|
||
| ARPACIK TANIM: Arpacık, etkilediği gözkapağı bezlerine göre ikiye ayrılır.Gözkapağının dışında kirpiklere bağlı yağ bezleri vardır. Bunlar, gözünyüzeyini koruyan yağı (sebum) salgılarlar. Bazen salgı bezi kanalıtıkanır ve içerde kalan bakteriler "dış" arpacığa neden olurlar. Gözkapağının içinde ise, "meibom bezleri" denen bir dizi bez dahavardır. Bunlar da yağ bezleridir, ancak kirpiklerle bağlantılıdeğillerdir, gözkapağının arka yüzüne açılırlar. Burada oluşan birtıkanıklık ve enfeksiyon da "iç" arpacığa neden olur. Sık karşılaşılan bir sorundur. Nadiren cerrahi girişimler gerektirmeklebirlikte, genellikle antibiyotik uygulamasıyla ve öteki basityöntemlerle iyileştirilebilmektedir. Arpacık daha çok, derileri kuru ve egzamaya eğilimlilerde görülür.Kepek ve pullanma bu koşullarda ortaya çıkar ve arpacık bunlarınetkisiyle oluşur. Diğer enfeksiyonlarda olduğu gibi, genel olarak bedensağlığının bozuk olması ve direnç düşüklüğü de arpacığın sıkgörülmesine neden olur. Arpacık ortaya çıkmadan birkaç gün önce gözde kaşınma ve batma hissibaşlar. Arpacık bir iki günde ortaya çıkar. Küçük, ağrılı bir noktabiçiminde başlar; sonra şişerek belirgin kırmızı bir püstül (içi irindolu kabarcık) halini alır. Dış arpacık kolayca tanınır. Ama içarpacığın görülmesi için gözkapağını dışa doğru çevirmek gerekir. Şişenmeibom bezi gözkapağını gerdiğinden iç arpacık, dış arpacıktan dahaağrılıdır. Arpacıkla birlikte gözkapağındaki ağrı ve batma hissi artar. Işıkağrıyı artırır (fotofobi) ve göz sürekli sulanır. Fotofobi, gözsulanması ve sürekli burnunu çekme, çocukta, kızamık gibi daha ciddibir hastalığı akla getirebilir Yeterince erken anlaşılırsa, antibiyotikli merhem ya da damlalararpacık oluşumunu önleyebilir. Ancak, çoğunlukla tanıdan öncepüstül(ağızlaşma) oluşur ve antibiyotikler etkisiz kalır. Tek tedavi,oluşan iltihabın boşalmasını sağlamaktır. Sıcak kompres, kan akımınıartırıp gözkapağını yumuşatarak ağrıyı azaltır ve enfeksiyonuniyileşmesini kolaylaştırır. Basit bir sıcak kompres, tahta bir kaşığınçevresine pamuklu bir kumaş ya da pamuk sarıp sıcak suyun altınatutularak yapılabilir. Su dayanılabilir sıcaklıkta olmalı ve kaşık herseferinde kapalı göz üstünde en az 10 dakika tutulmalıdır. Dışarpacığın yerleştiği kıl kökü kolayca fark edilir. Kirpik bir cımbızlaalınırsa, arpacık kendiliğinden boşalır, ağrı ve şişlik azalır. İç arpacığın tedavisi daha zordur. Enfekte olan meibom bezi dışarıaçılmaya çalışır ama kalın gözkapağını delemez. Sonunda akyuvarlarenfeksiyonun üstesinden gelir ve belirtiler ortadan kalkar ancak geridemikropsuz bir iltihap kisti kalır. Meibom kisti, gözkapağının altındaağrısız, küçük bir kitle halinde hissedilir ve ancak cerrahi girişimleçıkarılabilir. Lokal anestezi altında gözkapağı dışa çevrilerek kistalınır, çevresi temizlenir. Gözü ovuşturmak, enfeksiyonu bulaştıracağı için zararlıdır. Kepeğinönlenmesi de önemlidir, çünkü arpacıkta rolü olduğu düşünülmektedir.Neden blefarit, yani gözkapağı iltihabı ise, uzun süreli antibiyotiktedavisi ve hafif kortizonlu damlalar etkili olabilir. Birçok vakada