|
||
| Türkiye’nin Coğrafi Konumu ve Özellikleri Türkiye Kuzey Yarım Küre’de, eski dünya karalarının birbirine en çokyaklaştıkları stratejik bir bölgede yer alır. Buna bağlı olarakmatematiksel ve özel konumu ülkenin sosyal, politik ve ekonomik durumuüzerinde etkili olmaktadır. Türkiye’nin Matematiksel Konumu Türkiye 36° - 42° Kuzey enlemleri, 26°-45° Doğu boylamları arasında yeralır. Buna bağlı olarak; Türkiye dört mevsimin belirgin olarakyaşandığı ılıman kuşakta yer alır Güneş ışınları yıl içinde düz zeminlere dik gelmez. Bu nedenle yatay düzleme dik duran cisimlerin gölge boyları sıfır olmaz. Ülkenin doğusu ile batısı arasında 76 dakikalık zaman farkı vardır. Türkiye’nin Özel Konumu Türkiye’nin eski dünya karaları olan Asya ve Avrupa kıtalarındatoprakları bulunur. Üç tarafı denizlerle çevrili yarımada özelliğitaşır. Ortalama yüksekliği fazla olup (1130 m), yükseklik batıdandoğuya doğru artar. Yakın jeolojik zamanda oluştuğundan kırıklı arazisi fazladır. Bunedenle tektonik depremler sık görülür. Maden çeşitleri fazladır.Ortadoğu ve Asya petrollerine yakınlığı, boğazlara sahip olmasıjeopolitik önemini artırır. Türkiye’yi Çevreleyen Denizler Karadeniz Sularının Özellikleri Karadeniz, bol su taşıyan akarsularla beslendiğinden ve bol yağışlı bir bölgede bulunduğundan su seviyesi yüksektir. Bulunduğu enlem nedeniyle suların sıcaklığı Akdeniz sularına göre dahadüşüktür. Derinlerde kükürtlü hidrojen gazının bulunması, 200 m’ninaltındaki derinliklerde deniz canlılarının yaşamını engeller. Tuzlulukoranı, %o 18’dir. Akıntılar Karadeniz’in su seviyesinin yüksek ve tuzluluk oranının düşük olmasınedeniyle Karadeniz’den Marmara Denizi’ne doğru bir üst akıntıbulunmaktadır. Marmara Denizi’nden de Karadeniz’e doğru alt akıntıbulunur. Kıyı Tipi Karadeniz’in Anadolu kıyıları, dağlar kıyıya paralel uzandığındangenellikle dik ve yüksek kıyılar şeklindedir. Boyuna kıyı tipiözelliğindedir. Bu nedenle, Anadolu kıyılarının gerçek uzunluğu ile kuşuçuşu uzunluğu arasındaki fark azdır. Marmara Denizi Sularının Özellikleri Marmara Denizi sularının özelliği bakımından, Akdeniz ile Karadenizarasında bir geçiş özelliği gösterir. Karadeniz’den olan üst akıntınedeniyle yüzeyde %o 23 tuzluluk oranı, Akdeniz’den olan alt akıntınınetkisiyle derinlerde %o 36 civarındadır. Akıntılar Akdeniz’in tuzlu suları alt akıntı ile Karadeniz’in az tuzlu suları ise üst akıntı ile Marmara Denizi sularına karışır. Kıyı Tipi Marmara Denizi kıyılarında birden fazla kıyı tipi görülmektedir. Örneğin, İstanbul ve Çanakkale Boğazı kıyılarında ria kıyı tipi,İzmit-Yalova arasında enine kıyı tipi, kuzey kıyılarında limanlı kıyıtipi görülür. Ege Denizi Sularının Özellikleri Sularının özellikleri bakımından Akdeniz’e benzerlik gösterir. Tuzluluk oranı, Ege Denizi’nin kuzeyinde yaklaşık %o33, güneyinde ise yaklaşık %o 37 dir. Akıntılar Akdeniz’in tuzlu suları alt akıntı ile Ege Denizi sularınakarışmaktadır. Karadeniz’den ise Ege Denizi’ne doğru üst akıntıbulunmaktadır. Kıyı Tipi Ege Denizi’nin Edremit – Kuşadası arası, dağlar kıyıya dik uzandığındanenine kıyı tipindedir. Güneybatı Anadolu kıyıları ise (Bodrum,Marmaris, Datça) ria tipi kıyılardır. Akdeniz Sularının Özellikleri Akdeniz sularının sıcaklığı diğer denizlerimizden daha yüksektir. Bulunduğu enlem nedeniyle sıcaklık ve buharlaşma fazladır. Buna bağlı olarak, tuzluluk oranı %o 36 ilse %o 39 arasında değişir. Akıntılar Akdeniz’in çok tuzlu yoğun suları dip akıntı ile Marmara Denizi’ne ulaşır. Kıyı Tipi Akdeniz’in Anadolu Kıyıları genlikle boyuna kıyı özelliğindedir. Finike – Kaş arasında Dalmaçya kıyı tipi görülür. Türkiye’nin Sınırları ve Komşuları Türkiye’nin kara ve deniz sınırlarının toplam uzunluğu yaklaşık 11.000 km’dir. Burada Türkiye’nin kara sınırları ve komşuları incelenecektir. Sınırları Türkiye’nin kara sınırları yaklaşık 2753 km’dir. Irak ve İran sınırlarıdoğal sınır özelliği taşımaktadır. Diğer sınırlarımız yer yer bazıengellerden geçseler bile büyük çoğunluğu politik sınır özelliğindedir.En uzun sınırımız 877 km’lik Suriye, en kısa sınırımız 18 km’likNahçıvan sınırıdır. Komşuları Asya ile Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan bir köprü özelliğindekiTürkiye, Asya’da Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan, İran, Irak, Suriye,Avrupa’da Yunanistan ve Bulgaristan ile sınır komşusudur. Türkiye’nin Coğrafi Bölgeleri Türkiye’nin bölgelerini incelerken öncelikle bazı kavramların bilinmesigerekir. Bunlar coğrafi bölge, coğrafi bölüm ve yöredir. Coğrafi Bölge : Taşıdığı belirli Coğrafi özellikleri ileçevresinden ayrılan, kendi içinde benzerlik gösteren en geniş coğrafibirimdir. Coğrafi bölgelerin sınırları belirlenirken doğal koşullar,sosyal ve ekonomik özellikler temel alınır. Coğrafi Bölüm : Bir coğrafi bölge içinde doğal koşullar, sosyal ve ekonomik özellikler bakımından farklılık gösteren küçük birimlerdir. Yöre : Bölüm içerisinde farklı özelliklere sahip, bölümden daha küçük birimlerdir. Iğdır Yöresi, Göller Yöresi, Menteşe Yöresi gibi. |
||