|
||
Tedavi:
Yapılan tetkiklerle bulunan taşın çapı 4 mm. den küçük ve belirtiler deçok şiddetli değilse, hastanın her gün içtiğinin birkaç katı daha fazlasu içmesi önerilir. Bu idrarla birlikte taşın atılmasına ve başkataşlar oluşmasını engellemeye yardımcı olur.Birkaç hafta veya aybeklenir. Aynı zamanda diyetine de dikkat etmesi önerilir. Bir iki hafta sonra tekrar röntgen veya ultrason tetkiki yapılaraktaşın üriner sistem boyunca daha aşağılara ilerlediği görülürse aynıtedaviye devam edilir. Herhangi bir değişiklik olmaz ise başka tedaviyöntemlerine geçilir. Hareketsiz bir yaşamdansa bolca hareket etmek, örneğin yürüyüş yapmak taşın düşürülmesinde yarar sağlayacaktır. Bekleme esnasında taş hareketi ile oluşan ağrıların giderilmesi amacıyla ağrı kesiciler kullanılabilir. Yine taşın düşürülmesi beklenirken idrarın süzgeç görevi yapabilecekbir maddenin içinden geçirilerek yapılması düşürülecek taşınyakalanmasına olanak verir. Böylece taşın kimyasal analizi yapılarakileride taş oluşumunu engelleyebilecek diyetsel önlemler alınabilir.
Kendiliğinden düşmeyen taşlar, çok fazla ağrı ve kanamaya neden olanbüyük taşlar, idrar akışını durdurarak kalıcı böbrek hasarına sebepolabilecek taşlar, akut batın tablosu oluşturan taşlar çeşitli tedaviyöntemleriyle vücuttan uzaklaştırılmalıdırlar.
Bu yöntem orta veya alt üriner sistemin küçük taşlarının çıkarılmasıiçin kullanılır. Cerrahi bir işlem gerektirmez. Lokal veya genelanestezi ile yapılır. İnce uzun, kolay bükülebilen, fiberoptik biraletle urethradan mesaneya girilir, taş tesbit edilir ve özel biraletle çıkarılır veya laser kullanılarak kırılır. Bu tedaviden sonrahastaya birkaç gün için silikon bir tüp takılır. litotripsi.gif (10711 bytes)
Özellikle son 20 yıldır hızla gelişen teknikler sayesinde böbrektaşları çeşitli yöntemlerle kırılarak toz haline getirilmekte ve buşekilde vücut dışına atılımları sağlanmaktadır. bu iş için şokdalgalarını veya ses dalgalarını kullanan litotripter olarakadlandırılan makinalar geliştirilmiştir. 1980 lerin başlarında üretilen ilk litotripter ler hastanın leğenkemiğine ve böbreklerine zarar vermemek için çok dikkatlikullanılmaları gerekiyordu.Taşları ancak 2-3 parçaya bölebiliyordu.Oysa son yıllarda geliştirilen modern litotripterler taşları oldukçaküçük parçalara ayırabilmekte ve iyice ufalanan taş parçacıklarıidrarla kolayca atılabilmektedir. Hastaya gevşemesi için bir sakinleştirici verilir ve local veya genelanestezi uygulanır. İşlem genelde bir saatten uzun sürmektedir. Hastabirkaç gün içinde normal günlük yaşamına dönebilir. Bazı durumlarda taşkırma seansınıntekrarlaması gerekebilir.
Ureteroskopi benzeri bir işlemle spinal anestezi yapılan hastada taşayüksek frekanslı ultrason dalgaları verilerek taş kırılır.Fazlabaşvurulan bir yöntem değildir.
Bu teknikte küçük taşlar elektrikle üretilen şok dalgaları ile kırılır.Genel anestezi gerektirir. Kolay bükülebilen bir ureteroskopkullanılır. Kullanımında bazı zorluklar oluşabilir.
Günümüzde en sık kullanılan ve en çağdaş yöntemdir. Vücut dışındaoluşturulan ve vücuda odaklanan şok dalgaları için taşların kırılaraktoz haline getirimesi esasına dayanır. ESWL nin ilk çıkan tiplerinde hastaya sakinleştirici ve/veya anesteziverilerek su dolu özel bir tankın üzerine asılmış sedyenin üzerineyatırılır. Röntgen ışınları ile taşın yeri belirlenip bu bölge şokdalgakları ile taş ufalanıncaya kadar bombardımana tutulur. bu ilkmakinalarda hastanın şişman veya zayıf olması, taşın ureterin altbölümlerinde olması sonuç alınmasını zorlaştırmakta idi. Son teknolojiye göre üretilen makinelerde ise su tankı yerine özelyastıklar kullanılmakta, hastalarda boy ve kilo kısıtlaması olmamakta,taşın pozisyonunu belirlemek için daha az X ışınına ihtiyaç duyulmaktaveya X ışını yerine ultrasonografi kullanılmakta, çok az hastada genelanesteziye gereksinim duyulmaktadır. ayrıca sistin taşları ve altureterdeki taşların kırılması da daha kolay olmaktadır. Tedavi süreside kısalmıştır. ESWL ile kırılan taşlar idrarla kendiliğinden kolayca atılabilmektedir.
ESWL nin etkili olamdığı bazı durumlarda kullanılır.Taşın çapı 3 cm denbüyükse, pozisyonu ve şekli ESWL uygulamaya müsait değilse, böbrekfonksiyonları aşırı zayıflamışsa, hayatı tehdit eden bir kalp hastalığıvarsa veya kalp pili kullanıyorsa, hasta hamile ise , mesane hastalığıvarsa, idrar yollarında anomali varsa cerrahi bir işlem olan perkutanöznefrolitotomi uygulanır. Cerrah veya urolog lokal anestezi ile hastanın belinde 1 cmbüyüklüğünde bir delik açarak nefroskop denilen bir aletle direk olarakböbreğe veya idrar yollarına girerek taşa ulaşır.Küçük taşlar direkolarak, büyük taşlar ise ultrasonik, elektrohidrolik veya laserlicihazla kırılarak boşaltılır. Boşalmanın sağlanabilmesi için geçiciolarak bir tüp takılır. Hastanın birkaç gün hastanede kalmasıgerekmektedir. 2 hafta içerisinde hasta normal günlük yaşamına döner.
Açık nefrolitotomi denilen geniş bir operasyon çok seyrek olarak fazlakomplike vakalarda, parsiyel nefrektomi denilen böbreğin birkısmınınalınması işlemi ise böbreğin geriye dönüşümü olmayacak kadarağır hasar gördüğü durumlarda seyrek olarak uygulanır. Tekrarlayan Taşlarda tedavi: Burada amaç taşın kimyasal yapısının belirlenerek bu kimyasalın idrarda kristalleşmesini önlemektir. |
||