neden bilinememektedir. Acil göz hastalıkları GÖZ YARALANMALARINDA KORUNMA VE İLKYARDIM Biliyor musunuz ki, göz yaralanmalarının (kazalarının) %90'ıönlenebilir. Yine biliyor musunuz ki göz kazalarının(yaralanmallarının) %45'ı ev oritamında olur. İster evde, ister okulda,ister işte, ister oyunda, nerede olursanız olun, görmenizi koruyacakher önlemi almalısınız. Bu küçük broşürde, gözlerinizi yaralanmalardankorumak için bazı öneriler vereceğiz. Elbette bir kaza olduğunda sorunutek başınıza çözemeyebilirsiniz. 0 durumda en yakınınızdaki hekimebaşvurmanız gerekecektir. İlk yardım yapıldıktan sonra sorununuzuhekiminizle paylaşabilirsiniz. Göz Yaralanmasından Korunma Göz yaralanmasına bağlı görme kaıyıplarını önlemede ilk ve en önemli adım yaralanmayı engellemektir. Evde ne yapalım? Günlük yaşantımıızda kullandığımız pek çok madde gözle değdiğinde ciddiyanmalarlyanıklar yapar. 0 nedenle; spreyleri kullanırken (saç spreyi,sprey deodorant, spreyli temizlik araçları) Çok dikkatli olun vegözünüze gelmemesi için çıkış deliğini dışarıya ve göz seviyesindenaşağıya ayarlayın. * Kimyasal sıvılar , deterjanlar, amonyak türü maddelerin (temizlikteve diğer amaçla kullanın) kulianma kılavuzlarını dikkatlice okuyun. Herkullarııştan sonra ellerinizi iyice yıkayın ki, göze bulaşma olmasın. *Yağda kızartma yaparken, kızgın yağın sıçramasını önlemek için tencere ve tavaya kapak kullanın. * Çok kuwetli kimyasal kullanmanız gerektiğinde göze teması engellemek için gözlük {mümkünse özel gözlük) kullanın.. *Güneş lambaları (ultraviyole) kullanırken opak camlı gözlük kullanın. *Özellikle çocuklar çevrede iken bıçak, çatal gibi araçların kullanımına özen gösterin. İşyerinde Pek Çok cisim ummadığımız şekilde uçarak gözünüze çarpabilir ve göze zarar verir. *İşinizde metal ya da diğer parçacıkların göze çarpma riski varsa (marangoz, demirci) mutlaka özel iş gözlüğü kullanmalısınız. *Kaynağa bakmak çok tehlikelidir. İşiniz bunu gerektiriyorsa özel gözlük kullanmalısınız. *Tanımadığınız bir aleti kullanırken mutlaka kullanım kılavuzunu okumalı ya da yardım istemelisiniz. *İşe başlarken "gözlerimi uçan parçacıklardan, dumandan, tozdan nasıl korurum?" diye düşünmelisiniz. Çocuklarla Uygun biçimde kullanimazsa pek çok oyun ve oyuncak göze zarar verebilir *Çocuklara oyuncak seçerken yaşlarını ve sorumluluk alma derecelerinigözönünde bulundurun. Özellikle çat- pat, dart ve oyuncak tabancalarısatın almayın. Ayrıca çocukların kağıt külah içinden üfleyerek uzağafırlattıkları kağıt parçaları ile oluşturdukları bir oyun ülkemizde çokyaygındır. Bu kağıt parçalarının içine iğne koyabilmektedirler. Bu çoktehlikelidir. Bu oyunu yasaklamalısınız. *Çocukların tehlikeli bir oyun oynadıklarını gördüğünüzde bunlarıengellemelisiniz: Kartopu gibi, sönmemiş kireç kalıntılarına taş atmakgibi, şişelerle koşmak gibi. *Çocuklara makas gibi, kalem gibi tehlikeli olabilecek cisimleri nasıl kulianacaklarını öğretmelisiniz. Bahçede/Tarlada *Buğday başakları da dahil pek çok bitki çarptığında göze zarar verir.