Çoğunlukla yeraltı hareketleri sonucu okyanusta yükselen dalga, rüzgarın katkısı olmasa da felaketlere yol açabiliyor. ''Tsunami'' adı verilen ve yılda ortalama bir kez, kule yüksekliğinde dalgalarla kıyılara vurup insan elinden çıkma her şeyi paramparça eden bu dalgalar en son geçtiğimiz günlerde Güney Asya'da binlerce can aldı. Bilim adamları, dalgaların en yıkıcısı tsunamileri inceliyor ve insanları olabildiğince erken uyarmaya çabalıyorlar. Biz de Focus ekibi olarak, Ağustos 1998 sayımızda yer alan, bu doğal felaketin incelendiği ''Tsunami'' yazısını, son yaşanan üzücü olay nedeniyle tekrar yayınlıyoruz...
Palmiyeli sahil yolu, su kitlesinin ani saldırısıyla darmaduman olmuş... Yarım asırlık, yıpranmış siyah-beyaz fotoğrafta, bir su kütlesinin ani saldırısıyla altüst olmuş palmiyeli sahil yolu görülüyor... Hawaiililer, sütliman denizi bir anda canavara dönüştüren ve önüne çıkan her şeyi ürkütücü bir güçle paramparça eden tsunamiden canlarını kurtarmaya çalışıyorlar.
1 Nisan 1946'da Hawaii'nin merkezi yerleşim yerlerinden Hilo'da insanların kaçmalarına neden olan, 3.750 km. uzaklıktaki depremin oraya kadar uzayan kollarından biriydi. Deprem, Richter ölçeğine göre 7,3 şiddetinde, Aleuten kenti yakınlarında gerçekleşmişti. Depremden 45 dakika sonra güçlü bir dalga Aleuten Adaları'ndan Unimark'ı kaplamış ve 12 metre boyunda sağlam bir çelik konstrüksiyon üzerine yerleştirilmiş deniz feneriyle, 32 metrelik bir düzlemde bulunan radyo kulesini köklerinden sökmüştü.
Depremin neden olduğu dev dalgalar oradan da jet hızıyla güneye yönelmiş, Unimark Adası açıklarındaki yer sarsıntılarından sonra kısa bir süre içinde Hawaii Takımadaları'na ulaşmışlardı bile? Takımadalar içindeki en büyük ada olan Laupahoehoe'de o sıra öğretmenlik nedeniyle bulunan Evelyn Crabb o günü, ''Sabahın yedisinde, tonlarca ağırlığındaki kayalar çok yüksekten damlara bırakılıyormuş gibi korkunç gürültülerle uyandım.'' diye anlatıyor. |
