|
boxcigar
|
 |
« :» |
|
Buharlı gemi, ne saçmalık! Bu anlayışsızlık yalnız buharlı arabatasarısını değil, buharlı gemi tasarısını da suya düşürdü. DenisPapin'inkini 25 Eylül 1707'de parçalamışlardı. Claude-Françoisd'Auxıron'unki 8 Eylül 1774'te daha şanslı çıkmadı. D'Auxiron(1727-1778), kürekleri yangın tulumbasıyla işleyen bir gemi inşaetmişti. Seine ırmağında denemeye konduysa da tasarıya düşmangemicileri sarkacını sabote ettiklerinden deneme başarısızlıkla sonaerdi. Zavallı mucit kederinden hastalandı; doğduğu Quingey'e çekildi veorada öldü.
Kırk yedi yaşında ölüm döşeğine düşen bu adamın ününe özenen TeğmenClaude de Jouffroy d'Abbans adlı bir genç ölümünden önce D'Auxiron'ubuldu. Bu genç adam soylu ailesine o güne kadar epey üzüntü konusuolmuştu. Önce bir genç kızı sevmiş ve onu albayının (Artois kontu,ilerde Kral X. Charles) elinden almış, bu yüzden orduyu terk ederekkendini yangın tulumbaları üzerindeki çalışmalarına vermişti.Davranışı, soylu ailesinin aklının almayacağı bir düşüş sayıldığı içinondan uzaklaşmışlar, kendisine gücenmişlerdi.
Genç adam yalnızlığı içinde D'Auxiron'a bağlandı Mucit de ona tasarı vetutkularını açtı. Hatta genç dostunu, vaktiyle Perier ile kurduklarışirkete soktu. Bu şirketin amacı buharlı gemiyi bulmak vegeliştirmekti. Ama genç adam kendi kanatlarıyla uçmayı tercih ederek,kız kardeşinin yaptığı para yardımları sayesinde tasarılarını denemeyekoyuldu. Bunlardan, 15 Temmuz 1783'te Lyon'da yaptığı gösteri özellikleçok ilgi çekti.
Jouffroy 46 m. uzunluğunda, 4.50 m. genişliğinde ve sualtı derinliği0.95 m. olan bir gemi inşa etmiş, buna iki silindirli ve çift etkilibir Watt makinesi takmıştı. Bu makine aynı eksenin çevresinde dönen4.50 m. çapındaki iki çarkı çevirmekteydi. Bilim adamları ve olayıtespit etmeye gelen noterin önünde yapılacak denemeye başlamak üzere,gemiye bindiğinde Jouffroy cebinde bir tabanca taşıyordu. Kendindenöncekilerine gelen felâketleri bildiği için başarısızlığa uğramasıhalinde yaşamamaya kararlıydı.
Gemi, bağlı bulunduğu Vaise rıhtımından uzaklaştı, kapkara dumanlarpüskürte püskürte Saone'u çıkmaya başladı. Bir çeyrek saat sonra Barbeadasına varmıştı bile. Onu orada karşılayan halkın alkışları ve gözyaşları içinde Jouffroy tabancasını suya fırlattı: Hemen işe koyulupSaone ve Rhine üzerinde gemi işletme imtiyazı ve Bakan Calonne'danayrıca proje üzerinde çalışma fırsatı vermesini istedi.
Başardım diye seviniyordu ama, gerçekte kazanmamış, hatta her şeyikaybetmişti, çünkü Paris'i, Bilimler Akademisini ve Sarayı göz önünealmadan deneyini taşrada yapmıştı. O bön taşralıya "su ile ateş nasılbarıştırılırmış," göstereceklerdi. Saray züppelerinin "tulumbalıJouffroy" diye ad taktıkları projesine imtiyaz ve geliştirme imkânlarıvermek mi? Bilimler Akademisi mucite, denemesini Paris'te yinelemesinive beklemesini söylemekle yetindi.
Paris'te de yinelemek! Bir gemi de Paris'te inşa etmek!.. ZavallıJouffroy, bu işin içinden nasıl çıkardı? Ötekini yapabilmek içinşatosunun damlarını bile yıkmıştı. Geriye beklemek kalıyordu, elindenbaşka bir şey gelmezdi, icadını İngilizlere satmayı reddetti. 1817'deinşa ettiği gemiyle ve yolcularıyla Seine ırmağında dolaştı. Tuileriessarayının önünden geçti. Boş emekler. Tasarısını mahkûm etmişlerdi birkere: Sonunda iflâs, parasızlık ve terk edilmişlik... Tek kazancıbunlar olmuştu. 18 Temmuz 1832'de öldü. Böylece buharlı gemininyaratıcısını ölüme sürükleyip anonim bir mezarlığa gömenler çocuklarınıda yoksulluk içinde bıraktılar.
Jouffroy'nın çağdaşlarının körlüğü ve sersemliği karşısında insanşaşkınlıklar içinde kalıyor. Bu adam 1783'te hiçten gerçek bir buharlıgemi meydana çıkartmıştı; üstelik Fulton'dan yirmi yıl önce vepervaneli gemiler çıkıncaya kadar kendini bütün ülkelerde kabulettirecek kadar... Bu böyleyken insanlar, binlerce yıllıkalışkanlıklarından vazgeçmesinler diye kasten gözlerini kapatmışlardı.Yine o sıralarda İngiltere' de Stanhope, Amiralliğe kürekleri buharlaişleyen bir gemi tasarısı sunmuş Amerika'da John Fitch aynı esasadayanarak işleyen bir gemi yapmıştı. Ama bunlar güvenilir olmaktanuzak, yarını belirsiz makinelerdi; oysa Jouffroy'nınki öylesine iyidüşünülmüştü ve güvenilirdi ki benzeri çarklı gemilerin son zamanlarakadar işlediğini çoklarımız hatırlarız. Günümüzde bile bazı uzak kıyıbölgelerinde ya da turistik göllerde çarklı vapurlar işlemektedir.
Jouffroy'nın başarısızlığının başlıca nedeni, buharlı geminin ya daarabanın çağın ekonomik ihtiyaçlarına uygun olmamasıydı. Yelkenli gemi,ihtiyaçlara pek de iyi yetiyordu Atlas okyanusunu doğudan batıya 15günde, ters yönden 30-40 günde geçiyordu ve içinde makine debulunmadığına göre bütün gemi yük alabiliyordu. Tersine Jouffroy'nıngemisinde makine ve kömür öyle çok yer tutuyordu ki geriye pek bir şeykalmıyordu.
Bütün bunlar olup biterken D'Auxiron kederden ölüyor. Jouffroy iflâs,Stanhope'yi Amirallik geri çeviriyor, ve en sonra 1803'te yeni biriflâs adayının daha ortaya çıktığı görülüyor. Fitch intihar ediyor.
|
