul etmesi ve eğlenmesigereklidir. Oyun çocuğun olmazsa olmazıdır!
ÇOCUKLAR İÇİN OYUN OYNAMANIN ÖNEMİ
Çocuklar oyun oynarken mutlu, hevesli ve dikkatlidirler.
Oyun sürecinde hata yapsalar bile düzeltme şansına sahip olduklarınınfarkında olan çocuklar, hata yapmaktan dolayı korku yaşamazlar buyüzden çocuklar rahattırlar,
Çocuklar, oyun oynarken çevresi ve dünya hakkında pek çok bilgi ve beceri öğrenirler.
Çocuk oyun oynarken çevresindeki pek çok kişiyi taklit eder. Bu da onlara yaşam tecrübesini arttırmak için olanak sağlar.
Çocuklar, oyun yoluyla üzüntü ve sıkıntılarından kurtulurlar.
Çocuklar, farklı özellikteki nesnelerle oynarken kavramları, sayılarıve buna benzer pek çok bilişsel yeteneğini geliştirme imkanı bulur.
Oyun yoluyla çocuk, bir toplum içinde yaşamanın kurallarını, paylaşmayı, yardımlaşmayı, saygı göstermeyi öğrenir.
Çocuğa kendini rahat ve huzurlu olabileceği bir oyun ortamıhazırlamak önemlidir. Böyle bir ortamda çocuk yaş özelliklerine görebazen bir arkadaşıyla, bazen büyükleriyle, bazen de tek başına oynamayıtercih eder.
Oyun yoluyla fiziksel, zihinsel, bilişsel, sosyal ve dil gelişimleri hızlanır.
Oyun, çocuğun kendi kişiliğini ortaya koymasında ve bazı olumluözellikleri kazanmasında da yararlıdır. Özellikle doğru davranışlarınpekişmesi oyun yoluyla daha kolay sağlanabilir.
Olumlu kişilik özellikleri, uygun oyun ortamında artar ve pekişir.
Oyuna uyum sağlayamayan, kurallara uyma zorluğu yaşayan, aceleci vesabırsız çocuklar oyundan dışlanabilir. Dolayısıyla çocuğun oyuna kabuledilmesi, olumsuz kişilik özelliklerini azaltmasıyla olur.
Birçok çocuk oyun sayesinde kendini karşısındakinin yerine koyarakdüşünme (empati yapma), başkalarına saygı gösterme, karşılıklıdiyaloglarda kendi sorumluluğunu fark etme, sabırlı olma, kurallarauyma, stresle baş etme becerisi kazanır.
Çocuk, zaman zaman oyun içinde arkadaşları ile tartışabilir, böyledurumlarda sorunlarını nasıl çözebileceğini öğrenir. Kimi zaman oyununlideri, kimi zamansa oyundan dışlanan kişi olabilir. Yaşadığı miniksorunları çözebilmeyi yine oyun yoluyla edindiği tecrübelerle kazanır.
Oyun, çocukların kişilik gelişimini olumlu yönde pekiştirir.
ANNE-BABA-ÇOCUK İLŞKİSİNDE OYUNUN YERİ
‘Oyun’ çocuğun dünyasında kendini ifade etmesi, yaratıcı becerilerinigeliştirmesi ve iyi vakit geçirmesi kadar, anne-baba ilişkisindeki pekçok çatışmayı çözmek ve bir uzlaşma ortamı yaratmak için en önemlialanlardan biridir.
Anne-babanın çocuğuyla ilişkisinin önemli bir kısmı oyun aracılığı ile gerçekleşir.
Oyun oynayarak anne-babalar başka türlü hiçbir yolla olamayacağıkadar çocuklarına yaklaşabilirler ve onları keşfetme fırsatı yakalarlar.
