|
||
| Nöral (sinirsel) protezler aracılığıyla, duyu organlarımızdakisakatlıkları giderme yolunda önemli adımlar atıyoruz. Örneğin, sağırbir hastanın beyninde işlevini yitirmiş duyma bölgesi, iç kulağa(cochlea) yerleştirilen bir nöral implant sayesinde, kısmen de olsayeniden işlevine kavuşturulabiliyor. Şimdiye kadar bu alandaki başarı, hasar beyinlerinde olmayıp içkulaklarında olan hastalarla sınırlıydı. Ancak bir Alman-Slovaknörologlar ekibi, Ankara ya da Van Kedileri gibi, (ses uyarılarıbaşlamadan önce korti denen iç kulak organları dejenere olduğundan)doğuştan sağır olan kediler üzerinde yürüttükleri çalışmalarla, içkulağa yerleştirilen elektrotların sağladığı sürekli elektrikdürtüleriyle, işlevsiz durumda bulunan kortik faaliyet canlandırıldı;beynin duyma korteksi uzun süreli elektrik sinyalleriyle aktif halegetirildi. Yetişkinler, cochlea implantlarına pek olumlu yanıt veremiyorlar. Amadoğuştan sağır (dolayısıyla dilsiz) çocuklar, erken müdahaleyle, duymave konuşma yeteneğini büyük ölçüde kazanıyorlar. Kedi yavrularıylayürütülen deneyin, tedavi mekanizmasını çok daha ayrıntılı biçimdeortaya koyduğu ve sağır insanların tedavisi için daha güçlü bir umutışığı yaktığı bildiriliyor. Yaşlandıkça gözlerimiz de biyonikleşiyor. Bu yalnızca, saydamlığınıyitiren göz merceğinin yapay bir mercekle değiştirilmesiyle de sınırlıdeğil. Şimdi hedef, tümüyle kör insanlara görme duyusunu yenidenkazandırmak. Bu alanda da çalışmalar hızlanmış bulunuyor. Biyonik göz konusunda başarıya en yakın aday, 1994 ylında WilliamDobelle adında bir araştırmacı tarafından tasarlanan düzenek: Birgözlük üzerinde bulunan ışık ve ültrason algılayıcılar, kemerde taşınanbilgisayara bağlı. Bilgisayar da, sırttan dolaşarak başın arkasındabulunan ve kısmen kafatasının içine gömülü bir platformla bağlantılı. Platformdan gelen teller, kafatasının içinden dolaşarak beynin görmekorteksi üzerine geliyor ve kortekse gömülü elektrotlara bağlanıyor.Bilgisayar, bu elektrotlardan birine bir sinyal gönderdiğinde, beyningörsel korteksi uyarılıyor. Sonuçta, fosfen denen parlak bir ışıkduygusu, kör gözün normal olarak karanlık görme alanı üzerindebeliriyor. Bu elektrotlardan oluşan bir gridin beyne yerleştirilmesi ve her birelektrotun bilgisayar tarafından kontrol edilmesi durumunda,fosfenlerin oluşturduğu örüntünün, kullanıcıya (şimdilik renksiz deolsa) düşük çözünürlükte görsel imajlar sağlayacağına inanılıyor. Budaen azından körlere, tanımadıkları mekanlarda sandalye ya da benzerigibi engellerin etrafından dolaşma becerisi sağlayabilecek. Başka bazı araştırmacılarsa, retinayı uyararak körlüğü tedavi yönteminideniyorlar. ABD'nin Baltimore kentindeki Johns Hopkins Üniversitesi TıpFakültesi araştırmacılarından Mark Humayun ve ekibi, retinitispigmentosa (gözlerin koni ve silindir biçimli ışık algılayıcılarınıgiderek tahrip ederek sonunda körlüğe yol açan kalıtımsal bir hastalık)nedeniyle gözlerini kaybetmiş iki yaşlı hastanın birer gözünde, retinaüzerine 25 elektrottan oluşan bir çip yerleştirmişler. Harici bir ünite, gözdeki küçük bir yarıktan geçen teller aracılığıylaelektrik sinyalleri gönderiyor. Humayun ve ekip arkadaşları, düzeneksayesinde kör hastaların, kareler ve harfler gibi karmaşık şekilleribile seçebildiklerini bildiriyorlar. Şimdiki hedefleri ise dahakarmaşık düzenekler. Bunlara elektrik sinyallerini deriden geçecekradyo sinyalleri aracılığıyla iletmeyi tasarlıyorlar. Böylecehedefledikleri düzenekler gözde sürekli olarak kalabilecek. |
||