Özellikle dikenleri varsa. AIçak dallı ağaçların yanında dikkatliolunmalıdır. *Odun kırma işlemi, fırlayan parçacıklar nedeniyle önemli bir yaralanmanedenidir. Özel dikkat belki de gözlük takılması gereklidir. Havaifışek Havaifişekler her yaş grubu için çok önemli bir göz yaralanması nedenidir. *Patlayıcı olan türleri kullanılmamalıdır. *Çocukların havaifişek ile ilişkisi olmamalıdır. *Havaifışek atılırken yakınında olunmamalıdır. Tüm öneriler bir uzun listeden kısa bir derlemedir. Biliniz ki; bir işiyaparken "gözü nasıl korurum?"diye düşünmeniz bile yeterli ve önemlibir önlemdir. İLK YARDIM İlk yardım ve hemen sonrası gerekli yere başvuru önemlidir. Göze Birşey Kaçtığında Asla gözünüzü oğuşturmayın. Üst göz kapağını kirpiklerden tutarak altgöz kapağının derinliklerine kaçan kaçan cismi hareket ettirecek vebirkaç kez göz kırpmak ile cisim gözden çıkacaktır. Gözlerinizi açıpsoğuk suyla gözü yıkamanız da yararlı olur. Eğer çıkaramazsanız,uğraşmayın ve hekime başvurun. Göze Sert BIr Çarpma Olmuşsa *Ağrı ve şişmeyi önlemek için hemen, 15 dakika süreyle soğuk baskıuygulayın (buz ya da soğuk suya batırılmış havlu ya da bez parçası ile). Göz ya da Kapaklarda Kesi Varsa *Gözü gevşek olarak bandlayın ve hemen hekime başvurun. Asla baskı uygulamayın, gözü oğuşturmayın. Kimyasal Yanıklar Gözü hemen suyla yıkayın. Bu sırada göz kapaklarını açmanız gerekir.Başı temiz bir su kaynağının (kabın) içine sokup gözlerinizi açarak dayapabilirsiniz. Bu işlem en az 15 dakika sürmelidir. Bu arada gözünoynatılması (sağa-sola, yukarı-aşağı), iyice yıkanmasını sağlar. Kapamauygulamayın. Yıkadıktan sonra hekime başvurun. UNUTMAYIN erken, doğru tedavi ile görme korunur ancak yine unutmayın ki, korunma ve ilk yardım Çok daha önemlidir. astigmatizm astigmat Düzenli ve düzensiz olarak iki ana gruba yarılır. Gözün en kuvvetli atamerceği olan korneanın yuvarlak olması gerekirken oval ya da yamukolması şeklinde özetlenebilir. Bu şekilde nesnelerin görüntüsü görme noktası üzerine düşer, ancak bugörüntü oval ya da yamuk görüntüdedir. Aynı cismin bir kısmı net, birkısmı bulanık olarak görünür. Beynin düzeltme mekanizmaları bozuk olankısımları düzeltirken net olanlar bulanıklaşır ve baş ağrısı gelişir.Astigtamtizma baş ağrısının yaygın sebepleri arasındadır. Miyop ve hipermetrop ile birlikte görülebilir. Bir gözdeki astigmatıbelirlemek için iki değer kullanılır; 1-Astigmatın yani yamukluğunbüyüklüğü 2-Astigmatın yönü Büyüklük silindirik camlarla düzeltilir. Yönü ise astigmatın aksiolarak ifade edilir. Buraya kadar anlatılan astigmat çeşidi kendiiçinde bir düzen içeren bir yamukluk olan düzenli astigmatizmayıanlatmaktadır. Burada yamulan sadece bir aksta olmaktadır. Buna düzenliastigmatizma adı verilir. Ancak gözün yapısal özelliği ya da sonradangeçirilen travma ve enfeksiyon gibi nedenlerle korneada düzensizyamuklar gelişebilir. Düzenli astigmatın tedavisinde birinci kademe tedavisinde ters yöndeyamukluk içeren silindirik mercekler kullanılır. Bu camlar gözden birmiktar uzak olduklarından görüntüyü bir miktar bozar. İkinci kademeyse kontakt lensler gelir. Ancak bu lenslerinde gözdekiyamukluğa uygun özel