Anne-babalar çocuklarıyla oyun oynarken hem onlarla güzel vakitgeçirmek hem de onlara bir şeyler öğretmek amacı güder. Özellikleçocuklarıyla paylaşacak vakti kısıtlı olanlar, gün içinde onlara vermekisteyip de veremediği ‘her şeyi’ birlikte oynadığı oyuna sığdırmayaçalışır.
Anne-babanın çocuğuyla ilişkisinin önemli bir kısmı oyun aracılığıile gerçekleşmektedir. Bu yüzden çocuğuyla ilişkisini daha olumlu birhale getirmek isteyen anne-baba ilk önce çocuğuyla oynadığı oyunuolumlu bir hale getirmelidir.
OYUN SINIFLAMALARI
Oyun, farklı yaş dönemlerine göre değişiklik gösterir. 2 yaşından sonraçocuklar yaşantılarının farklı yönlerini yansıtan dramatik oyunlarayönelirler. Çocukların oyun dönemlerini şöyle sıralayabiliriz.
1. Tek başına oyun: Başlangıçta çocuklar için mümkün olan tek oyundur.Bu oyun biçiminde çocuklar arkadaşları ile birlikte oynama girişimindebulunmazlar.
2. Başka bir oyunu izleme: Tek başına oyun evresinden sonra gelir. Buevrede çocuklar, diğer çocuklarla ilişki kurmadan sadece onların oyunoynamasını izler.
3. Paralel oyun: Aynı oyun malzemesini kullanan çocukların yan yanaoynamalarına karşın faaliyetlerini bağımsız sürdürmeleridir.
4. İşbirliğine dayalı kurallı oyun: İşbirliğine dayalı kurallı oyundaamaç; topluca organize olmak, belirli bir sonuca ulaşmaktır. (Ana-babaçocuk H. Yavuzer 1997).
ÇOCUKLAR YAŞLARINA GÖRE OYNADIKLARI OYUN TÜRLERİ
0-3 Yaş Arası :
• Çocuklar 0-2 yaş arasında ses, şekil ve renklere duyarlıdır.
• Yatağın üzerine asılabilen, sallandıkça ses çıkaran renkli objeler ve çıngıraklara çocuk büyük ilgi gösterir.
• Çocuklar oturmaya başladığı dönemde eline geçen her nesneyi ağzına***ürür, yürümeye başladığında eline geçen şeyleri yere atmaktan zevkalır.
• Zıplayan ve yere düşünce ses çıkaran oyuncaklar, renkli toplara büyük ilgi gösterir.
• Oyuncakları ile tek başına oynarlar.Yanında başka bir çocuk olsa bile onunla ilgilenmez oyunlarına devam ederler.
• 0-2 yaş tek başına oyunun oynandığı dönemdir.
• Çocuklar 2 yaşından itibaren arkadaşlar ile fazla iletişime girmeseler bile arkadaşları ile yan yana oynamaya başlarlar.
• Çocuklar 2-3 yaşlarında hayali oyunlar oynamaya; çevresinde gördüğüinsanları ve olayları taklit etmeye başlarlar. Oyunlarında anne, babaolur, bebeğini besler.
• Çocuk, oyunda hayvanlarla konuşur sopayı at , bir kapağı direksiyon olarak kullanır.
• Çocuk tahta blokları yan yana ya da üst üste koyarak şekiller yapabilir.Basit yap-boz oyunu oynayabilir.
4-6 Yaş Arası:
• Çocuklar bu dönemde bedensel hareketlerinin gelişmesiyle top oynama,koşma, atlama, tırmanma, gibi oyunlardan hoşlanır. Üç tekerleklibisiklete binebilir.
• Çocuklar bu dönemde de yaşantısında gözlediği olayları ve kişilericanlandırır. Oyunlar bu yaşlarda daha karmaşıklaştığı için oyunlardaaldığı roller daha farklı olur. Örneğin kimi zaman anne-baba, kimizaman doktor, manav, asker, polis, berber, simitçi olur.
