|
||
| Havagazı önemli bir keşif olmakla birlikte bir lükstü de. Çünkü XIX.yüzyılın ilk, on yılı içinde asıl sorun yiyecek ve savunmaktı. Savunma: Daha önce de dediğimiz gibi bakır piyasasını İngilizlertutuyorlardı ve bu madeni, çanları eriterek elde etmişlerdi. Güherçilede, ülkede çıkmadığından, barut imal etmek için nemli mahzenlerinduvarlarında kendiliğinden meydana gelen maddeyi kazıyorlardı. Karbon,kükürt ve güherçilenin karışımından meydana gelen barut yalnızsavaşlarda değil, maden ocaklarında ve yapı mühendisliğinde dekullanılmaktaydı. XIX. yüzyılın sonlarında Nobel dinamiti icat edinceyekadar barutun bileşimi değişmedi Fransız kimyacıları Henri Braconnot(1780-1855) ve Jules Pelouze (1807-1867) 1830'da nitroselülozu. AlmanChristian Friedrich Schoenbein (1799-1868) pamuk-barutu ve TorinoluAscanio Sobrero da 1846'da nitrogliserini bulmuşlardı. Ancak,nitroselüloz olsun, nitrogliserin olsun işlenmez, hatta yararlanılmazpatlayıcılar halindeydiler. Bunları Nobel işledi. Yiyecek: İlk iş olarak, Amerika'dan getirilmekte olan fakat İngilizleryolu kapattıkları için müthiş sıkıntısı çekilen şekerkamışının yerinitutabilecek başka bir şey bulmak gerekiyordu. Şeker imaline yarayacakbir bitki var mıydı acaba? Bu soruyu ilk ortaya atan 1747'de Almankimyacısı Andreas Sigismund Marggraf (1709-1782) oldu. Berlin BilimlerAkademisinde şeker pancarından nasıl şeker üretilebileceğini anlattı. Marggraf'ın anlattıkları teorik görüşlerdi. Eliğinin öğrencilerindenFrançois Achard (1753-1821) hemen bu teorilerin uygulamasına geçti ve1796-1800 yılları arasında sürdürdüğü çalışmaları sonunda şekerpancarından şeker elde etmeyi başardı. Prusya kralının koruması altındabir fabrika kurarak, günde 3.500 kilo şeker pancarı işlemeye başladı.Ne yazık ki, ekonomik bunalım içinde ve Fransa'nın güçlü baskısıaltında olan ülkesi, girişimlerini destekleyecek durumda değildi. Elikolu bağlanan Achard, çalışmalarından bir başkasının yararlandığınıgörmenin acısı içinde yaşadı. Bu başkası, eski Fransız subayı Benjamin Delessert (1773-1847) idi.Paris'te 1801�de ilk Fransız pamuk ipliği fabrikasını kurmuştu. Ertesiyıl bunu, üretimi Marggraf-Achard yöntemine dayanan ilk şeker fabrikasıizledi. İlk ürününü 2 Ocak 1813'te aldı ve sevinçten uça uça bunlarıBaron Chaptal'a götürdü. O da hemen Napolyon'a koşturdu. Buna sonderece sevinen Napolyon'un bizzat fabrikaya gelip sanayiciyikutlayacağını Chaptal, Delessert'e şu satırlarla müjdeledi: Acele, çok acele Monsieur Benj. Delessert'e Coquevin Sokağı. İmparator fabrikanıza geliyor. Ondan önce orada bulunacağım. Acele gelin. Chaptal. 2 Ocak, öğle Şeker pancarından şeker yapımı, XIX. yüzyılın ilk yıllarının en önemlikimya sanayii icadıdır. Kısa zamanda bütün dünyaya yayıldı ve fiyatlardurmadan düştü. Çünkü 1836'da günde 1.000 kilo pancar işlenebilir ve 50kilo, şeker alınabilirken, 1841'de aynı sonuç 750, 1850'de 650 ve1860�ta 550 kilo pancardan alındı. |
||