|
boxcigar
|
 |
« :» |
|
Ortaçağ
Ortaçağ İslâm Dünyası'ndaki biyoloji araştırmalarını, bitkibilim vehayvanbilim çerçevesinde değerlendirilecek olunursa, bu alanların dahaçok Aristoteles ve Dioscorides gibi Yunan bilginleri tarafındanderlenmiş olan bilgi birikimine dayandırılmış olduğunu söylenebilir.Ancak, bu birikime Müslüman araştırmacıların yaşamış oldukları çevredenedindikleri bilgilerle kişisel gözlemleri de eklemek gerekir.
Erken tarihli biyoloji yapıtları, genellikle ansiklopedik bir niteliktaşır. Bunlarda, bitkilerle ve hayvanlarla ilgili yüzeysel gözlemlerinyanı sıra, hikayelere ve hadislere de yer verilmiştir. İncelenenbitkiler, daha çok tıbbî bitkilerdir. Hayvanlara ilişkin açıklamalarınise, özellikle at, deve ve koyun gibi gündelik yaşantıyı doğrudandoğruya etkileyen canlılar üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir.
Bitkibilimle ilgilenenler genellikle doktorlardır; bunlar tedavisırasında daha çok bitkilerden yapılan ilaçlar kullanılmaktadır. Hayvantürlerinden ve onların yararlarından ve zararlarından söz edenhayvanbilim ise, Aristoteles tarafından kurulmuş ve Ortaçağ İslâmDünyası'nda özellikle Câhiz ile Demirî'nin yapıtları sayesindetanınmıştır.
Ancak Müslüman hayvanbilimcilerin, Yunanlıların bilimsel birikimindenyeterince yararlandıklarını ve hayvanbilimi, mesela bir coğrafya veyabir tıp ölçüsünde geliştirdiklerini söylemek olanaklı değildir.
İslâm ülkelerinin zengin bir hayvan örtüsü ile kaplı olduğu,Aristoteles'in Hayvanların Tarihi'nin daha 8. yüzyılın sonlarındaArapça'ya tercüme edildiği ve İslâm Hukuku'nun hayvanlara büyük birilgi gösterdiği hesaba katıldığında, Müslüman düşünür ve bilginlerinhayvanbilim alanındaki bilimsel kayıtsızlıklarını anlamak oldukçagüçtür.
Yeniçağ
Bu dönemde geliştirilen mikroskop aracılığı ile Malpighi, Leewenhook veSwammerdan gibi bilim adamları, değişik canlı yapılar üzerindearaştırmalar yapmış ve böylece Hücre Kuramı'nın kurulmasınısağlamışlardır. Ayrıca, Willis, Hooke ve Mayow yapmış olduklarıçalışmalar sırasında canlı ve cansız yapıların çok küçük parçacıklardanoluştuğunu ve temel yapılarının benzer olması dolayısıyla işlevlerininde birbirine benzemesi gerektiğini düşünmüşlerdir.
Yakınçağ
Bu dönemde doğa bilimlerinden botanik ve zooloji alanlarındakiçalışmalar gelişmiş ve özellikle Darwin'in dedesi Erasmus Darwin veLamarck'ın yapmış olduğu araştırmalar sonucunda, yeni bitki ve hayvantürlerinin oluşumunu açıklamaya yönelik Evrim Kuramı'nın temelleriatılmıştır.
Bu dönemde hücrenin yapısı ve işlevlerine ilişkin çalışmalar biyolojiyibüyük ölçüde etkilemiştir. Bunun yanı sıra genetik alanında çok önemliadımlar atılmış ve özellikle son dönemde yapılan araştırmalarlaklonlama yöntemine götüren yol açılmıştır. Ayrıca kimyaya dayananhormon çalışmaları, tarım alanındaki verimi arttırmış ve canlılarınkökeni ve evrimiyle ilgili araştırmalar, yeni bilimsel bulgularla güçkazanmıştır.
|
