|
||
| Nikolay Vasilyeviç Gogol (Rusça: Николай Васильевич Гоголь) (31 Mart,1809 - 4 Mart, 1852) gerçekçi Rus roman ve oyun yazarı. En iyi bilineneseri Ölü Canlar'dır. Gogol orta halli toprak sahibi bir ailenin çocuğu olarak Ukrayna’daSoroçinski Köyü’nde dünyaya gelir. Gogol’un çocukluğu köy hayatı ile veyoğun kazak kültürü etkisi’nde geçer. Bu hayatın etkisi ilerideyazacağı eserlere de yansıyacaktır. Gogol gençlik yıllarında şiire veedebiyata ilgi duyar. 1828’de Petersburg’a gider. Orada memur olmayı vebir şekilde geçinmeyi umar ancak işler umduğu gibi gitmez. GogolPetersburg’dan Almanya’ya gider ancak orada da parası bitene kadarkalabilir. Tekrar Petersburg’a dönüp iş arayan Gogol bu sefer çok düşükbir maaşla da olsa devlet memuru olarak çalışmaya başlar. Bu görevdende bir sene sonra ayrılır. Yazın Hayatı Gogol, 1836’da Puşkin’in çıkardığı Sovremennik adlı dergide, yergiliöykülerinin en neşelilerinden biri olan Araba’yı ve eğlenceli veiğneleyici bir üslûpla yazılmış gerçeküstücü öyküsü Burun’u yayınlar.Yazar yazın sanatında büyük ölçüde Puşkin’in etkisi altındadır. Öyle kionun eleştirileri ve telkinleri olmadan yazamayacağını düşünür. YazarınPuşkin’le olan arkadaşlığı, onu aldığı acımasız eleştirilerden dekoruyan en büyük güçtür. Gogol’un ilk ciddi ve dikkat çeken eserleri Ukrayna hayatı ile, halkdeyişleri ile süslü halk hikayeleridir. Gogol 1831 – 1832 yıllarındayazdığı bu hikayeleri Dilanka Yakınlarındaki Çiftlikte AkşamToplantıları adlı kitapta toplar. Bu öyküler Rus edebiyat dünyasındaGogol’un bir anda parlamasına yol açar. 1835 yılında Mirgorod veArabeski adlı eserlerini de yayımladı. Bu kitaplarında da halkhikayeleri, özellikle Kazak geçmişi işlenmiştir. Hikayelerinde Günlük hayatı ve bayağı kişilikleri zaman zaman mizahizaman zaman öfkeye varan bir şekilde yeriyordu. Eski Zaman Beyleri,Arabeski bu yergi kitaplarının ilkleridir. Arabeski kitabındakihikayelerinden biri olan Bir Delinin Hatıra Defteri bir memurun rutinhayatını ve işi yüzünden nasıl sıkıldığını anlatır. Hikayenin sonundamemur akıl hastanesine yatırılır. Portre adlı eseri ise dünyanınkötülüklerden kurtulamayacağı vugusu ile sonlanır. Büyük komedisi Müfettiş adlı eseri ile bürokrasiyi alay derecesindeyeren Gogol eserinin sahnelenmesi ile tüm şimşekleri üzerine çeker.Tepkiler yüzünden Rusya’dan ayrılmak zorunda kalır. Roma’da Puşkin’intavsiyesi ile en büyük eseri olan Ölü Canlar’ı yazarken Puşkin’inöldüğü haberini alır. Bu haber onun için “Rusya’dan gelebilecek en kötühaber”dir. O zamana kadar Puşkin’i düşünmeden dikkate almadan hiçbirşey yazmayan Gogol için bu haber gerçekten bir yıkım olmuştur.Puşkin’in ölümünün yıkıcı etkisine karşın 1842 yılında iki önemli eseriolan Ölü Canlar’ın 1. cildi ve uzun hikayesi Palto’yu bitirir veyayınlar. Ölü Canlar dönemin Rusya’sının çürümüşlüğünü gerçekçi birbiçimde gözler önüne sererken Palto’da sıradan insanların yaşadıklarıacılar, maaruz kaldıkları haksızlıklar, ve yaşadıkları yoksulluk tümgerçeklikleriyle, okuyucuyu sarsacak bir ustalıkla gözler önüneserilmektedir. Bu eser de dönemin en büyük eserlerinden biri olaraknitelendirilecektir. Rus edebiyatına sıradan insanların gerçekçi birgirişi olarak da nitelendirilebilir Palto. Öyle ki Dostoyevski hikayeyehitaben “Hepimiz Gogol’un Palto’sundan çıktık.” diyecektir. Ancak öyküyayınlaması ile soylu kesimin tepkisini tekrar Gogol üzerine çeker.Dönem aydınlar üzerinde büyük baskıların uygulandığı karanlık I.Nikoladönemidir. Gogol düzen savunucuları tarafından Rus insanınıaşağılamakla onun kötü yönlerini göstermekle, halkına ihanetlesuçlanır. Ancak onun yapmak istediği halkını aşağılamak değil onu buhale sokan yozlaşmış düzeni tüm gerçekliği ile gözler önüne sermektir.Maruz kaldığı bu suçlamalar yazarın ruhsal sağlığına da ciddi zararlarvermiştir. Son Yılları ve Ölümü Puşkin’in ölümünden sonra Gogol’un popülaritesi daha da da artar. Builgi Gogol’da bir öncülük hissi yaratır ve kendine toplumu değiştirmek,insanlara yol göstermek gibi misyonlar edinir. Bu dönemde eskiyaratıcılığını kaybettiği söylenebilir. Dine karşı ilgisi artar ve dahaönce eleştirdiği kiliseyi dahi övmeye başlar. Bu davranış hayranlarınıntepkisini çeker ancak o bu tepkilere dinsel yorumlar katar ve Tanrı’nıngönlünü almak için ona daha da yakınlaşır. 1848’de kutsal topraklarıziyaret etmek için Filistin'e gider. Moskova’ya geri dönen Gogol oradaMatvey Konstantinovski adlı gerici bir rahibin etkisi ile 1852 yılındaÖlü Canlar romanının ikinci bölümünün el yazmalarını yakarak imha eder.Bu davranışından 10 gün sonra 43 yaşında Moskova’da ölür. Gogol'ün tamamlayamadığı sadece taslaklarını kaleme aldığı DördüncüDereceden St.Vladimir Nişanı adlı oyunu ölümünden sonra Sasa Preistamamlanmıştır. |
||