• Çocuk el kaslarının gelişmesini sağlayacak kesme-yapıştırma, çizimleryapma ve resim boyamayı sever. Tahta bloklar, yap-boz oyunlarıoynayabilirler.
• Bu dönemde kız ve erkek çocuklarının oyunları farklıdır. Kızlarbebeklerle ve evcilik oyunu oynamaktan hoşlanırken, erkekler tabanca,tüfek gibi oyuncakların kullanıldığı savaş oyunları ile araba ileoynamayı tercih ederler.
7-9 Yaş Arası:
• Çocukların okula başlamaları ile oynadıkları oyunlarda değişiklik görülür.
• Kurallı oyunların oynanmaya başladığı dönemdir. Örneğin:-):-):-):-)ek, ip atlama, saklambaç, basketbol, futbol, dama, satranç,tombala, kızmabirader gibi kurallı oyunlar oynarlar.
• Çocuklar bu dönemde sessiz sinema oyunları, yap-boz oyunları, mekannik oyuncaklarla ve maketlerle de oynarlar.
• Erkekler daha çok takım oyunlarından ve yarışmalardan hoşlanırken,kızlar da yakın arkadaşlıklar kurarak birlikte :-):-):-):-)ek, ipatlama v.b. oyunlar oynarlar.
OYUN OYNAMASI İÇİN ÇOCUĞU DESTEKLEME YOLLARI
• Çocuğun oyun oynamasını sağlayacak ortamlar düzenleyin!
• Çocuğu açık havada ve yaşıtları ile oynamasını desteklemek parklara***ürün, arkadaşları ile oynayabileceği ortamlar hazırlayın!
• Oyun oynarken çocuğun rahat hareket etmesi ve üzeri kirlenince kızmamak için uygun kıyafetler giydirin!
• Çocuğun oynadığı oyunun süreci hakkında konuşarak yaratıcılığı, dil gelişimi, kendini ifade etme becerisini destekleyin!
• Çocuğun oynadığı oyunu olumlu pekiştirerek, sorular sorarak onu destekleyin!
• Çocuğunuz oyun oynarken negatif bir davranış sergilediğinde görmezden gelin!
• Çocuğa hayal gücünü ve yaratıcılığını zenginleştiren oyuncaklar alın!
• Her gün düzenli olarak (15-20 dakika ) sadece çocukla oyun oynayın. Ancak, oyunun kurallarını onun koymasına izin verin!
• Oynadığı oyunlara, çocuğu olumsuz eleştirmeden katılın!
• Çocuğunuz oyun oynarken ortaya koyduğu ürüne değil, neler yaşadığı, nasıl zaman geçirdiği ve neler öğrendiğine bakın!
• Çocuğunuzun yaptıklarını gördüğünüzü ve bunlarla ilgilendiğinizi ona belirtin. ‘Arabanı çok dikkatli kullanıyorsun’ gibi.
• Onun yaptıklarından ya da söylediklerinden hoşunuza gidenleri sözelolarak ödüllendirin.‘Yaptığın kuleler çok hoşuma gitti’ ya da sadece‘Aferin!’ diyerek ödüllendirebilirsiniz.
• Olumlu mesaj veren oyunlar oynayın!
OYUNCAK SEÇİMİ
Çocukların ruh ve beden sağlığı açısından, oyun ve oyuncak çok önemlibir yer tutuyor. Oyun ortamının hazırlanması kadar oyuncak seçimi deönemlidir. Çocukların ilk üç yaşı zeka gelişimi açısından çokönemlidir. Oyuncaklar, sadece çocukları oyalamakla kalmayıp onlarınzihin gelişiminin en büyük destekçisidir. Çocuklar yaşlarına uygunoyuncakları ile oynarken problemleri çözmesini öğrenir, kendibedenlerini daha iyi tanır, üreticiliklerini geliştirir, liderlikyeteneklerini kazanırlar. Okul öncesi eğitim kurumlarında oyuncakseçilirken yaş gurubu özelliklerine, eğitici olmasına özellikle dikkatedilir.
