|
||
| Halk arasında 'göz nakli' olarak da bilinen 'kornea nakli' günümüzdegeliştirilen yeni teknikler sayesinde başarıyla uygulanabiliyor. Aynıseansta gözdeki katarakt sorununa da çözüm sağlanabilirken, doku reddide büyük oranda önlenebiliyor. Yaklaşık bir yıl süren iyileşmesüresinin ardından göz, ışığına yeniden kavuşabiliyor! Pırıl pırıl bir güneş, alabildiğine yeşil ormanlar… Tüm bugüzellikleri, gözümüzün korneası sayesinde görebiliyoruz. Kornea; gözünrenkli kısımları üzerindeki saydam tabakaya deniliyor. Göze gelenışınlar, ilk olarak korneada kırılıyor ve saydam olma özelliği sonucugözün arka tabakalarına geçebiliyor. Ancak korneda bir sorunoluştuğunda, tüm bu güzellikleri görmek zorlaşıyor, hatta imkansız halegelebiliyor. Günümüzde saydamlığını yitiren veya şekli bozulan kornea,bir göz bankasından elde edilen sağlıklı kornea ile değiştirilerek,görme yeteneğinin yeniden kazanılması sağlanabiliyor. Bu işleme dekornea nakli deniyor. Kornea naklinin ne sebeple yapıldığına görebaşarı oranı değişiyor. Başarı oranı genellikle yüzde 90'ın üzerindeseyrediyor. Nakile hangi sorunlarda başvuruluyor? Kornea sorunları her yaşta insanı etkileyebiliyor. Yaralanma ya daenfeksiyon gibi herhangi bir sorun korneada hasar oluşturursa, korneabulanıklaşabiliyor ya da fonksiyon kaybına uğruyor. Hasar görmüş birkornea da ışık göze girdiğinde sapmalara yol açarak görmeyi olumsuzetkiliyor, hatta ağrıya bile neden olabiliyor. Sonuçta, tüm yaşamıetkileyen bir göz sorunu ortaya çıkıyor. Acıbadem Göz SağlığıMerkezi'nden Göz Hekimi Doç. Dr. Banu Coşar, ülkemizde kornea naklininen çok yapıldığı durumları şöyle sıralıyor: Keratokonus (korneanın önedoğru sivrileştiği bir şekil bozukluğu), psödofakik büllöz keratopati(katarakt ameliyatı sonrası kalıcı kornea ödemi) ve korneayaralanmaları. Korneanın saydamlığını kaybettiği ve distrofi adıverilen kalıtsal hastalıklar da kornea nakliyle tedavi edilebiliyor.Herpetik keratit adı verilen göz uçuğunun ileri olgularında da korneanakli gerekebiliyor. Göz Bankaları devrede Sadece kamu kurum ve kuruluşları ile üniversiteler bünyesindekurulabilen Göz Bankaları, korneaların alınması, nakil içinuygunluğunun değerlendirilmesi ve dağıtımından sorumlu bir kuruluş. 24saat çalışan bu kurumlar, gerekli olduğunda kullanılmak üzerebağışlanmış olan korneaları topluyor, değerlendiriyor ve depoluyor.Nakil işlemlerinde kullanılan kornealar ölü donörlerden, yanivericilerden elde ediliyor. Doç. Dr. Banu Coşar, kornea nakli yapılanalıcının korunmasına yönelik olarak verici korneaların göz bankalarındaçeşitli tetkiklere tabi tutulduğunu belirterek bu süreci şöyleanlatıyor: “Öncelikle donörün ölüm nedeninin ve tıbbi durumunundikkatli bir şekilde tetkik edilebilmesi için kan testleri yapılıyor.Aktif septisemi, kuduz, viral hepatit, bazı göz içi hastalıkların vegöz cerrahilerinin geçirilmiş olunması, lösemi, lenfoma, hepatit B/C veHIV (AIDS) gibi bulaşıcı hastalıklar, nedeni bilinmeyen ölümler ilebazı nörolojik hastalıkların varlığında verici kornealardanyararlanılmıyor. Ayrıca söz konusu korneanın uzun vadede saydam kalıpkalamayacağının anlaşılmasına yönelik hücre sayımı (spekülermikroskopu) ve biyomikroskopi incelemesi de yine Göz Bankalarıtarafından yapılıyor. Bu testler sonunda nakil için engel yoksa, korneakullanılabiliyor. Verici ile alıcı arasında yaş farkının da fazlaolmamasına dikkat ediliyor. Kornea naklinin nasıl yapıldığına gelince… Operasyon zor değil! Doç. Dr. Banu Coşar, kornea naklinin yetişkinlerde çoğunlukla gözeyapılan uyuşturucu iğneyle, çocuklarda ise genel anesteziyleyapıldığını söylüyor. Lokal anestezi kullanıldığında