|
||
| Lenfoma ,diğer grup onkolojik hastalıklar içinde yaşamın uzatılması vedaha kaliteli yaşam sağlanması ve hastaların kurtarılmaları açısındandaha fazla başarı elde edilmiş bir hastalıktır. Lenf sisteminden kökenalan habis bir hastalıktır. Lenfomalar öncelikle 2 gruba ayrılır.Hastaların az bir kısmı Hodgkin Hastalığı denilen lenfoma türünesahiptir. Çoğunluk, Hodgkin dışı (Nonhodgkin) denilen lenfoma grubundayer alır ve hastaya sadece lenfoma deniliyorsa genellikle bu grupkastedilmektedir. LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR? Lenfatik ve immun sistem , vücudun enfeksiyonlara karşı mücadeleetmesini sağlayan sistemin içinde yer alır. Lenfatik sistemde lenfbezeleri denilen boyun, koltuk altı, kasık bölgelerimizde normaldeerişkinlerde genellikle ele gelmeyen küçük yapılar vardır. Ayrıcalenfatik sisteme dahil olan organlar vardır. Bunlar bademcikler, dalak,karaciğer, kemik iliği ve göğüs boşluğumuzda bulunan ve çocukluktaaktif olan bir organ timusdur. Ayrıca mide, ince barsak ve cildimizkatmanları arasında bu lenfatik yapılar yer almaktadır. Hastalık ,yukarda bulunan lenfatik yapılardaki normal hücrelerin yerinde anormalşekil, yada hızlı bölünme özellikleri olan hücrelerin ortaya çıkmasıile gelişmektedir. Bu hücreler ayrıca dalağa, karaciğer ve kemikiliğine yayılma özelliği gösterebilmektedir. HODGKİN DIŞI LENFOMALAR BELİRTİLERi NELERDİR ? En sık görülen belirti boyun, koltuk altı ve kasık bölgelerindeki lenfbezelerinin ağrısız şişerek ele gelmesidir. Hastalarda diğerbulunabilen belirtiler ise söyledir; sebebi tam açıklanamayan ateş,kilo kaybı, gece terlemesi, halsizlik, ciltte kaşıntı.... Buşikayetler, grip gibi başka hastalıkların seyrinde de görülebilir. Bunedenle bu tür bulguları olan hastalarda lenfoma teşhisini ancak doktorkoyabilir. TANI NASIL KONUR ? Lenfoma olasılığı düşünülen hastada kesin tanı konulabilmesi içinbüyüyen lenf bezinin tümünün çıkartılması ya da her hangi bir organdayerleşmiş ise parça alınması ilk işlemdir. Yapılan bu işleme biyopsidenir. Elde edilen dokuların patolog tarafından çeşitli işlemlere tabitutularak mikroskop altında incelenmesiyle tanı konur. Hodgkin dışı lenfoma için çok farklı sınıflamalar vardır. Patologtarafından hangi tipi olduğu tanı raporunda verilir. Bu tiplerin önemi;hangi tedavi seçeneğinin hasta için uygun olacağını göstermesidir.Doktor hangi tedavi seçeneğini uygulayacağına patoloji raporundabelirtilen tiplemeye göre karar verir. EVRELEME NEDİR ve NASIL YAPILIR ? Evreleme hastalığın yaygınlığının belirlenmesi işlemidir. Hastada lenfbölgeleri taranmalıdır. Hastanın el ile saptanabilecek boyun, koltukaltı, kasık vb bölgelerindeki lenf bezlerine muayene sırasında bakılır.Elle saptanamıyan diğer bölgelerinde ise basit direkt röntgengrafileri, ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi (BT) yada magnetikrezonans görüntüleme (MRG) gibi çeşitli görüntüleme yöntemlerikullanılır. Görüntüleme yöntemleri ile genellikle boyun, göğüs(toraks), karın (abdomen) ve alt karının (pelvis) bölgeleri incelenir.Ayrıca kemik iliği biyopsisi yapılarak kemik iliğinde yayılım olupolmadığı araştırılır. NASIL TEDAVİ EDİLİR ? Her lenfoma hastası için tedavi kendine özgündür. Çünkü hastalığınevresine, hücre tipine, hastanın yaşına, hastanın tedaviyi kaldırıpkaldıramayacağına ve lenfoma tipinin hızlı yada yavaş seyirli oluşunagöre doktor tedavinin şeklini ve verilecek ilaçları belirler. Hodgkin dışı lenfomanın tedavisi ilaçlarla (kemoterapi), ışıntedavisiyle (radyoterapi) veya ikisi birlikte olarak yapılmaktadır.Ayrıca hastadan kök hücre toplanarak yüksek doz kemoterapi sonrası bukök hücreleri tekrar hastaya verme işlemi (yüksek doz kemoterapi veotolog periferik kök hücre transplantasyonu), biyolojik ilaçlarlai vecerrahi olarak da tedavi edilebilmektedir. Bazen yavaş seyirlilenfomalarda hastaya tedavi verilmez ve hasta belli aralarla doktortarafından kontrol edilerek izlenir. Hastanın tedavisine karar verenuzmanlar tıbbi