Çekirdek Dünyasi

[boxcigar]

Bir çekirdek santralinde elektrik üretimi ilk kez 1951 yılında ABD'ninIdaho Eyaletinde gerçekleşti. Bugün 26 ülkedeki 500'ün üstünde reaktör,200.000 MW civarında elektrik gücü üretmekte olup bu, yaklaşık günde 10milyon varil petrole eşdeğerdir.

Fransa, Belçika, ve Tayvan elektriklerinin yarıdan çoğunu reaktörlerdenelde emektedir. Finlandiya, İsveç, İsviçre, Bulgaristan ve Japonyabunların hemen arkasından gelmektedir. Amerika Birleşik Devletlerindeüretilen enerjinin yaklaşık yüzde 20 si çekirdek enerjisidir. Bu, dünyaortalamasının biraz üstündedir. Çekirdek teknolojisinin bütünbaşarısına rağmen bu ülkede 1979 dan beri yeni çekirdek güz santrallerplanlamamıştır. Neden?

1979 martında soğutma sistemindeki aksaklılar Pensilvanya'nın "ThreeMile" adasındaki üç reaktörden birisini çalışamaz hale getirdi ve birmiktar radyoaktif madde etrafa yaydı. Bir çekirdek reaktörü atombombası gibi patlamasa da büyük toplulukları tehlikeye atacakbozukluklar olabilir. Gerçek bir felaketten ucu ucuna sıyrılmaklaberaberle "Three Mile" Adası olayı çekirdek enerjisiyle ilgilitehlikelerin gerçek olduğunu açıkça gösterdi.

1979'dan sonra yeni reaktörlerin daha güvenli bir biçimde yapılmasıkaçınılmazdı. Bu zaten yüksek olan maliyeti daha da artırdı. AyrıcaABD'deki de elektrik gereksinimi kısmen verimi artırma çabalarındankısmen de çok elektrik kullanan bazı endüstrilerin gerilemesindendolayı beklendiği kadar hızlı artmıyordu. Bunların bir sonucu olarakyapımı eskisi kadar ekonomik görünmüyordu. Bu kamuoyunun yaygınrahatsızlığı ile birleşince ABD'de çekirdek enerjisinin yayılması durdu.

Başka yerlerde durum farklıydı. Çekirdek reaktörleri bol fosil yakıtkaynakları bulunmayan pek çok ülkenin enerji gereksinimini karşılamakiçin hala en iyi yol olarak görünüyordu . Daha sonra Nisan 1986'daciddi bir kaza o zamanki Sovyetler Birliği'ndeki 100 mw'lık Çernobilreaktörünü tahrip etti.

Atmosfere fazla miktarda radyoaktif malzeme girdi ve rüzgarlarladünyanın değişik yerlerine taşındı. Reaktör civarındaki yerleşimmerkezleri tahliye edildi.Işınıma maruz kaldıklarından yüzlerce santralve kurtarma işçisi öldü. Özellikle yiyeceklerin radyonüklütlerle yaygınbir biçimde kirlenmesi gelecek yıllardaki kanser ölümlerini çokartıracaktır.

ABD'de "Three Mile" adasından sonra olduğu gibi Avrupa'da Çernobil'densonra kamuoyunun çekirdek programlarının güvenliği hakkındaki endişesiarttı. Bazı ülkeler örneğin İtalya yeni reaktör yapma planlarınıterketti ve bazı mevcut reaktörleri de kapamayı düşünmeye başladı.Diğer bazı ülkeler de örneğin Fransa çekirdek programlarınıngerisindeki mantık Çernobil'e rağmen bunları sürdürecek kadar kuvvetliolarak kaldı.

Reaktörlerin kendi güvenliklerinden tamamen farklı olarakoluşturdukları atıkların ne yapılacağı sorunu vardı. Eski yakıtçubukları içerdikleri uranyum ve plütonyumu ayırmak üzere işlemgörmekle birlikte kalan hala yüksek derecede radyoaktiftir. Aktifliğinpek çoğunun birkaç ay içinde ve kalanın çoğunun birkaç yüzyıldagitmesine rağmen radyonüklütlerden bazılarının yarıömürleri milyonlarcayıldır. Şu an ABD'de 15,000 tonun üzerinde kullanılmış çekirdek yakıtıdepolanmaktadır.

Çekirdek atıklarını yerin derinliklerine gömmek şu anda onlardankurtulmanın en iyi uzun vadeli yolu olarak görülmektedir. Doğru yerinözelliklerini saymak kolay olmakla birlikte, böyle bir yerin bulunmasızordur. Deprem olasılığı az ve jeolojik açıdan kararlı olmalı,civarında kalabalık merkezler bulunmamalı, ısı ve ışınım etkisiyleparçalanmayan fakat delinmesi kolay bir kaya türü olmalı ve yakındakirlenebilecek yer altı suyu bulunmamalıdır. Önümüzdeki yüzyılınbaşlarında atıkların gömülmesine başlamayı planlayarak uygun yerlerinbulunması çalışmaları sürdürülmektedir.