ağrı duyulmadığıgibi, damar içi verilen ilaçlar da hastanın rahatlamasına yardımcıoluyor. Operasyon sırasında gözdeki tüm sinirler tamamen uyuşturuluyor.Bu sayede gözün hareket ederek olumsuz bir tabloya yol açması daönleniyor. Kornea nakli sırasında sorunlu kornea yuvarlak şekildeçıkartılıyor ve yerine donörden alınan şeffaf kornea parçasıyerleştiriliyor. Yeni kornea çok ince naylon ipliklerle bulunduğubölgeye sabitleştiriliyor. Operasyon sonrasında hasta evine aynı gündönebiliyor. Doç. Dr. Banu Coşar, aynı operasyonda gözdeki kataraktınalınabildiğine ve göz içine yapay lens yerleştirilebildiğine de dikkatçekiyor. Tüm işlemler yaklaşık 1 saat içinde tamamlanabiliyor. DALK tekniğiyle doku reddi önlenebiliyor Bundan birkaç yıl öncesine dek kornea nakli, korneanın tam katdeğiştirilmesini içeriyordu. Ancak son yıllarda artık DALK (derinanterior lameller keretoplasti) denen teknikle de yapılabiliyor. DALKtekniğinde korneanın en alt tabakası olan endotel korunuyor. Bu da dokureddi olasılığını çok azaltıyor. Ancak DALK tekniği her hastadauygulanamıyor. Çünkü, bu tekniğin yapılabilmesi için alıcınınkorneasının sağlam bir endotele sahip olması gerekiyor. Kornea naklindebir diğer yenilik ise trepan adı verilen bıçaklar yerine femtosekonddenilen lazerlerin kullanılmaya başlanması. Kesi lazerle yapıldığı içinkontürler daha düzgün ve birbirleriyle uyumlu oluyor. Kornea naklisonrasında yaygın olarak izlenen astigmatizma ve miyopi gibi kırmakusurları da artık LASIK ile kolayca giderilebiliyor. Lazerle kesikenarları çok düzgün olduğu için daha iyi bir alıcı göz ve vericikornea uyumu sağlanıyor. Topografi eşlikli LASIK teknolojisi korneanakli geçirmiş hastalar için kişiye özel tedavi imkanı sağlıyor. İyileşme süresi 1 yılı buluyor Doç. Dr. Banu Coşar, görme rehabilitasyonun nakilden yaklaşık bir yılsonra, gözdeki dikişlerin alınmasıyla başladığını ifade ederek, “Nakilişleminin ardından, gözün diğer kısımlarında bir sorun yoksa, görmeyeteneği yüzde yüz seviyesine çıkar” diyor. Peki, kornea naklinde ciddikomplikasyonlar oluşabiliyor mu? “Ciddi komplikasyonlar çok endergörülüyor. Ameliyat sonrası gelişebilen enfeksiyon, göz içi basınçartışı, doku reddi gibi riskler ise büyük ölçüde kontrol altınaalınabiliyor” diye yanıtlıyor bu soruyu Doç Dr. Coşar. Özellikledamarlanmanın olduğu kornealarda doku reddi olasılığı nedeniyle; gözdebatma- ağrı, bulanık görme, ışık hassasiyeti ve ağrı gibi şikayetlergeliştiğinde zaman kaybetmeden doktora başvurulması gerektiğiuyarısında bulunuyor. Bu durumda yoğun steroidli damla, pomad, hap veiğnelerle red reaksiyonu baskı altına alınmaya çalışıyor. Korneanaklinin en korkulan ama nadir görülen riski ise “suprakoroid kanama”adı verilen kanamanın oluşması. Böyle bir kanama gözün kaybıylasonuçlanabiliyor. AKLINIZDA BULUNSUN! · Ülkemizde nakil için yeterli miktarda kornea dokusu elde edilemiyor.Bunun nedeni ise halk arasında, nakil için göz küresinin tamamenalındığına dair yanlış kanı olması. Oysa kornea naklinde gözün sadecesaydam tabakası alınıyor. · İris, kornea naklinden etkilenmediği için operasyon sonrasında doğal göz renginiz değişmiyor. · Doku ya da kan tipi açısından “eşdeğer” bir kornea elde edilmesinegerek yok. Donörün ırkı, cinsiyeti ve göz rengi hiçbir sorunoluşturmuyor. · Kornea yavaş iyileşme gösteriyor. Tam iyileşme ve görmede düzelme bir yıl ya da daha fazla sürebiliyor. · Yeni korneaya mükemmel bir şekil vermek zor.Bu nedenle, astigmatizma(korneanın düzensiz şekilli olması nedeniyle bulanık veya bozuk görme)kornea naklinden sonra sık görülüyor. Ancak bu sorun günümüzdekolaylıkla düzeltilebiliyor. |
||