yapım lensler olması ve uygulama sorunlarınedeniyle çok kolay söylenemez. Üçüncü kademeyse Excimer Laser - wavefront tedavisi gelir. Buradakorneal yamukluk laser ışınları ile düzeltilir. Düzensiz astigmatınyalnızca laser tedavisi ile düzeltilme şansı vardır. BEHÇET HASTALIĞI Tanım: İlk kez 1937 yılında Türk dermatoloji profesörü Dr. Hulusi Behçettarafından tarif edilen Behçet hastalığı, ağızda ve genital bölgelerdeyaralara (aft, ülser) ve gözde inflamasyona (iltihaba) yol açan kronikbir hastalıktır. Bazı hastalarda artrite, damar iltihabı vetıkanmalarına sindirim kanalında, beyin ve omurilikte inflamasyona daneden olmaktadır. Behçet hastalığı her hastada farklı bir tablo çizer. Bazı hastalardahastalık hafif seyreder ve sadece ağızda ve genital bölgede ülserlerbulunur. Bazılarında ise daha şiddetlidir ve menenjite neden olabilir(beyni saran zarların iltihaplanması). Şiddetli bulgular genellikle ilkbelirtiler başladıktan aylar, hatta yıllar sonra ortaya çıkarlar.Bulgular uzun bir süre devam edebileceği gibi, bir kaç haftada dageçebilir. Tipik olarak, bulgular görülür, kaybolur ve tekrar ortayaçıkarlar (alevlenme dönemleri). Nedeni Behçet hastalığının nedeni tam olarak bilinmemektedir. Bulgularınçoğunun nedeni kan damarlarının iltihaplanmasıdır. Kan damarlarındakibu iltihaplanmaya bağışıklık sisteminin neden olduğu düşünülmektedir,fakat bu reaksiyonu neyin başlattığı bilinmemektedir. Behçet hastalığı bulaşıcı değildir. Gelişmesinde bağışıklık sistemibozukluğunun yanısıra, kalıtsal nedenlerin de etkili olabileceğisanılmaktadır. Çevresel faktörlerin de (virüs ya da bakteri gibi)duyarlı kişilerde hastalığı başlatabileceği sanılmaktadır. Behçet hastalığı "ipek yolu" üzerindeki ülkelerde sıktır (Akdeniz bölgesi, Türkiye, İran, Asya ülkeleri, Uzak Doğu, Japonya) 20'li ve 30'lu yaşlarda başlama eğilimi göstermekle birlikte, her yaşta görülebilir. Tanıda belli bir yöntemle deriye iğne batırılması ile uygulanan"paterji testinden" yararlanılabilir fakat bu test hastaların ancak%40'ında pozitif bulunur. Tedavi Behçet hastalığı için tam "şifa" sağlayacak bir tedavi bulunmamaklabirlikte, uygun ilaçlar ile çoğunlukla bulguları kontrol altınaalabilmek mümkündür. Tedavide amaç, yakınmaları azaltmak ve sakatlık yada körlük gibi komplikasyonları (hastalığın neden olabileceğiistenmeyen durumlar) önlemektir. Hangi ilacın seçileceği ve tedavininne kadar süreceği hastanın durumuna bağlıdır. Bazı bulgularıngiderilmesi için bir kaç tedavinin bir arada kullanılması gerekebilir. Topikal (yerel, bölgesel) tedavi: Ağrı ve raharsızlığı ortadankaldırmak için ülserlerin üzerine inflamasyonu azaltmak içinkortikosteroid ya da acıyı azaltması için ağrı kesici merhemsürülebilir. Ağız ülserleri için gargara yazılabilir. Ağızdan alınan ilaçlar: Hastanın bulgularının şiddetine göreprednizolon gibi kortikosteroidler, azatioprin, klorambusil,siklosporin, kolşisin gibi immunosupresif (bağışıklık sisteminibaskılayan) ilaçlar yazılabilir. Eğer bu ilaçlar bulgular üzerindeetkili olamazsa, siklofosfamid ya da metotreksat gibi diğer ilaçlarverilebilir. Tedavi