|
||
| William Wallace Sir William Wallace (1276-23 Ağustos 1305),kral I.Edward'ın dönemindeİngiltere'ye karşı yapılan direnişte vatandaşlarına önderlik eden İskoçsövalyedir. Tarih Wallace'ın asil bir beylikten gelen Robert the Bruce gibi asillerle çelişen insanlardan biri olarak tanımlar Bazı tarihçiler Wallace'ın 1270'de doğduğunu idda ederken,16. yy.kitabı "William Wallace'ın Tarihi ve İskoç Hadiseleri"(İng.;History ofWilliam Wallace and Scottish Affairs)William'ın 1276'da doğduğunusöylüyorlar.Kesin kanıtların olmamasından dolay Wallace'ın doğum tarihive doğum yeri tartışılır.Tarihe göre Wallace'ın doğum yeriRenfrewshire'deki Paisley yakınlarında Elderslie'da olduğuğu iddiaedilir.Fakat son günlerde bazı biograflar onun doğum yerininAyrshire'daki Kilmarnock yakınlarında Ellerslie da olduğunu söylüyor. Ek olarak Wallace'ın ilk hadiselerinden bazıları Ayrshire'dagerçekleşir.Bunun aksine Wallace'ın ilk hadiseleri Elderslie'ye deEllerslie'yede yakın olmayan Lanarkta gerçekleşir ve daha sonra Wallaceİrvin'deki İngilizler'e karşı savaşan İskoç asillere katılmak üzereAyrshire'a gitti Wallace Fransa'daki papazlara katılan iki amcası tarafından eğitildi. Wallace'ın Zamanında İskoçya Wallace doğduğunda kral III.Alexander 20 yıldan beri hakimiyetinisürdürüyordu.Onun dönemi ekonomik düzen,barış süresi içinde geçti veİngiltere'nin baskılarına karşı koymayı başardı.1286'da,Alexander attandüştü ve sonra öldü.Tahta geçmek için hiç bir çocuğu sağ değildi.İskoçliderler,Alexander'ın 4 yaşındaki kız torunu Margaret'ı -Norveçhizmetçisi(İng.the Maid of Norway) olarak tanınır- kraliçe ilanettiler.Yaşından dolayı,İskoç liderler,Margaret yetişenekadar,İskoçya'yı yönetmesi için geçici bir hükümet kurdu..KralEdward,iktidarszılıktan İskoç liderlerle Margaret'ı oğlu ile evlendirmeantlaşması olan Birham antlaşmasıyla yararlanmak istedi.Fakat MargaretNorveç'ten İskoçya'ya dönerken yolda hastalandı ve öldü.(1920) Yaygın inancın aksine John Balliol'un tahta hakkı vardı.Ancak İskoçlarönyargılardan kaçınmak için sorun hakkında kara verecek bağımsız birhakimin konu ile ilgilenmesini istedi.Kurnazca davranarak,İskoçlarİngiliz kralı I.Edward'ı kraliyetin yerine geçmesi içinçağırdılar.Fakat Edward,bağımsız hakem olarak gelmek yerine,büyük birordu ile İskoç-İngiliz sınırına geldi. Tartışmalara çözüm bulmak içinözerk statüsüne bir lord olarak geldiğini söledi.İstekleri duyulduktansonra 1292'de,Edward,Balliol'u Özerk İskoç olarak tanımımladığıİskoçya'nın hükümdarı seçti.Mart 1296'da Balliol Edward'a vergivermekten vazgeçti ve bu ayın sonunda Edward İskoç sınırıBerwick-upon-Tweed'e saldırdı ve çok kan döktü.İskoçya'da yaşayanherkesi kiliselere saklansalar dahi katletti.Papa Edward'ın hakimiyetiolan Gascony'de heyet topladı ve yaptıklarından dolayı Edward'a madalyaverdi.Mayıs ayında İskoçları Lothian'daki Dunbar savaşında mağlupetti(1296) ve Haziran sonuda Balliol'u tahttan indirmek için Kincardinekalesinde zorladı. Wallace'ın Kahramanlıkları Başlar Yerel Ayrshire destanlarına göre;iki İngiliz askeri,Lonark'taki balıkpazarında Wallace'a meydan okudu.Tartışmaiki İngiliz askerin öldüğü birarbedeye dönüştü.Bunun üzerine yetkililer o andan itibaren Wallace'ıkısa sürede yakalama emrini yayınladı.Hikayenin doğruluğu ne olursaolsun,Wallace İngilizlerden 1291'de babasının ve abisinin ölümündendolayı çok nefret ediyordu. Wallace,1297'de İngiliz Lonark şerifi Sir William Heselrig'i öldürdü vesevdiği ve evlendiği genç kadın Marion Bardifute'un öcünü almak içinonun cesedini parçaladı.Bu detayı doğrulayan kanıtlar yok.Kısa süredeWallace Loundoun Hill(Darvel.Ayrshire yakınlarında)de ve Ayr dakisavaşı kazandı.Gelişen isyan,Haziran ayında İrvin'de İskoç soylularınİngiliz koşullarını kabulü ile önemli bir zarargördü..Ağustosta,Wallace Selkirk grubundan,Stirling'teki Andrew deMoray'ın ordusuna katılmak için ayrıldı.Moray bir diğer isyanıbaşşlattı ve onların gücü,İngilizlerle karşılaşmak için hazırlandıklarıStirling'de birleşti. Stirling Köprüsü Savaşı 11 Eylül 1297'de Wallace,Stirling Köprüsü Savaşı'nıkazandı.