|
||
1914 yılında I. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla İtilaf devletleri buisteklerini gerçekleştirme fırsatının doğduğuna inandılar. Bu inançlaİngiltere ve Fransa işbirliği yaparak 3 Kasım 1914 günü alacakaranlıktaBozcaada'dan Boğaz'ın ağzına doğru yaklaştılar. Buradanistihkamlarımıza doğru ateş açtılar, İngilizler Seddülbahir ve Ertuğrultabyalarını, Fransızlar da Anadolu yakasında Kumkale ve Orhaniyetabyalarını havantopu ile dövdüler. Cephaneliğimize isabet eden top mermisiyle on bir ton barut havayauçtu, subay ve erlerimiz şehit düştü, İngiliz Donanma Komutanı AmiralCarden Çanakkale önlerinde gösteriler yaptı, düşman denizaltılarıboğazı geçmeye kalktılar. 24 Kasım 1914 günü bir Fransız denizaltısı Boğaz sularında görüldü. budenizaltıyı gören topçularımız düşman üstüne ateş yağdırmaya başladı. 2Aralık günü İngiliz denizaltısı da bir deneme yaptı. Derinden engelleriaşarak Boğaz'a girdi. Yediyüzelli metre ilerde bulunan Mesudiyezırhlısına torpil atarak bu gemimizi batırdı. Zırhlımızda bulunansubaylardan on'u ve erlerimizden yirmi dördü şehit düştü. 19 Şubat 1915 günü düşman savaş gemileri öğleye kadar uzun menzilli birbombardımana girişti. Boğaz'a iyice sokuldular. Tabyalarımız akşamadoğru düşman savaş gemilerine karşılık verdi. Ertuğrul ve Orhaniyetabyalarından atılan ateş karşısında düşman oldukça bocaladı. İtilaf devletleri gemileri diledikleri gibi ilerleyemiyor, amaçlarınaulaşamıyordu. Lodos fırtınasını başarısızlıklarının nedeni olarakgörüyorlardı. Havalar düzelince yeni saldırılar düzenlendi. Yine sonuçalınamayınca düşman gemilerine komuta eden Amiral Carden görevdenalındı. Yerine 17 Mart 1915 günü Robeck atandı. Yeni komutan 18 Mart1915 günü donan*mayla Boğaz'a saldıracağını, yakında İstanbul'daolacağını Londra'ya bildirdi. Bu arada Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanı Albay Cevat Çobanlı 17/18Mart gecesi boğaz'a mayın hattı döşenmesi emrini verdi. Aldığı emirgereği Binbaşı Nazmi Bey Nusret Mayın gemisi ile o gece yirmi altımayın, Boğaz'a on birinci hat olarak döşendi. Boğaz'daki mayın sayısıon bir hat olarak 400'ü aşmıştı. 18 Mart 1915: İngiliz ve Fransız savaş gemilerinden oluşan, o döneminen büyük deniz gücü, üç filo olarak sabahleyin Çanakkale Boğazı'nagirdi. Bu donanmanın ilk grubunu oluşturan filoda, İngilizlerin QueenElizabeth zırhlısı ile İnflexible, Lord Nelson ve Agamemnon savaşgemileri bulunuyordu. İkinci grupta İngiliz Kalyon Kaptanı komutasında Ocean, İrresistible,Wengeance Majestic gibi savaş gemileri yer almıştı. Üçüncü filo isePrince, Bouvet, Suffren gibi Fransız savaş gemilerinden oluşuyordu. İngilizler ve Fransızlar zayıf Türk savunmasını kolayca susturarakBoğaz'ı kolayca geçebileceklerim umuyorlardı. Bu umut ve güvenle 18Mart 1915 günü düşman savaş gemileri şiddetli bir ateşe başladılar.Rumeli Mecidiyesiyle merkez bataryaları şiddetli bir ateşe tutuldu.Boğazdaki düşman gemileri Hamidiye istihkamlarına yüklendi. Bunu görenDardanos bataryaları ateşi üzerlerine çekmeye çalıştı. Az sonra, tümgemiler, Dardanos'a saldırdı. Dardanos tabyamız saldırılara şiddetlekarşı koydu. Bu arada Mesudiye tabyası da ateşe başlamıştı. Mesudiyeüzerine ateş açılınca Hamidiye onun yardımına koştu. Bu arada kıyıbataryalarımız düşman üstüne ateş yağdırmaya başladılar. Bunalan düşmankaçmak isterken topçu atışlarıyla karşılaşıyordu. Düşman gemilerine gözaçtırılmıyordu. Karşılıklı bu korkunç bombardıman bir saat kadar sürdü.Bu karşılıklı bombardımanı bir yabancı yazar şöyle anlatıyor: «İnsan manzarayı gözlerinin önünde canlandırabilir. Kaleler, toz dumanbulutları içinde kaybolmuşlarda Yıkıntıların arasından arada biralevler yükseliyordu. Gemiler, çevrelerinde fışkıran