Bacaklardaki Gözler

[boxcigar]

Yakın bir geçmişte araştırmacılar, bacaklarında gözler olansirkesinekleri yetiştirmeyi başardılar. Burada söz konusu denetimmekanizmasına göre, belli bir gen, gözün nerede olacağını belirlediktensonra, eksiksiz bir gözün oluşumunda işlevi olan tüm genler o noktadaçalışmaya başlar.

Sirkesineklerinde gözler, yanlış yerde olmakla birlikte her şeyleriyleeksiksizdi ve doğru bağlantılar kurulsaydı herhalde normal göz gibiişlev görebileceklerdi. Bu deneysel işlem, tek başına da önemli. Ancaközellikle evrimi kavrayış biçimimize getirdiği yenilik açısındanincelenmeli.

Bu deneylerde, bir fareye ait göz-konum geni kullanılaraksirkesineğinin yanlış konumda bir göz geliştirmesi sağlandı. Fareningeni, sirkesineğininkine o kadar çok benziyor ki, genetik mühendisliğikullanılarak bir sirkesineğine yerleştirildiği zaman aynı işlevi yerinegetirmeyi sürdürebiliyor. Bu, kayda değer bir olgu. Sirkesinekleri,farelerden evrimsel olarak en az yarım milyar yıldır ayrılmışbulunuyorlar.

Diğer bir deyişle, en son yarım milyar yıl önce ortak bir atalarıvardı. Fare/sirkesineği ortak atasındaki bu göz-konum geni, daha sonrabiri fareyi,diğeriyse sirkesineğini oluşturacak iki ayrı soyun dakalıtsal mirası oldu ve en az bir milyar yıllık bir evrim süresincedeğişmeden kaldı (yarım milyar yıldır bu iki soy ayrı olarakevrimleştikleri için. toplam evrimleşme süresi 2 x 0.5 = l milyar yıl).

Sirkesineği ve farenin gözlerinin yapısal ve optik açıdan çok temelfarklılıkları olduğu gözönüne alındığında, bu çok önemli. Herhalde heriki soy da, kendi amaçları doğrultusunda en uygun göz yapısınıkusursuzlastırırken, gözün konumunu belirleyen temel sistemi korudular.Doğal seçilimin ayıklama gücünün bundan daha iyi bir kanıtı olamaz.

Biri fare. diğeri sirkesineği olmak üzere, evrimin iki ayrı kolundanyarım milyar yıl önce yola çıkan bu "ata gen"i düşünün. Hem fare, hemde sirkesineği soylarında milyonlarca mutsyon olmuş ve bunlar doğalseçilim tarafından ayıklanmış olmalı. Tüm bu koruyucu doğal seçiliminsonucunda, çok uzun zamandır ayrı olmalarına karşın, bu iki gen aynıişlevi koruyor ve hatta yer değiştirebiliyorlar.

Darwin, doğal seçilimin zararlı mütasyonlan önleme yeteneğininfarkındaydı elbette. Ama doğal seçilimin, yarım milyar yıl boyunca birişlevi koruyacak kadar etkili bir ayıklayıcı olduğunu öne sürmeyeherhalde cesaret edemezdi.