ANNE BABALARIN OYUNCAK SEÇİMİNDE DİKKAT ETMESİ GEREKEN NOKTALAR;
• Anne-babalar çocuğun yaşına uygun oyuncaklar almalıdır.
Okul öncesi dönemdeki çocuklara oda setleri, mutfak setleri, doktormuayene aletleri, tahta bloklar, kova tırmık, kürek , resim defteri,boya kalemleri, oyun hamuru, yaşına uygun lego ve yap-boz alabilirsiniz.
• Oyuncakların yüzeyleri düzgün ve kolay temizlenebilir olmalı;çocuklar için zararlı olabilecek kimyasal maddelerle (boya, vernik,kaplama gibi) kaplı olmamasına dikkat etmelisiniz!
• Çocukların yumuşak oyuncaklardan çok hoşlandıklarını sarılmaihtiyaçlarını karşıladıklarını unutmayıp evde ayıcıklar, köpekçikleriçin yer ayırabilirsiniz.
• Oyuncak alırken cinsiyet ayrımı gözetilmemelidir. Yani kızçocuklarına hep bebek, erkek çocuklarına ise araba almak gibi. Çünküher çocuk değişik oyuncaklarla oynayarak farklı deneyimler kazanır.
• Sağlam ve dayanıklı oyuncaklar almaya özen göstermek gerekir.Özellikle 0-3 yaş arasındaki çocuklara kolayca kopabilecek, (küçük göz,parça, düğmeleri olan) parçaları olan oyuncaklar alırken dikkatli seçimyapmalısınız.
• Alınacak olan oyuncağın çocuğa zarar verebilecek türde (keskin, sivri uçlu) olmamasına özen göstermelisiniz.
• Çocuğunuza aldığınız oyuncak, çocuğun işitme fonksiyonlarını bozacak yükseklikte ses ve gürültü üretmemelidir.
• Farklı tür oyuncaklar almaya özen göstermek gerekir.
• Pahalı ve elektronik oyuncaklardan ziyade çocuğun yaratıcılığı ve hayal gücünü geliştirici oyuncaklar almalısınız.
• Oyuncağı çocukla birlikte, onun seçmesine izin vererek almalısınız.
• Çocuklarla birlikte oyuncaklar üretebilirsiniz çocuğun kendisininyaptığı oyuncak daha çok hoşuna gider ve onunla daha uzun oynayarakzevk alır.
• Özellikle 6 yaşından sonra çocukları yaşlarına uygun sportiffaaliyetlere yönlendirmeniz onların fiziksel, zihinsel, sosyalgelişimlerini desteklemeniz açısından oldukça faydalı olur.
• Evinizde çocuğunuzun oyuncaklarını açık raflarda saklayın. Kutu,sandık gibi kapalı, çocuğunuzun içine girip kalabileceği yerlertehlikeli olabilir.
Günümüzde büyük kentlerde, çocukların oyun ortamlarının ve oyun oynamabiçimlerinin değişikliğe uğradığını gözlemliyoruz. Çalışan annelerinartması, çocukların sağlıklı oynayabileceği mekanların azlığı, çocukkaçırma olaylarının fazlalaşması, okula başlama ile birlikte ailelerinyüksek akademik beceri beklentisi gibi nedenlerle, çocukların sokağaçıkma, arkadaşlarıyla grup oyunları oynamasını kısıtlamakta hattasıfırlamaktadır. Bunun yerine çocukların bilgisayar ve televizyonayönelmesine neden olarak çocukların oyunun zengin içeriğinden vefaydalarından yararlanmasını engellemektedir. Çocuk oyunlarında grupçaoynanan oyunlardan ve sosyalleşmenin azalmasından bireysel yapılanfaaliyetlere doğru bir değişim söz konusudur.
|