İngilizlerin sayıca üstün olmalarına rağmen ,Andrew de Moray veWallace liderliğinde İngiliz ordusu bozguna uğratıldı.Earl ofSurrey(William de Warenne-4 asil İngiliz)'in profesyenel 300 süvari ve10.000 piyadelik ordusus köprüyü keçerken bir felaketlekarşılaştı.Köprünün hasarlı olması bir çok askerin birlikte geçmesineengel oluyordu(3 asker yanyana).Bu yüzden İngilizler köprüyügeçerken,İskoçlar onların yarısının geçmesini bekledi ve daha sonraonları kısa sürede yok etti.İngilizler geri çekilmeye başladı.Fakatköprü ağırlığı kaldıramadı ve çöktü.Birçok İngiliz köprünün altındakaldı ve boğuldu. İskoçlar ezici bir zafer kazandılar ve bu orduları için büyük bir moraloldu.Hugh Cressingham,Edward'ın İskoçya'daki hazine görevlisi savaştaöldü.Moray,Stirling Köprüsü Savaşı'ndan3 ay sonra savaşta aldığıyaradan dolayı öldü. Wallace'ın savaştan dönmesi üzerine,Robert Bruce,Wallace'i şövalye ve"İskoçya'nın koruyucusu ve ordularının lideri" olarak ilan etti.Veşimdi Sir William Wallace... Falkirk Savaşı 1 yıl sonra ordular Falkirk Savaşı'na geldiler.1 Mayıs 1298;İngilizlerbiRoxburg'da bir çiftlik istila ettiler ve ineklerikorkuttular.Lothian'ı yağmaladılar ve bazı kaleleri tekrar elegeçirdiler fakat Wallace'i savaşa çekemediler.İskoçlar düşmana karşıherşeylerini kullanmaya karar verdiler ve İngilizlerin yiyecegiğinitedarik eden adamın hatası yemekleri ve moralleri azalltı ve EdwardWallace'ı aramasına Falkirk'te son verdi. Wallace mızrakçılarını dairesel bir şekilde mızrakları başlarındanyukarı şekilde oturur vaziyette ayarladı ve kazıklardan savunma alanıkurdu.İngilizler İskoç okçularını yararak üst kısmı ele geçirdi.İskoçşövalyeler kaçtılar ve Edward'ın adamları saldırdılar.Piyadelerinmızrakçılara attığı taşlar ve oklar İskoçların kaçma sebebi olupolmadığı net değildir. İskoçlar birçok asker kaybetti ,fakat Wallace kaçtı.Bununla beraber gururu ve ordudaki ünü zarar gördü. Eylül 1298'de,Wallace Robert the Bruce,Earl of Carrick ve John Comyn ofBadenoch'un desteklediği İskoçya'nın Koruyuculuğundan istifa etti.1302'de Wallace barış hareketini rederken,Bruce kral Edward'la barışyaptı. Wallace'ın Yakalanması ve İdamı Sir William,5 Ağustos 1305'te Edwar'a sadık olan İskoç şövalye Sir Johnde Menteith'in onu Glaskow yakınlarındaki Robroystoun'da İngilizaskerlerine teslim edene kadar teslim olmaktan kaçındı. Wallace Londra'ya göderildi ve daha önceden haydutlar kralı olarataçlandırıldığı Westminster salonunda vatan hainliğinden şuçlandı.Butalebe şöyle karşılık verdi "Ben hiçbir zaman Edward'ın muhattabıolmadığım için onun haini olamam."Kayıp olan John Balliol onun resmikralı olmasına rağmen Wallace suçlu ilan edildi. 23 Ağustos 1305,duruşmadan sonra Wallace mahkeme salonundançıkarıldı.Üstsüz birşekilde Smithfield pazarında at tarafındançekildi(Elleri iplerle biryere bağlı ayaklar atın arkasında bağlıbirşekilde),dara ağacında asıldı fakat ölmek üzereykenbırakıldı.Hareketsiz,bitkindi.Vücudu parçalandı ve kafasıkesildi.Kafası daha sonralardan kardeşi John ve Sir Simon Fraser'ın dakafasının asıldığı Londra köprüsüne asıldı.Kol ve bacakları, Newcastle,Berwick, Stirling ve Perth'de ayrı ayrı sergilendi. Wallace'ın anısına dikilen levha,Smithfield Wallace'ın idam edildiğiyerin yanında olan AzizBartholomew Hastanesi(İng. St. Bartholomew'sHospital)'nin duvarında asılıdır.İskoç vatanseverler ve diğer ilgililersık sık burayı ziyaret etmekte ve çiçek koymaktadır. Wallace'a ait olduğu anılan kılıç yıllardır Dumbarton kalesindesaklandı ve şimdi Stirling yakınlarında Wallace Ulusal Anıtı(İng.theWallace National Monument)'da saklanıyor.Buna rağmen uzmanlartarafından yapılan incelemeler bu kılıcın dizaynının Wallace'dan birkaçyıl sonrasına ait olduğu sonucunu çıkardı. |
||