onkolog ve radyasyon onkoloğu olmaktadır. TEDAVİNİN YAN ETKİLERİ NELERDİR ? Tedavi sırasında kullanılan ilaçları tipine ve dozuna göre bazıistenmeyen etkiler olabilmektedir. Bunlara yan etkiler denir. Buradasık görülenler belirtilecektir. Ancak siz bu tedaviler sırasında farkettiklerinizi doktorunuza bildirerek bunlarında değerlendirilmesini vebunlar için yapılabilecek tedavileri öğreneceksiniz. Hodgkin dışı lenfoma tedavisinde kullanılan ilaçların bulantı ve kusmayan etkisi genellikle hafif ve kısa süreli olmaktadır. Saç dökülmesibazı tedavilerde hafif bazılarında tamamen dökülme tarzındadır. Ancaktedavi bittikten sonra 6 ay içerisinde genellikle eskisi kadar güzelsaçlarınızın geri geleceği bilinmelidir. Kemoterapi sırasında kanhücrelerinin üretim yeri olan kemikiliği de tedaviden etkilenmektedir.Bu karşımıza kırmızı küreciklerin azalması (anemi), beyaz kürelerimizinazalması (lökopeni), enfeksiyonlarla savaşan beyaz küreler içindeönemli bir grup olan nötrofillerin azalması (nötropeni) ve kanamaolmasını önleyen trombosit denilen küçük kan hücrelerinin azalması(trombositopeni) olarak karşımıza çıkabilmektedir. Bu kanhücrelerindeki azalma, doktorunuz tarafından belli aralarla yapılan kansayımları ile izlenecek ve gerekli görülen kan ürünleri başkasındanelde edilerek size verilecektir. Kemoterapi böbrek ve karaciğerişlevlerini etkileyebilir ; bu durum gerekli kan tetkikleri ileizlenir. Hastalarda iştahsızlık, damak tat alımında değişiklik, cilt vetırnaklarda renk koyulaşması, geçici yada kalıcıfertilite(üreyebilirlik) değişiklikleri olabilmektedir. Buradabildirilmiş olan yan etkiler her hastada mutlaka olacak belirtilerolarak düşünülmemelidir. Radyoterapiye bağlı yan etkiler, ışın yapılan bölge ve verilen dozagöre değişkenlik gösterir. Genellikle hastalarda radyoterapininilerleyen günlerinde yorgunluk hali gelişmektedir. Hastaya dinlenmesi,yapabildiği kadar hareket etmesi önerilir. Radyaterapi yapılanalanlarda kıl ve saç kaybı, kızarma, kuruluk, duyarlılık ve kaşıntı,cilt koyulaşması sık görülen yanetkilerdir. Boyun ve göğüs bölgeradyoterapisi sonrası boğazda kuruluk ve yutma güçlüğü olmaktadır.Karın bölgesine yapılan radyoterapilerde bulantı, kusma, ishal ve idrarşikayetleri ortaya çıkabilmektedir. Kan hücreleri etkilenebileceğindenkan sayımları ile yakın takip edilir. Ateş yükselmesi ve beklenmeyen kanamalar olduğunda takip eden doktorun hastalar tarafından uyarılması gerekir. Biyolojik tedaviler aşı tarzında (interferon) uygulanır. Bunların yanetkileri soğuk algınlığı bulgularını andırır. Kırıklık, yorgunluk,titreme, ateş, kas ve eklem ağrıları, iştah kaybı, bulantı, kusma veishal olabilir. Yüksek doz kemoterapi ve periferik kök hücre transplantasyonunda yanetkiler normal dozda kemoterapi tedavisinden daha fazladır. Hastalarkanama, infeksiyon organ yanetkileri açısından yakın takibe alınır. HODGKİN HASTALIĞI Lenfomalar içinde yer alan bir alt gruptur. Diğer lenfomalara hodgkindışı lenfomalar denir. Hodgkin hastalığı lenfomaların yaklaşık dörttebirini ,yani oldukça azını oluşturmaktadır. Vücudumuzdaki lenforganlarından köken alır, genellikle tek veya birkaç adet lenfbezesinin büyümesi hasta tarafından fark edilen ilk olaydır. RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR? Hastalığın sebebi tam olarak bilinmemektedir. Bulaşıcı değidir.Kardeşlerinde hodgkin hastalığı olanların bu hastalığa yakalanma riskidaha fazladır. Ebstein Barr adlı virusun hastalığa yakalanmayıarttırdığı düşünülmektedir. Hastalar genellikle 15 ile 34 yaşlarıarasındaki genç erişkinlerdir. HASTALIĞIN BELİRTİLERİ TANISI VE TEDAVİSİ Hodgkin hastalığının belirtileri, tanısı, evrelemesi ve tedavisi(kemoterapi ve radyoterapi) ve yan etkileri Hodgkin dışı lenfoma ilebenzerdir (bakınız lenfoma). Ancak tedavide kullanılan ilaç ve şemalar, veriliş zamanları farklıdır.Hastalığın genel seyri hodgkin dışı lenfomalara nazaran daha iyidir.Hastaların büyük çoğunluğu uygun tedaviyle iyileşmektedir. |
||