sayısız susütun*ları arasında yavaş yavaş hareket ediyorlar, bazen duman veserpintiler arasında iyice görünmez oluyorlardı. Tepelerden ateş edenhavan toplarının alevleri görülüyor, ağır toplar yer sarsıntıları gibigümbürdüyordu.» Bombardıman sırasında Türk tabya ve bataryaları büyük zarar görmüştü.Amiral Robeck Fransız gemilerini geri çekerek İngiliz savaş gemileriniileri sürdü. Tam bu sırada müthiş patlamalar oldu. Bouvet ve Suffrensavaş gemileri mayına çarparak sarsıldılar, manevra kabiliyetinikaybettiler. Bir gece önce Nusret mayın gemisinin döşediği mayınlargörevlerini yapmışlardı. Boğazın berrak sulan üzerinde bir dev gibiyatan Bouvet ve Suffren'e tarihi Hamidiye bataryamızın keskinnişancıları ateş açtılar. Çanakkale Geçilmez kitabının yazarı AlanMoorehead olayı şöyle anlatıyor. «Saat 13.45'de Suffren'in az gerisindeki Bouvet müthiş bir patla*maylasarsıldı. Güverteden göğe kesif bir duman yükseldi. Gittikçe hızlanarakyana yattı, devrilip gözden kayboldu. Olayı görenlerden birininifadesine göre «Bir tabak, suda nasıl kayıp giderse o da öylece kayıpgitti.» Türk tabyaları, Boğaz'ı geçmeye çalışan düşman gemilerine durmadan ateşettiler. Bu arada düşman Boğazdaki mayınları temizlemek için mayıntarayıcılarını boğaza soktu. Tabyalarımız mayın tarayıcılarına ateşaçtılar. Açılan ateş yağmur gibi yağmaya başlayınca düşmanlar panikiçinde kaçtılar. Bu arada düşman savaş gemilerinden İnflexible,İrressitible büyük hasar gördü. Batanlar oldu. Daha sonra QueenElisabeth ve Agamemnon yaralandı. İtilaf devletleri Çanakkale Boğazı'nıdenizden aşamadılar. Büyük kayıplar vererek: Çanakkale Boğazı'nıngeçilemeyeceğini öğrendiler. İtilaf devletleri Çanakkale Boğazı'nın savaş gemileri ile aşamayınca bukez çıkarma yapmayı planladılar. Artık Çanakkale kara savaşlarıbaşlı*yordu. Kara savaşında düşmanın nereden çıkarma yapabileceğitartışıldı. Mustafa Kemal Kabatepe ve Seddülbahir'den, Alman komutanVon Sanders ise Bolayır ve Anadolu yakasından çıkarma yapılabileceğigörüşündeydi. Alman komutanı Von Sanders'in görüşü ağır bastı, veaskerler o yöreye yerleştirildi. Düşman güçleri 25 Nisan 1918 sabahı Mustafa Kemal'in düşündüğü noktadansaldırdı. 19. Tümen Komutanı Mustafa Kemal Kocaçimen'de Conkbayır'da,savaştı. Cephanesi biten askerlere: — Süngü tak emrini verdi. Daha sonra ; — «Ben size taarruz emretmiyorum. Ölmeyi emrediyorum. Biz ölünceyekadar geçecek zaman içinde yerimize başka kuvvetler ve başka komutanlargeçebilir» dedi. Tarihin bu en büyük siper savaşı başlamıştı. Siperlerarası uzaklık sekiz on metre kadardı. Türk siperlerinden hiçbir askerayrılmıyordu. Şehit düşenlerin yeri hemen dolduruluyordu. Her adımbaşına bir mermi düşüyor; toprak adeta tüterek kaynıyordu. Düşmandalgalar halinde Conkbayır'a doğru ilerliyordu. Bu arada Mustafa Kemal,Anafartalar Grup Komutanlığına atandı. Anafartalar Savaşı'nda düşmanınattığı şarapnel misketi Mustafa Kemal'in göğsüne isabet etti. Ancakcebindeki saate çarptığından bir şey olmadı. Kısa sürede Türk ordusu her yerde büyük başarılar kazandı. Düşmanşaşkına döndü, bozguna uğradı. Çanakkale kara savaşlarının en önemlicepheleri; Kumkale, Beşike, Bolayır, Seddülbahir, Anbumu, Kabatepe,Conkbayırı ve Anafartalar'dır. 19 - 20 Aralıkta Anafartalar ve Arıburnucephesi, 8 - 9 Ocak'ta Seddülbahir düşmanlar tarafından boşaltıldı.Böylece 1915 baharında parlak umutlarla karaya ayak basan birleşikdüşman ordusu 1916 kışında bozguna uğrayarak çekip gitti. Çanakkale savaşlarında 250 binin üzerinde askerimiz şehit düştü. Düşman kayıpları ise bu rakamın üstündedir. Çanakkale savaşlarının unutulmaz kahramanı, Anafartalar Grup KomutanıMustafa Kemal'in başarısı ilerde başlayacak Ulusal KurtuluşSavaşı'mızın kaynağı oldu. |
||