Çamur Seli

[boxcigar]

Çamur akıntıları, bunlar, normal akışa en yakın olan kütlehareketleridir. Su ile doygun hale gelmiş olan maddeler oldukça hızlıbir şekilde ve vadileri izleyerek hareket ederler. Çamur akıntıları,yarı kurak ve kurak bölgelerde çok görülür ve bu sahalarda topografyayışekillendiren etkenlerden biri olarak rol oynar.

Yamaçların dik olması, ıslanınca kayganlaşan formasyonların, özelliklekilli maddelerin varlıkları, sağanak halinde şiddetli yağışlar vesonuçta bitki örtüsünün azlığı çamur akıntılarının oluşmasınıkolaylaştıran başlıca koşullardır.

Bu şekilde harekete geçen kütleler, aslında çamurdan oluşmaklabirlikte, birkaç ton ağırlığında kayaları da beraberindesürükleyebilirler. Kurak ve yarı kurak bölgelerde dağların eteklerindeoluşum sahalarından çok uzaklara kadar sürüklenmiş bağımsız iriblokların (erratik bloklar) çamur akıntıları ile buralara taşınmışolmasını bir olasılık olarak hatırlamak gerekir.

Çamur akıntısının cephesi, ileriye doğru hareketi sırasında önüne çıkanbüyük küçük taşları ve blokları toplar; bir süre sonra kayaparçalarından ve çamurdan oluşan sulu bir hamur halini alır. Fakatilerledikçe, yeni yeni maddelerin bu hamura katılması sonucunda giderekdaha kıvamlı bir hal kazanır ve sonuçta hareket özelliğini kaybederekdurur.

Katılaşan ön kısımda hareketin durması, geride henüz sıvı halde olançamur kütlesinde bir takım hareketlere ve dalgalanma şekillerine nedenolur. Çamur akıntılarının sürükleme kuvvetleri çok fazladır. Bunlar birçok yapıları temellerinden sökebilir; yolları, tarlaları veyerleşmeleri yıkabilirler.

Çamur akıntılarının yarı kurak ve kurak bölgelerde çok yaygın bir kütlehareketi şekli olduğu yukarıda açıklanmıştır. Bunlar Akdeniz Bölgesindede görülür ve örneğin İtalya’da Frana adı altında tanınır. Ülkemizde 13Temmuz 1995’te o günkü yağışın 28.2 mm’yi Temmuz ayı toplamının 88.8mm’yi bulduğu, Beşparmak Dağının kuzey eteğinde kurulu olanSenirkent’te beş ayrı koldan meydana gelen çamur akıntısı neticesi 74kişi hayatını kaybetmiştir.

Olay günü şiddetli yağışlarla özellikle yamaçlardaki kayalıklarınönünde yer alan bol miktarda kil, döküntü malzeme, Senirkent konisininmalzemesi ve zirve kesimlerindeki moren depolarının harekete geçmesiile yamaçların sahip olduğu kuvvetli eğim (60°-65°) ve kısa mesafedeyükselti değerlerinin artışı, ayrıca var olan Karaağaçların kesilmişolması gibi bitki örtüsünün zayıflığı bu sellenme hareketi ile çamurakıntısında etkili olmuştur.