etkili olsa dahi alevlenmeler görülebilir BLEFARİT Blefarit ne demektir ? Blefaron Latincede gözkapağı anlamına gelir. Blefarit gözkapağınıniltihabi bir hastalığıdır. Her iki cinsiyette, her yaşta görülebilir veoldukça yaygındır. Blefarit süreğen bir hastalıktır, tedaviye rağmentekrarlayabilir. Blefarit hastalığı, anatomik ve klinik özellikleri açısından ön ve arkablefarit olarak ikiye ayrılır. Ön blefaritte gözkapağının özellikle dışkenarı, kirpik dipleri etkilenir. Ön blefarit, bakterilerin aşırımiktarda çoğalmasına veya derinin yağlı-kepekli olmasına bağlıdır. Arkablefarit ise kapağın göze değen arka kısmını etkiler ve buradakigözyaşı yağ bezlerinin anormal olmasıyla ilişkilidir. Vücutta ve gözde başka hastalıklarla birlikte olabilir mi? Blefaritli hastalarda akne rosasea ve seboreik dermatit gibi cilthastalıkları sık olarak görülür. Bu hastalıklardan ilki, yüz derisindekızarıklık ve kabalaşma, diğeri ise ciltte aşırı yağlanma ve saçkepeklenmesi gibi belirtilerle kendini gösterir. Blefaritli hastalarda konjonktivit, kuru göz, kirpik batması gibi diğer göz hastalıkları da sıktır. Blefaritin nedeni nedir ? Blefaritin gelişmesinde gözkapağında normalde de bulunan bazıbakterilerin aşırı miktarda çoğalması önemli bir rol oynar. Bubakterilerin artıkları, toksinleri iltihabi belirtilere neden olur.Cildin yağlı olması ve gözkapağındaki yağ bezlerinin anormal olması,bakterilerin çoğalmasını kolaylaştırır. Çeşitli virüsler, allerjiketkenler, ilaçlar, sigara dumanı, kimyasal maddeler de blefariteyolaçabilir. Blefaritin belirtileri nelerdir ? Blefarit her iki gözde batma, yanma hissi, kızarıklık, sulanma,kaşıntı, çapaklanma gibi yakınmalara neden olabilir. Gözkapaklarındakızarma, şişlik, kirpiklerde düzensizlik, yapışıklık ve dökülme meydanagelebilir. Blefarit tanısı göz muayenesi ile konur. Blefarit başka sorunlara yolaçabilir mi ? Blefarit, gözkapağı bezlerinde tekrarlayan, akut iltihaplara (arpacık)ve sert şişkinliklere (şalazyon) zemin oluşturabilir. Özellikleyaşlılarda kirpiklerde içe dönmesi, göze batması ve dökülme gibisorunlar gelişebilir. Blefarit gözün görme işlevini etkilemez. Çok nadiren gözün kornea tabakasında iltihaba ve görme sorunlarına neden olabilir. Göziçi ameliyat geçirecek hastalarda, ameliyattan sonra enfeksiyon gelişmesi riskini arttırabilir. Blefarit Gözkapağı kenarlarının düzenli temizlenmesi ve bakımı tedavinin temelidir. Hastalar gözkapağı bakımını uzun süre uygulamalıdır. Bu bakımda önce gözkapağı kenarına, yakmayacak biçimde, sıcak pansumanuygulanır. Böylece birikmiş ve sertleşmiş olan yağlı maddeler, kabuklaryumuşar. Daha sonra ıslak bir gazlı bez ya da kulak pamuğuyla gözkapağıkenarına sürtülür, kirpik dipleri ve çevresindeki birikintilertemizlenir. Son aşamada gözkapağı kenarına antibiyotikli-steroidliilaçlar uygulanır. Gözkapağı temizliği için göz doktorunuz hazırkarışımları veya bebek şampuanlarını kullanmanızı tavsiye edebilir. Bu tedaviye bazı hastalarda yapay gözyaşı damlalar da eklenir. Bazı hastalara 1-2 ay süreyle ağızdan antibiyotikli ilaç kullanması önerilir. |
||